Đặt chân đến thôn Phú Hải 1, ấn tượng đầu tiên là khung cảnh bình yên với những hàng cau trĩu quả. Cau trong vườn nhà, cau dọc theo ven đường, cau trồng cả ở bờ rào, bờ ao, vươn lên thẳng tắp.
Gia đình bà Hoàng Ngọc Oanh là một trong những hộ trồng nhiều cau nhất ở thôn Phú Hải 1. Dẫn chúng tôi đi tham quan vườn cau của gia đình, bà Oanh kể, những cây cau đầu tiên là do bố chồng bà mang từ Hải Phòng lên trồng khi đi xây dựng vùng kinh tế mới. Khi ấy, cây cau chưa cho giá trị kinh tế cao như bây giờ. Nhưng bởi là cây kỷ niệm, nên gia đình bà vẫn chăm bón cẩn thận, hiện vẫn còn một vài cây gốc ở vườn nhà.
Bà Oanh cho biết: Sau này, khi có nhiều người mua cau đến hỏi, gia đình tôi mới bắt đầu nhân giống để mở rộng diện tích trồng. Đến nay, vườn cau của gia đình cũng đã có khoảng 3.000 cây.
Cũng như nhiều hộ dân khác trong thôn, gia đình bà chỉ ươm giống cau ta, giống cau cho quả thuôn dài, có giá trị kinh tế cao hơn hẳn những loại cau khác.
Bà Oanh nhớ lại: “Năm trước, có thời điểm gia đình tôi bán 78.000 đồng/kg quả cau tươi. Có một tối bán được 2,5 tấn quả cau. Thật sự khi đó rất phấn khởi.”
Thôn Phú Hải 1 có 140 hộ dân là người gốc địa phương và các hộ dân từ Hải Phòng, Nam Định lên xây dựng vùng kinh tế mới. Cuộc sống của bà con hiện đã có nhiều khởi sắc, cũng một phần nhờ nguồn thu nhập từ cây cau.
Ngôi nhà hai tầng của gia đình bà Vũ Thị Thanh, thôn Phú Hải 1 được xây dựng chủ yếu từ tiền bán cau.
Bà Vũ Thị Thanh cho biết: Năm 2024, giá cau ở mức rất cao, có thời điểm dao động từ 70.000 - 90.000 đồng/kg. Mỗi cây cau có thể mang lại giá trị lên tới hàng triệu đồng. Nhờ vậy, gia đình tôi yên tâm gắn bó lâu dài với loại cây này.
Cũng theo bà Thanh, trồng cau phù hợp với điều kiện của những hộ có lao động lớn tuổi, bởi cây cho thu hoạch đều đặn trong nhiều tháng mỗi năm, dù giá có biến động thì vẫn mang lại nguồn thu ổn định như một “suất lương hưu”.
Thấy hiệu quả từ cây cau đạt khá, vài năm trở lại đây, không chỉ bán quả cau, nhiều hộ gia đình ở Phú Hải 1 còn đầu tư gieo ươm cau giống để cung cấp cho bà con trong và ngoài xã, nhờ đó cũng có thêm nguồn thu nhập ổn định.
Câu chuyện làm giàu từ cây cau của những gia đình như bà Oanh, bà Thanh ở thôn Phú Hải 1 đã lan tỏa, góp phần mở rộng diện tích trồng cau tại thôn, tại xã, đưa cây trồng này trở thành thế mạnh phát triển kinh tế địa phương.
Theo ông Phạm Văn Khiêm - chuyên viên Phòng Kinh tế xã Tằng Loỏng, diện tích trồng cau của xã hiện tập trung chủ yếu tại khu vực xã Phú Nhuận cũ, ở các thôn Phú Hải 1, Phú Hải 2, Phú Thịnh 1, Phú Thịnh 2, Phú Thịnh 3 với khoảng 500 hộ tham gia. Đa phần trong số đó đều là các hộ từ miền xuôi lên lập nghiệp cách đây hơn 60 năm.
Trước đây, cau được người dân trồng nhỏ lẻ quanh vườn nhà để ăn và bán vào ngày lễ, tết. Khi giá cau tăng cao, một số hộ dân mạnh dạn đầu tư mở rộng diện tích, mua thêm giống về trồng, góp phần hình thành vùng trồng cau tập trung.
Ông Khiêm đánh giá: Cau là loại cây cho thu nhập cao, duy trì năng suất trong nhiều năm liền. Bên cạnh đó, cây ít sâu bệnh, không đòi hỏi nhiều công chăm sóc, phù hợp với điều kiện canh tác của địa phương.
“Thực tế đã chứng minh, cau đang mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội, giúp nhiều hộ dân vươn lên khá giả. Từ chỗ chỉ là một phần trong đời sống văn hóa, nay cây cau đã trở thành cây thoát nghèo cho người dân nơi đây” - ông Khiêm nhấn mạnh.
Tuy nhiên, để cây cau thực sự trở thành cây trồng hàng hóa bền vững, mang lại thu nhập cao cho người dân, địa phương cũng đang tiếp tục quan tâm hướng dẫn người dân đầu tư chăm sóc đúng kỹ thuật nhằm nâng cao chất lượng quả, đồng thời chú trọng giải quyết đầu ra cho sản phẩm.
Việc phát triển vùng cau cũng tránh ồ ạt, cần theo quy hoạch và chiều sâu, quan tâm tới yếu tố thị trường để không bị gặp tình trạng “được mùa, mất giá”.
Với nhiều hộ dân ở Tằng Loỏng, cau không chỉ là sinh kế, mà còn có ý nghĩa trong đời sống tinh thần. Cây cau gắn bó với họ từ những tháng ngày gian nan đi lập nghiệp ở vùng kinh tế mới, là “nhân chứng” của sự đổi thay trong cuộc sống. Bởi vậy, có thời điểm cau giá rẻ, bà con vẫn kiên trì, bền bỉ chăm cây. Với những định hướng của chính quyền địa phương, người dân vùng cau Tằng Loỏng hôm nay có thêm niềm tin vào một sinh kế vững bền.
Trình bày: Thanh Ba
