Khu vực Mù Cang Chải là địa bàn trọng điểm có nguy cơ cháy rừng cao của tỉnh, với diện tích rừng lớn, địa hình phức tạp và chịu tác động mạnh của thời tiết hanh khô. Trước thực tế đó, công tác phòng cháy, chữa cháy rừng tại đây được triển khai theo hướng chủ động, tập trung phòng ngừa từ sớm, tổ chức lực lượng tại cơ sở và phát huy vai trò cộng đồng trong bảo vệ rừng.
Khu vực Mù Cang Chải hiện có trên 82.000 ha rừng, phân bố trên địa bàn các xã Tú Lệ, Mù Cang Chải, Lao Chải, Khao Mang, Púng Luông, Chế Tạo và Nậm Có. Đây là vùng rừng núi cao có địa hình dốc, chia cắt mạnh, giao thông đi lại khó khăn. Tỷ lệ che phủ rừng đạt gần 67%, song nhiều diện tích rừng nằm xen kẽ khu dân cư và nương canh tác của người dân, khiến nguy cơ cháy rừng luôn tiềm ẩn, nhất là trong điều kiện thời tiết khô hanh kéo dài.
Tại một số địa bàn được xác định có nguy cơ cháy rừng cao như Lao Chải, Chế Tạo, thảm thực vật khô nên chỉ cần một tàn lửa nhỏ từ việc đốt thực bì chuẩn bị canh tác cũng có thể gây cháy lan. Trong khi đó, địa hình hiểm trở khiến việc tiếp cận hiện trường và huy động phương tiện chữa cháy gặp nhiều khó khăn nếu đám cháy vượt khỏi tầm kiểm soát ban đầu. Thực tế này buộc công tác phòng cháy, chữa cháy rừng phải được triển khai theo phương châm “phòng là chính”, chủ động từ sớm, từ xa.
Xuất phát từ yêu cầu đó, ngay từ đầu mùa khô, Hạt Kiểm lâm khu vực Mù Cang Chải đã phối hợp với chính quyền các xã rà soát, khoanh vùng gần 9.000 ha rừng trọng điểm có nguy cơ cháy cao, tập trung vào các khu vực giáp ranh nương và khu dân cư. Trên cơ sở đó, phương án phòng cháy, chữa cháy rừng được xây dựng chi tiết đến từng tiểu khu, từng chủ rừng; phân công rõ trách nhiệm cho từng lực lượng, bảo đảm kiểm soát chặt chẽ nguy cơ phát sinh cháy rừng.
Cùng với khoanh vùng rừng trọng điểm, các lực lượng chức năng tổ chức rà soát, thống kê diện tích nương có nguy cơ gây cháy lan, làm cơ sở quản lý chặt nguồn lửa. Chính quyền cơ sở tăng cường hướng dẫn người dân xử lý thực bì, đốt nương đúng thời điểm, đúng quy trình kỹ thuật; đồng thời giám sát chặt chẽ trong những ngày nắng hanh kéo dài, hạn chế thấp nhất nguy cơ phát sinh cháy rừng.
Ông Trần Xuân Dưỡng - Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực Mù Cang Chải cho biết: “Chúng tôi xác định rõ các vùng trọng điểm cháy rừng để bố trí lực lượng trực gác, kiểm soát chặt nguồn lửa trong suốt mùa khô. Việc chủ động ngay từ khâu phòng ngừa giúp giảm đáng kể áp lực khi thời tiết hanh khô kéo dài, tránh rơi vào thế bị động khi có tình huống xảy ra”.
Song song với công tác khoanh vùng, lực lượng phòng cháy, chữa cháy rừng tại chỗ được kiện toàn đồng bộ tại 7/7 xã trong khu vực. Hiện, toàn khu vực duy trì 7 ban chỉ đạo phòng cháy, chữa cháy rừng cấp xã, đội bảo vệ rừng chuyên trách với 217 người, cùng 105 tổ phòng cháy, chữa cháy rừng tại các thôn, bản với trên 821 thành viên tham gia. Đây là lực lượng nòng cốt, thường xuyên bám sát địa bàn, sẵn sàng ứng phó khi có tình huống phát sinh.
Tại các điểm cao, những lán canh lửa duy trì chế độ trực 24/24 giờ trong suốt mùa khô. Lực lượng kiểm lâm phối hợp với người dân theo dõi sát từng làn khói giữa rừng, kịp thời thông tin và xử lý ngay từ khi xuất hiện nguy cơ. Cùng với đó, tu sửa, phát dọn 287 km đường băng cản lửa, tạo “vành đai an toàn” ngăn cháy lan từ rừng sang khu sản xuất và ngược lại. Công tác tuyên truyền được triển khai song hành với các biện pháp kỹ thuật.
Qua đó, người dân được hướng dẫn cụ thể quy trình đốt nương an toàn, xử lý thực bì đúng kỹ thuật, chủ động phòng ngừa nguy cơ cháy rừng. Trên 91% số hộ dân sống gần rừng đã ký cam kết bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng, từng bước đưa trách nhiệm giữ rừng trở thành ý thức tự thân trong cộng đồng.
Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp, nhiều năm qua khu vực Mù Cang Chải không để xảy ra cháy rừng nghiêm trọng. Hơn 74.000 ha rừng được giao khoán bảo vệ cho cộng đồng dân cư mang lại nguồn thu ổn định từ dịch vụ môi trường rừng cho người dân. Khi rừng được giữ vững, nguồn nước cho các thửa ruộng bậc thang được đảm bảo, sinh kế của đồng bào Mông cũng thêm bền vững.
Giữ rừng ở khu vực Mù Cang Chải không còn là nhiệm vụ riêng của lực lượng kiểm lâm, mà đã trở thành lợi ích gắn chặt với đời sống của người dân vùng cao. Trong cái nắng hanh khắc nghiệt của mùa khô, chính sự chủ động và đồng lòng đã trở thành những “đường băng cản lửa” vững chắc nhất, giữ cho những cánh rừng mãi xanh giữa nắng, gió vùng cao.
Trình bày: Thủy Thanh
