Theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, tỉnh Lào Cai có quy mô dân số là 1.778.785 người.
Lào Cai là tỉnh có cơ cấu dân số trẻ, đa dạng dân tộc, nhưng đang chuyển dịch nhanh do đô thị hóa và di cư.
Để nâng cao chất lượng dân số, ngành y tế đã có những giải pháp quan trọng như tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy, chính quyền địa phương; đổi mới, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước; sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị - xã hội, nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu các cấp, các cơ quan, đơn vị trong thực hiện chính sách dân số.
Đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục về dân số, đổi mới nội dung, phương pháp truyền thông, giáo dục thay đổi hành vi; ứng dụng công nghệ số vào công tác truyền thông.
Bên cạnh đó, ngành y tế còn phát triển mạng lưới dịch vụ dân số và chăm sóc sức khỏe sinh sản, ưu tiên đầu tư cho các vùng khó khăn, tăng cường đào tạo chuyên môn cho đội ngũ cán bộ dân số, nhất là tuyến xã, thôn, bản; triển khai đồng bộ các hoạt động về nâng cao chất lượng dân số như: sàng lọc trước sinh cho bà mẹ mang thai, sàng lọc Thalassemia, tư vấn, khám sức khỏe tiền hôn nhân...
Pháp lệnh Dân số có hiệu lực từ ngày 3/6/2025, theo đó, chính thức bỏ quy định mỗi cặp vợ chồng chỉ sinh từ 1 đến 2 con trước đây, cho phép các cặp vợ chồng tự quyết định về thời gian sinh con, số con và khoảng cách giữa các lần sinh phù hợp với lứa tuổi, tình trạng sức khỏe, điều kiện học tập, lao động, công tác, thu nhập và nuôi dạy con trên cơ sở bình đẳng.
Quy định này nhằm khắc phục tình trạng chênh lệch mức sinh giữa các vùng, đối tượng, tránh để mức sinh giảm quá thấp, không đạt mức sinh thay thế, dẫn đến hệ lụy thiếu hụt lực lượng lao động, suy giảm quy mô dân số, đẩy nhanh già hóa dân số, tác động tiêu cực đến phát triển kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng trong tương lai. Đây là bước chuyển quan trọng trong chính sách dân số hiện nay.
Ông Lục Hậu Giang, Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Lào Cai cho biết: "Căn cứ tình hình thực tế tỉnh Lào Cai sau hợp nhất vẫn là tỉnh có mức sinh cao trong toàn quốc.
Tổng tỷ suất sinh (TFR) của tỉnh chưa ổn định và vẫn ở mức cao. Theo số liệu Niên giám thống kê của Cục Thống kê năm 2024, mức sinh của tỉnh Lào Cai (cũ) là 2,55 con/phụ nữ và tỉnh Yên Bái (cũ) là 2,47 con/phụ nữ, đều nằm trong nhóm các tỉnh có mức sinh cao trong toàn quốc (toàn quốc là 1,91 con/phụ nữ); tỷ suất sinh thô có xu hướng tăng trở lại, dẫn đến tỷ lệ tăng dân số tự nhiên tăng.
Dân số tăng nhanh trở lại sẽ có nguy cơ phá vỡ thành quả đã đạt được trước đó, cản trở sự phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt ảnh hưởng đến vấn đề nâng cao chất lượng dân số của tỉnh."
Cũng theo Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh, trong thời gian tới, để người dân hiểu rõ chủ trương, bảo đảm chất lượng dân số không bị ảnh hưởng, đặc biệt là ở những xã vùng cao, vùng khó khăn, trước hết, ngành y tế sẽ chỉ đạo tập trung tuyên truyền để người dân cần cân nhắc kỹ lưỡng khi quyết định sinh con, bởi việc sinh con không chỉ là thực hiện quyền cá nhân mà còn đi kèm với trách nhiệm lớn lao.
Cha mẹ cần chuẩn bị đầy đủ về kiến thức, kinh tế và tinh thần để có thể nuôi dạy con tốt. Mỗi gia đình, mỗi cá nhân cần xác định rõ quyền và trách nhiệm trước khi quyết định sinh con và quyết định số con cho phù hợp với điều kiện gia đình, góp phần nâng cao chất lượng dân số, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Bên cạnh đó, tỉnh cũng tiếp tục triển khai thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ nhằm giảm mức sinh, đồng thời nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình; phổ biến các dịch vụ nâng cao chất lượng dân số để người dân biết và tiếp cận thuận tiện.
Đẩy mạnh tuyên truyền về thực trạng, hệ lụy mức sinh cao và mục tiêu giảm sinh của tỉnh theo mục tiêu kế hoạch đề ra; tư vấn về lợi ích, ý nghĩa của việc thực hiện kế hoạch hóa gia đình và chăm sóc sức khỏe sinh sản; đẩy mạnh truyền thông về hậu quả của tình trạng tảo hôn, kết hôn cận huyết thống và trẻ em nữ dưới 18 tuổi sinh con.
Cùng với đó, triển khai hiệu quả các chính sách của Trung ương và địa phương về hỗ trợ công tác dân số, lồng ghép chương trình dân số với các dự án, chương trình khác, tăng cường phối hợp đa ngành trong tuyên truyền và triển khai thực hiện các hoạt động về dân số trên địa bàn tỉnh.
Với quyết tâm cao, cách làm đồng bộ cùng những giải pháp cụ thể, thiết thực, tỉnh Lào Cai đang từng bước hiện thực hóa việc nâng cao chất lượng dân số một cách bền vững, tạo nên những thay đổi sâu, rộng trong nhận thức và hành động của người dân.
Mỗi người dân cần nâng cao ý thức, đồng hành trong công tác dân số, góp phần xây dựng một cộng đồng phát triển để mỗi đứa trẻ được sinh ra đều có điều kiện phát triển tốt nhất cả về thể chất, trí tuệ và tinh thần.
