Giữ gìn thanh danh

1. Thoạt đầu chỉ là một chấm xanh bật ra từ rìa lá. Lá quỳnh phiến dài thượt, dầy nặng mà riềm lại khía nét hoa văn sóng lượn. Còn hoa quỳnh vào buổi chiều chớm hè này đã cho tôi một giấc mộng dị thường. Quỳnh nở từng giây tích tắc, cho con người được mắt thấy sự sinh nở âm thầm kỳ lạ của tự nhiên. Bạn tôi, nghệ sỹ nhiếp ảnh Trần Hậu của báo Lao Cai bấm cú máy đầu tiên thì cánh hoa he hé. Ôi, vẻ trắng tinh thuần khiết của hoa! Tới khi quỳnh mãn khai vẽ một đường cong trắng mờ nhung lụa mượt mà với lòng hoa mở hết cỡ và không gian chật hẹp của căn buồng thoảng một thoáng hương thanh tao, thì tôi rơi vào trạng thái rưng rưng, sợ hãi. Tôi đã bắt gặp cái hoàn thiện, viên mãn tròn đầy! Tôi đã thấy cái tột đỉnh, tận cùng! Quỳnh đã nở hết độ, đã phô diễn cái đẹp ở cõi vĩnh hằng, đã siêu thoát khỏi đời thường trở thành phi thực.

Nhưng cuối cùng thì hoa quỳnh đã lìa cuống. Như một hình ảnh phù du của thực tế, giờ chẳng còn chút hồi quang, đóa hoa tàn quắt lại, nhợt nhạt, như một búp khoai môn, một vật thể đơn thuần hồn đã lìa thân, chỉ còn là cái xác phàm.

2. Đời một con người cũng giống một đời hoa. Có lúc thịnh, có lúc suy. Brigitte Bardo, nữ nghệ sỹ điện ảnh Pháp tài danh được người đời ca ngợi là con người có lòng can đảm chứng kiến sự tàn lụi của tuổi già của chính mình. B. B. ở tuổi ngoại sáu mươi, sống cô đơn với những con chó, con mèo bà nuôi. Người hâm mộ hẳn còn nhớ nghệ sỹ Thanh Tú khi chị đóng vai quận chúa Minfo trong vở kịch Âm mưu và Tình yêu, khán giả yêu kịch phải đặt vé trước 4 tháng. Trong vai Tanhia ở vở kịch cùng tên, chị lừng lẫy với diễn xuất kỷ lục 1.200 đêm. Năm  1977, lần thứ 4 chị giành giải thưởng nữ diễn viên chính xuất sắc nhất. Nhưng khi chạm tuổi 60, nghệ sỹ đã đón nhận sự cô đơn và tuổi già như một sự thường tình. Một bài báo nói về chị có câu: Nghệ sỹ đã để lại một khoảng sáng rực rỡ trên bầu trời nghệ thuật.

Nhiều nghệ sỹ giống như chị Thanh Tú, sau khi đã lên tới tột đỉnh vinh quang của nghề nghiệp thì lui về ở ẩn để giữ gìn thanh danh của mình. Giữ gìn uy tín, thanh danh của mình! Nhìn rộng ra thì ai cũng thế thôi! Một chị bán rau quả rong. Một tiệm phở. Một quán trà. Một hãng sản xuất ô tô, máy tính. Chữ tín là quan trọng bậc nhất. Không giữ gìn thì tiêu ma sự nghiệp!

3. Giữ gìn thanh danh là điều bất cứ ai cũng phải quan tâm trong một xã hội có đạo đức. Từ một em đội viên thiếu niên tiền phong, một chiến sĩ quân đội nhân dân, đến một người thợ, một nhà doanh nghiệp. Huống hồ là các vị chức sắc quyền cao đức trọng. Đời người đạt được tột đỉnh chức danh quyền lực là khó lắm, nhưng giữ được thanh danh là việc không dễ dàng. Vì sao? Vì lửa thử vàng, gian nan thử sức. Vì thời gian là một ông thầy nghiêm khắc. Vì cuộc sống biến động, các giá trị có thể thay đổi, chuyển dịch không ngừng. Vì bên cạnh vinh quang là cạm bẫy, cám dỗ. Vì  bả vinh hoa dễ làm mờ mắt gã công khanh…

Mua danh ba vạn, bán danh ba đồng. Đó là câu nói quen thuộc của dân gian. Vì sao thế? Vì nhiều nguyên nhân. Chẳng hạn, môi trường sống và làm việc của các quan chức cấp cao là nơi không ít cạm bẫy, nơi quy tụ sự nịnh bợ, nơi kích thích thói tự kiêu, tự  đại, thói đặc quyền, đặc lợi, cá nhân chủ nghĩa, xa hoa, lãng phí, quan liêu, tham nhũng. Nơi con người dễ vong thân, vì như ta vẫn nói: Quyền lực vốn gần với tha hóa; quyền lực tuyệt đối thì tha hóa tuyệt đối. Tuy nhiên, xét đến cùng thì vẫn có thể nói: Nguyên nhân cơ bản chính là lơ là sự tu dưỡng. Suy nghĩ và hành động xa rời các chuẩn mực đạo đức, không chế ngự được lòng tham, không nghiêm khắc với bản thân  là con đường dẫn đến thảm cảnh hư hỏng, sa ngã.

Vậy, bằng cách gì để giữ được thanh danh khi được vinh dự giữ các trọng trách lớn của Đảng và Nhà nước? Hiển nhiên là càng giữ chức vị cao, càng phải chăm lo việc tu dưỡng bản thân, coi việc tự kiểm điểm hằng ngày là thường xuyên như cơm ăn, nước uống, trong tinh thần cảnh giác cao độ trước mọi cám dỗ luôn rập rình quanh mình. Dĩ công vi thượng, đó chính là lời Hồ Chủ tịch tự răn mình và cũng là lời Người thường khuyên cán bộ cần phải đinh ninh tâm niệm ngày ngày. Thêm nữa, một khi câu chuyện “nhốt quyền lực” vào cơ chế và luật pháp là nhu cầu gay gắt như hiện thời, thì vấn  đề đặt ra với các nhà chức trách chính là: Hãy nghiêm chỉnh thực hiện các quy định về cơ chế và luật pháp; đó chính là những điều kiện khách quan tốt nhất để giữ được phẩm giá, năng lực, tài danh mình.