Dự án sáng tạo và nhân văn

LCĐT - Với mong muốn những giọt máu quý giá của các tình nguyện viên đến được với người bệnh nhanh nhất, nhóm học sinh Trần Phong, Trần Mỹ Chi (Trường THPT Chuyên Lào Cai) đã sáng tạo phần mềm “Ngân hàng máu di động”. Dự án đoạt giải Nhất Cuộc thi Nghiên cứu khoa học - kỹ thuật dành cho học sinh trung học cấp quốc gia năm học 2021 - 2022 và được chọn tham gia hội thi quốc tế tại Hoa Kỳ.

Từ ý tưởng đến phần mềm đoạt giải Nhất quốc gia

Nhóm tác giả Trần Phong, Trần Mỹ Chi nỗ lực nâng cấp, hoàn thiện phần mềm tham gia Hội thi Nghiên cứu khoa học - kỹ thuật quốc tế.

Nhiều tháng qua, căn phòng nghiên cứu nhỏ trong khu nhà đa năng Trường THPT Chuyên Lào Cai trở thành không gian làm việc quen thuộc của hai học sinh Trần Phong (lớp 11 chuyên Anh) và Trần Mỹ Chi (lớp 11 chuyên Vật lý). Khi chúng tôi đến đây, hai em đang bận rộn hoàn thiện dự án “Ngân hàng máu di động” để tham gia Hội thi Nghiên cứu khoa học quốc tế dành cho học sinh trung học năm 2022.

Khi được hỏi điều gì khiến các em hình thành ý tưởng sáng tạo phần mềm “Ngân hàng máu di động”, Trần Mỹ Chi chia sẻ: Những năm gần đây, hiến máu tình nguyện trở thành phong trào thu hút nhiều bạn trẻ tham gia, góp phần cứu sống người bệnh. Tuy nhiên, nhiều tình nguyện viên băn khoăn không biết những giọt máu của mình sẽ được sử dụng khi nào, có bị lãng phí không? Ngoài ra, khi các bệnh viện cần những nhóm máu hiếm dùng cho các trường hợp khẩn cấp cũng khó tìm được người có nhóm máu tương thích tới hiến kịp thời. Từ đó, chúng em có ý tưởng sáng tạo một phần mềm kết nối giữa bệnh viện và các tình nguyện viên để những giọt máu quý giá đến được với người bệnh nhanh nhất.

Mặc dù ý tưởng hình thành từ cuối năm 2020, nhưng khi đó Trần Phong và Trần Mỹ Chi mới bước vào học lớp 10 nên còn nhiều bỡ ngỡ và cũng chưa có đủ kiến thức, sự tự tin cũng như các điều kiện thực hiện. Năm 2021, khi trình bày ý tưởng với thầy Mai Hồng Kiên, giáo viên môn Tin học của trường và được thầy động viên, hai em bắt tay vào thiết kế phần mềm.

“Khó khăn nhất với chúng em là chưa có kiến thức chuyên sâu về tin học. Nhờ sự chỉ bảo tận tình của thầy Kiên, sau 7 tháng, chúng em viết xong phần mềm. Cuối năm 2021, chúng em hoàn thành xây dựng phần mềm ứng dụng “Ngân hàng máu di động” chạy trên hệ điều hành Android”, Trần Mỹ Chi cho biết thêm.

Trần Phong cũng tâm sự: Ngay khi phần mềm cơ bản hoàn thành, thầy Kiên giúp chúng em liên hệ với Bệnh viện Đa khoa tỉnh tổ chức buổi thuyết trình với ban lãnh đạo bệnh viện và nhờ tạo điều kiện thử nghiệm phần mềm, khảo sát ý kiến đánh giá của người dùng trên thực tế, qua đó khắc phục những hạn chế, tiếp tục hoàn thiện đề tài. Phần mềm đã được thử nghiệm trên 220 tình nguyện viên và các bác sỹ, được đánh giá cao ở cả 3 tiêu chí: Tính cấp thiết, tiêu chí vận hành ứng dụng và tính hiệu quả. Chúng em rất vui vì dự án đoạt giải Nhất Cuộc thi Nghiên cứu khoa học - kỹ thuật cấp quốc gia và được chọn dự thi quốc tế.

Dự án sáng tạo và nhân văn

Trần Phong và Trần Mỹ Chi tập thuyết trình dự án “Ngân hàng máu di động”.

Trò chuyện với Trần Phong, Trần Mỹ Chi, chúng tôi thấy được tính sáng tạo cũng như ý nghĩa nhân văn của dự án “Ngân hàng máu di động”.

Trần Phong cho biết: So với các ứng dụng hỗ trợ hiến máu đã có, dự án của chúng em có nhiều chức năng như sử dụng dịch vụ định vị của Google để có thể kêu gọi và cấp cứu người trong trường hợp bệnh viện cần máu; áp dụng mô hình học máy (Machine Learning) để có thể dự đoán khả năng hiến máu lần tiếp theo của người dùng. Ứng dụng còn có bản đồ chỉ đường cho người hiến máu đến các bệnh viện nhanh nhất; căn cứ trên bản đồ định vị, bệnh viện có thể sử dụng chức năng gọi điện trực tiếp cho người hiến máu gần nhất.

Trong tương lai, phần mềm có thể bổ sung thêm tính năng chat box; liên thông dữ liệu với các ứng dụng theo dõi sức khỏe, bệnh án điện tử để xây dựng và làm giàu dữ liệu cho mô hình học máy, tiến tới phát triển tương thích với các hệ điều hành khác như iOS, Linux, Windows…

“Trong dự án của chúng em, có thể coi mỗi cá nhân là một ngân hàng máu di động. Khi bệnh viện tạo yêu cầu cần máu, ứng dụng sẽ giúp tìm kiếm và kết nối những người hiến máu khả thi (có nhóm máu phù hợp, có vị trí gần nhất, sẵn sàng hiến máu) một cách nhanh nhất” - Phong cho biết thêm.

Theo Tiến sỹ Ngô Thanh Xuân, Hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Lào Cai, mỗi năm, hội chữ thập đỏ các cấp phối hợp với các bệnh viện tổ chức nhiều đợt kêu gọi đăng ký hiến máu tình nguyện. Đáp ứng lời kêu gọi đó, mỗi đợt hiến máu tình nguyện có hàng nghìn người chia sẻ những giọt máu quý giá của mình.

Tuy nhiên, bất cập nảy sinh khi lượng máu trong kho dư thừa hết thời hạn nhưng không sử dụng hết, dẫn tới lãng phí hoặc trong một số trường hợp khẩn cấp, bệnh viện cần một số nhóm máu nhưng không tìm được người hiến máu phù hợp và kịp thời. Dự án “Ngân hàng máu di động” của hai em Trần Phong và Trần Mỹ Chi khi hoàn thiện có thể giải quyết được những vấn đề đó. Nhà trường rất tự hào về ý tưởng mới và dự án sáng tạo giàu ý nghĩa nhân văn của các em.

Chinh phục giải thưởng quốc tế

Sau niềm vui được trao giải Nhất lĩnh vực Phần mềm hệ thống trong Cuộc thi Nghiên cứu khoa học - kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh trung học năm học 2021 - 2022, Trần Phong, Trần Mỹ Chi lại bận rộn để chinh phục Hội thi Nghiên cứu khoa học - kỹ thuật quốc tế ( ISEF - 2022) được tổ chức trực tuyến tại Hoa Kỳ từ ngày 7 đến 13/5/2022.

Đây là sân chơi trí tuệ lớn dành cho học sinh trung học, có hàng nghìn dự án xuất sắc của các nước trên thế giới tham gia. Đối với một tỉnh vùng cao, biên giới còn nhiều khó khăn như Lào Cai, các điều kiện cần thiết cho học sinh nghiên cứu khoa học còn hạn chế, cuộc thi là thách thức không nhỏ với thầy và trò Trường THPT Chuyên Lào Cai.

“Được sự động viên, khích lệ của các thầy cô giáo, khoảng thời gian ngắn này, chúng em nỗ lực khắc phục khó khăn, tiếp tục nâng cấp, hoàn thiện phần mềm dự thi cũng như rèn luyện khả năng thuyết trình, trả lời vấn đáp bằng tiếng Anh để tham gia hội thi quốc tế. Em mong rằng, trong tương lai, dự án sẽ được áp dụng trên thực tế, góp phần lan tỏa hoạt động hiến máu tình nguyện, cứu giúp nhiều người bệnh”, Trần Mỹ Chi bày tỏ.