“Khi văn hóa chưa được đặt đúng vị thế, xã hội sẽ bị phát triển lệch lạc”

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Minh Thái, khi văn hoá chưa được đặt đúng vị thế của nó thì xã hội sẽ bị phát triển một cách lệch lạc, sẽ tạo ra những tác phẩm rất tầm thường.

Ngày 24/11, Ban Bí thư Trung ương Đảng sẽ chủ trì tổ chức Hội nghị văn hóa toàn quốc nhằm đánh giá việc triển khai đường lối, chủ trương, các nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Đảng về công tác văn hóa, văn nghệ thời gian qua; cũng như kết quả xây dựng văn hóa, con người Việt Nam sau 35 năm thực hiện công cuộc đổi mới đất nước. Đặc biệt, hội nghị sẽ nhìn lại kết quả thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng về công tác văn hóa, văn nghệ.

PGS.TS Nguyễn Thị Minh Thái đã có những chia sẻ với VOV.VN trước thềm Hội nghị văn hóa toàn quốc.

“Khi văn hóa chưa được đặt đúng vị thế, xã hội sẽ bị phát triển lệch lạc” ảnh 1
PGS.TS Nguyễn Thị Minh Thái.

PV: Phát triển văn hoá luôn được Đảng và Nhà nước coi trọng. Bà đánh giá như thế nào về vai trò của văn hóa, mà cụ thể ở đây là văn hóa văn nghệ trong công tác tư tưởng ở nước ta?

PGS.TS Nguyễn Thị Minh Thái: Đảng và Nhà nước Việt Nam đã xác định rõ, văn hóa là sức mạnh nội sinh, là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu và cũng là động lực để thúc đẩy sự phát triển của đất nước, của con người. Văn hoá Việt Nam được hiểu theo 2 cách, một là cách ứng xử của con người với môi trường tự nhiên để tạo ra những giá trị về vật chất; hai là cách ứng của con người với môi trường xã hội để tạo ra những giá trị về tinh thần. Mà những giá trị về tinh thần có được nhờ văn hóa văn nghệ. Chúng ta nghe, xem, thưởng thức cái gì để đời sống tinh thần phong phú hơn, cảm thấy thư thái, hạnh phúc. Đó là ý nghĩa của văn hóa văn nghệ.

Việc quan trọng nhất của chúng ta lúc này là xây dựng những con người Việt Nam mang văn hóa Việt Nam, trong đó văn nghệ là phải làm nhiệm vụ đó.

PV: Rõ ràng là văn hoá được coi trọng nhưng thực tế cho thấy, văn hóa chưa được phát triển tương xứng với tiềm lực kinh tế đang phát triển của đất nước. Theo bà, nguyên nhân vì sao?

PGS.TS Nguyễn Thị Minh Thái: Con người Việt Nam là chủ thể của văn hoá và chủ thể văn hoá của chúng ta hiện nay 70% vẫn là nông dân, nên sự chuyển đổi từ văn hoá nông nghiệp làm căn bản đến văn hoá công nghiệp làm căn bản, đương nhiên sẽ có những bi kịch.

Ta đang có vấn đề về tư duy trong phương pháp phát triển đất nước về văn hoá. Văn hoá người Việt Nam vốn trọng tình. Muốn phát triển văn hoá thì phải đặt đúng chỗ của tư duy lý thuyết, không phải là tư duy trọng tình như cũ. Tư duy lý thuyết không phải nghiêng về “cái bụng”, nếu nói đơn giản tức là nghĩ trong bụng (văn hoá duy tình). Còn nghĩ trong đầu để tích hợp với phương Tây vì văn hoá phương Tây là duy lý. Người Việt Nam hay nói là “tôi nghĩ bụng”, “lòng vả cũng như lòng sung”. Nghĩ thế thì không phát triển được. Một dân tộc chan chứa tình cảm rất tốt nhưng nó cần phải có sự cân bằng về lý trí, để cùng phát triển với bên ngoài, chứ không phải phát triển một chỗ.

PV: Việc văn hoá chưa được đặt đúng vị thế, theo bà có tác động như thế nào?

PGS.TS Nguyễn Thị Minh Thái: Khi văn hoá chưa được đặt đúng vị thế của nó thì xã hội sẽ bị phát triển một cách lệch lạc, sẽ tạo ra những tác phẩm rất tầm thường.

Người làm văn hóa, văn nghệ là những đầu bếp về tinh thần. Nếu họ dọn ra những món ăn tinh thần dở thì đem đến cho công chúng những suy nghĩ dở, làm cho các "thực khách" thay đổi hành vi, quan niệm… Nếu xem một vở kịch hay, người xem thấy lòng mình trong suốt, giống như được tẩy rửa, thanh lọc tâm hồn, thấy phấn chấn.

PV: Hội nghị Văn hoá toàn quốc là sự kiện chính trị, văn hoá lớn, huy động trí tuệ, tâm huyết của lực lượng văn nghệ sĩ, trí thức, nhà khoa học… Bà kỳ vọng gì ở Hội nghị này?

PGS.TS Nguyễn Thị Minh Thái: Hội nghị văn hoá toàn quốc sẽ là hội nghị mang tính chất chiến lược trong sự lãnh đạo văn hoá để phát triển. Hội nghị được tổ chức ở thời điểm này là sự kiện rất có ý nghĩa, nhằm tìm ra giải pháp cho những vấn đề của văn hoá Việt Nam hiện nay.

Một lần nữa phải đặt ra có tính hệ thống cái gọi là nền văn hoá Việt Nam phát triển theo cách nào chứ không phải là từng khu vực một. Văn hoá chính trị phát triển theo cách nào? Lãnh đạo văn hoá văn nghệ theo cách nào? Là lấy tư duy truyền thống cộng với tư duy của phương Tây để phát triển. Nhưng phương Tây tư duy bằng tư duy phương Tây. Nếu tham gia thì tham gia như thế nào? Tôi cho rằng việc đầu tiên là giải quyết vấn đề của cái đầu.

Tôi nghĩ, việc đầu tiên của Hội nghị văn hoá này là giải quyết tư duy để phát triển. Vì vậy, cần xốc lại tư duy, đưa ra những phương pháp căn bản, hướng theo cách nghĩ của phương Tây. Phải xác lập văn hoá văn nghệ là một nhánh và đóng góp vào sự phát triển văn hoá bằng ngôn ngữ nghệ thuật. Ngôn ngữ ấy phải được tận dụng tuyệt đối, đúng hướng chứ không phải nhảm nhí, lăng nhăng, nhem nhuốc, những vở diễn tầm thường, những lời ca não tình, những sản phẩm ăn cắp của các danh hoạ rồi bán lấy tiền… Tất cả những thứ này phải được dẹp bằng tư duy sáng suốt, tư duy của văn hoá văn nghệ, tư duy của lãnh đạo đất nước.

PV: Đảng, Nhà nước luôn mong muốn phát triển văn hoá tương xứng với kinh tế. Vấn đề là giải pháp cụ thể như thế nào để phát triển văn hoá trong giai đoạn hiện tại. Là người gắn bó với lĩnh vực văn hoá, văn nghệ rất lâu, theo bà, giải pháp nào để phát triển lúc này?

PGS.TS Nguyễn Thị Minh Thái: Giải pháp lớn nhất là đổi mới về tư duy. Tư duy phải đặt trong sự phát triển chiến lược chứ không phải chiến thuật. Phải đổi mới tư duy, không nghĩ bằng bụng nữa, không cảm tính nữa, mà phải tư duy bằng lý tính để hoà nhập với thế giới. Vì thế giới không nghĩ bằng bụng đâu, mà họ nghĩ bằng đầu.

PV: Xin cảm ơn bà!./.

vov.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Di tích Nhà tù Hỏa Lò tổ chức Trưng bày đặc biệt về "câu chuyện tình yêu" nhân Ngày Văn hóa Việt Nam

Di tích Nhà tù Hỏa Lò tổ chức Trưng bày đặc biệt về "câu chuyện tình yêu" nhân Ngày Văn hóa Việt Nam

Di tích Nhà tù Hỏa Lò giới thiệu đến công chúng một “góc” còn chưa nhiều người biết đến trong cuộc đời hoạt động của những chiến sĩ cách mạng. Đó là những câu chuyện tình yêu. Điều đặc biệt là, với các chiến sĩ cách mạng tình yêu cá nhân được hòa cùng tình yêu quê hương đất nước.

Người Dao quần chẹt giữ gìn bản sắc văn hóa

Người Dao quần chẹt giữ gìn bản sắc văn hóa

Cộng đồng người Dao quần chẹt ở thôn Khe Rộng, xã Quy Mông đã và đang cùng nhau gìn giữ, lan tỏa, trao truyền những nét văn hóa truyền thống qua các lớp học dạy tiếng nói, chữ viết và thêu trang phục truyền thống dân tộc mở ngay tại thôn.

Ứng dụng công nghệ số trong bảo tồn văn hóa Nùng An

Ứng dụng công nghệ số trong bảo tồn văn hóa Nùng An

Trước nguy cơ mai một của tiếng nói và các giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống hiện đại, một dự án thiết thực mang tên “Xây dựng hệ sinh thái số lưu giữ và truyền dạy tiếng Nùng An, gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ tại xã Lục Yên, tỉnh Lào Cai” đã được triển khai, bước đầu mang lại hiệu quả thiết thực. 

Bắc Hà sẵn sàng đón du khách đến với Festival mùa đông 2026

Bắc Hà sẵn sàng đón du khách đến với Festival mùa đông 2026

Những ngày này, trên cao nguyên trắng Bắc Hà, không khí chuẩn bị cho mùa lễ hội đang diễn ra khẩn trương. Từ các cơ sở lưu trú, dịch vụ du lịch đến những người gắn bó với các hoạt động văn hóa truyền thống, tất cả đều chủ động chỉnh trang, làm mới sản phẩm, sẵn sàng đón du khách.

Dẻo thơm bánh cốm Hợp Thành

Dẻo thơm bánh cốm Hợp Thành

Không đơn thuần là món bánh dâng lên tổ tiên trong lễ cơm mới để cầu mong mùa màng bội thu, gia đình no đủ, bánh cốm của đồng bào Tày xã Hợp Thành (tỉnh Lào Cai) ngày nay đã trở thành một đặc sản quen thuộc, chứa đựng trọn vẹn nét đẹp văn hóa ẩm thực được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Gieo tình yêu thiên nhiên từ những góc xanh học đường

Gieo tình yêu thiên nhiên từ những góc xanh học đường

Chú trọng xây dựng môi trường giáo dục thân thiện, xanh, sạch, đẹp, thời gian qua, Trường TH&THCS Động Quan, xã Khánh Hòa đang tạo dựng không gian học tập gần gũi với thiên nhiên. Cùng thầy cô chăm sóc cây, giữ gìn cảnh quan, học sinh được bồi đắp tình yêu trường lớp và ý thức bảo vệ môi trường từ những việc làm hằng ngày.

Bồi đắp niềm tự hào dân tộc từ trang phục đến trường

Bồi đắp niềm tự hào dân tộc từ trang phục đến trường

Vào thứ Tư hằng tuần, học sinh Trường TH và THCS Hợp Thành đồng loạt mặc trang phục truyền thống của các dân tộc Tày, Giáy, Xa Phó... đến trường. Những bộ trang phục rực rỡ sắc màu không chỉ tạo điểm nhấn cho không gian học đường mà còn góp phần nuôi dưỡng tình yêu, niềm tự hào về bản sắc văn hóa dân tộc trong mỗi học sinh.

Trưởng Đại diện UNESCO: Quốc Tử Giám hàm chứa giá trị truyền cảm hứng cho cách tiếp cận mới về giáo dục

Trưởng Đại diện UNESCO: Quốc Tử Giám hàm chứa giá trị truyền cảm hứng cho cách tiếp cận mới về giáo dục

Năm 2026, Việt Nam kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám và 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất. Cả nước cũng tổ chức Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết toàn dân tộc sẽ diễn ra từ ngày 18 đến 24/11, gắn Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11). Đây cũng là năm đánh dấu 50 năm quan hệ hợp tác giữa UNESCO và Việt Nam.

Từ sức hút concert đến những ngày hội văn hóa toàn dân

Từ sức hút concert đến những ngày hội văn hóa toàn dân

Chương trình nghệ thuật đặc biệt quy mô quốc gia “Muôn sắc Việt Nam” diễn ra vào tối 24-11 đang tạo sức hút lớn. Trên các nền tảng số và mạng xã hội, rất đông công chúng quan tâm đến nội dung chương trình cũng như việc làm thế nào để sở hữu một tấm vé tham dự. Chương trình đang góp phần làm thị trường âm nhạc cuối năm “nóng” lên từng ngày, cho thấy sức hút của các concert đang tạo nên những ngày hội văn hóa có sức lan tỏa rộng lớn.

Để động Mường Vi trở thành điểm du lịch hấp dẫn

Để động Mường Vi trở thành điểm du lịch hấp dẫn

Từ lâu, Lào Cai nổi tiếng với những danh thắng như đỉnh Fansipan mờ sương, thung lũng Mường Hoa nên thơ, “cao nguyên trắng” Bắc Hà, ruộng bậc thang Mù Cang Chải hay vùng đất săn mây Ý Tý đầy huyền ảo... ít ai biết, ẩn sâu trong lòng núi tại xã Bản Xèo có một “viên ngọc thô” mang tên động Mường Vi.

Về bản Tày nghe các cụ bà kể chuyện trầu cau

Về bản Tày nghe các cụ bà kể chuyện trầu cau

“Miếng trầu là đầu câu chuyện” - câu nói quen thuộc ấy vẫn mang ý nghĩa trong đời sống văn hóa của nhiều cộng đồng dân tộc. Với đồng bào Tày tục ăn trầu từng là nét sinh hoạt thường ngày, gắn với những buổi gặp gỡ, chuyện trò, đi nương, đi chợ hay khi có khách đến nhà. Ngày nay, thói quen ấy không còn phổ biến như trước, nhưng trong một số nếp nhà, hình ảnh người phụ nữ bên cơi trầu vẫn được gìn giữ.

Gần 500 giáo viên, học sinh tìm hiểu Nghệ thuật Xòe Thái

Gần 500 giáo viên, học sinh tìm hiểu Nghệ thuật Xòe Thái

Chiều 9/11, tại Trường THCS Nghĩa Lộ, Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao tỉnh Lào Cai tổ chức chương trình tuyên truyền, giáo dục, phổ biến Di sản văn hóa phi vật thể Nghệ thuật Xòe Thái - di sản được UNESCO ghi danh năm 2021. Chương trình thu hút gần 500 giáo viên và học sinh nhà trường tham gia.

Trăn trở giữ nếp xưa

Trăn trở giữ nếp xưa

Bước qua bên kia dốc cuộc đời, ông Tăng Ngọc Thắng, thôn Thâm Pồng, xã Lục Yên, vẫn chọn cho mình hành trình chạy đua với thời gian để níu giữ hồn cốt của người Nùng An.

fb yt zl tw