“Khi văn hóa chưa được đặt đúng vị thế, xã hội sẽ bị phát triển lệch lạc”

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Minh Thái, khi văn hoá chưa được đặt đúng vị thế của nó thì xã hội sẽ bị phát triển một cách lệch lạc, sẽ tạo ra những tác phẩm rất tầm thường.

Ngày 24/11, Ban Bí thư Trung ương Đảng sẽ chủ trì tổ chức Hội nghị văn hóa toàn quốc nhằm đánh giá việc triển khai đường lối, chủ trương, các nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Đảng về công tác văn hóa, văn nghệ thời gian qua; cũng như kết quả xây dựng văn hóa, con người Việt Nam sau 35 năm thực hiện công cuộc đổi mới đất nước. Đặc biệt, hội nghị sẽ nhìn lại kết quả thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng về công tác văn hóa, văn nghệ.

PGS.TS Nguyễn Thị Minh Thái đã có những chia sẻ với VOV.VN trước thềm Hội nghị văn hóa toàn quốc.

“Khi văn hóa chưa được đặt đúng vị thế, xã hội sẽ bị phát triển lệch lạc” ảnh 1
PGS.TS Nguyễn Thị Minh Thái.

PV: Phát triển văn hoá luôn được Đảng và Nhà nước coi trọng. Bà đánh giá như thế nào về vai trò của văn hóa, mà cụ thể ở đây là văn hóa văn nghệ trong công tác tư tưởng ở nước ta?

PGS.TS Nguyễn Thị Minh Thái: Đảng và Nhà nước Việt Nam đã xác định rõ, văn hóa là sức mạnh nội sinh, là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu và cũng là động lực để thúc đẩy sự phát triển của đất nước, của con người. Văn hoá Việt Nam được hiểu theo 2 cách, một là cách ứng xử của con người với môi trường tự nhiên để tạo ra những giá trị về vật chất; hai là cách ứng của con người với môi trường xã hội để tạo ra những giá trị về tinh thần. Mà những giá trị về tinh thần có được nhờ văn hóa văn nghệ. Chúng ta nghe, xem, thưởng thức cái gì để đời sống tinh thần phong phú hơn, cảm thấy thư thái, hạnh phúc. Đó là ý nghĩa của văn hóa văn nghệ.

Việc quan trọng nhất của chúng ta lúc này là xây dựng những con người Việt Nam mang văn hóa Việt Nam, trong đó văn nghệ là phải làm nhiệm vụ đó.

PV: Rõ ràng là văn hoá được coi trọng nhưng thực tế cho thấy, văn hóa chưa được phát triển tương xứng với tiềm lực kinh tế đang phát triển của đất nước. Theo bà, nguyên nhân vì sao?

PGS.TS Nguyễn Thị Minh Thái: Con người Việt Nam là chủ thể của văn hoá và chủ thể văn hoá của chúng ta hiện nay 70% vẫn là nông dân, nên sự chuyển đổi từ văn hoá nông nghiệp làm căn bản đến văn hoá công nghiệp làm căn bản, đương nhiên sẽ có những bi kịch.

Ta đang có vấn đề về tư duy trong phương pháp phát triển đất nước về văn hoá. Văn hoá người Việt Nam vốn trọng tình. Muốn phát triển văn hoá thì phải đặt đúng chỗ của tư duy lý thuyết, không phải là tư duy trọng tình như cũ. Tư duy lý thuyết không phải nghiêng về “cái bụng”, nếu nói đơn giản tức là nghĩ trong bụng (văn hoá duy tình). Còn nghĩ trong đầu để tích hợp với phương Tây vì văn hoá phương Tây là duy lý. Người Việt Nam hay nói là “tôi nghĩ bụng”, “lòng vả cũng như lòng sung”. Nghĩ thế thì không phát triển được. Một dân tộc chan chứa tình cảm rất tốt nhưng nó cần phải có sự cân bằng về lý trí, để cùng phát triển với bên ngoài, chứ không phải phát triển một chỗ.

PV: Việc văn hoá chưa được đặt đúng vị thế, theo bà có tác động như thế nào?

PGS.TS Nguyễn Thị Minh Thái: Khi văn hoá chưa được đặt đúng vị thế của nó thì xã hội sẽ bị phát triển một cách lệch lạc, sẽ tạo ra những tác phẩm rất tầm thường.

Người làm văn hóa, văn nghệ là những đầu bếp về tinh thần. Nếu họ dọn ra những món ăn tinh thần dở thì đem đến cho công chúng những suy nghĩ dở, làm cho các "thực khách" thay đổi hành vi, quan niệm… Nếu xem một vở kịch hay, người xem thấy lòng mình trong suốt, giống như được tẩy rửa, thanh lọc tâm hồn, thấy phấn chấn.

PV: Hội nghị Văn hoá toàn quốc là sự kiện chính trị, văn hoá lớn, huy động trí tuệ, tâm huyết của lực lượng văn nghệ sĩ, trí thức, nhà khoa học… Bà kỳ vọng gì ở Hội nghị này?

PGS.TS Nguyễn Thị Minh Thái: Hội nghị văn hoá toàn quốc sẽ là hội nghị mang tính chất chiến lược trong sự lãnh đạo văn hoá để phát triển. Hội nghị được tổ chức ở thời điểm này là sự kiện rất có ý nghĩa, nhằm tìm ra giải pháp cho những vấn đề của văn hoá Việt Nam hiện nay.

Một lần nữa phải đặt ra có tính hệ thống cái gọi là nền văn hoá Việt Nam phát triển theo cách nào chứ không phải là từng khu vực một. Văn hoá chính trị phát triển theo cách nào? Lãnh đạo văn hoá văn nghệ theo cách nào? Là lấy tư duy truyền thống cộng với tư duy của phương Tây để phát triển. Nhưng phương Tây tư duy bằng tư duy phương Tây. Nếu tham gia thì tham gia như thế nào? Tôi cho rằng việc đầu tiên là giải quyết vấn đề của cái đầu.

Tôi nghĩ, việc đầu tiên của Hội nghị văn hoá này là giải quyết tư duy để phát triển. Vì vậy, cần xốc lại tư duy, đưa ra những phương pháp căn bản, hướng theo cách nghĩ của phương Tây. Phải xác lập văn hoá văn nghệ là một nhánh và đóng góp vào sự phát triển văn hoá bằng ngôn ngữ nghệ thuật. Ngôn ngữ ấy phải được tận dụng tuyệt đối, đúng hướng chứ không phải nhảm nhí, lăng nhăng, nhem nhuốc, những vở diễn tầm thường, những lời ca não tình, những sản phẩm ăn cắp của các danh hoạ rồi bán lấy tiền… Tất cả những thứ này phải được dẹp bằng tư duy sáng suốt, tư duy của văn hoá văn nghệ, tư duy của lãnh đạo đất nước.

PV: Đảng, Nhà nước luôn mong muốn phát triển văn hoá tương xứng với kinh tế. Vấn đề là giải pháp cụ thể như thế nào để phát triển văn hoá trong giai đoạn hiện tại. Là người gắn bó với lĩnh vực văn hoá, văn nghệ rất lâu, theo bà, giải pháp nào để phát triển lúc này?

PGS.TS Nguyễn Thị Minh Thái: Giải pháp lớn nhất là đổi mới về tư duy. Tư duy phải đặt trong sự phát triển chiến lược chứ không phải chiến thuật. Phải đổi mới tư duy, không nghĩ bằng bụng nữa, không cảm tính nữa, mà phải tư duy bằng lý tính để hoà nhập với thế giới. Vì thế giới không nghĩ bằng bụng đâu, mà họ nghĩ bằng đầu.

PV: Xin cảm ơn bà!./.

vov.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Độc đáo phong tục thờ mía ngày Tết

Độc đáo phong tục thờ mía ngày Tết

Trong tâm thức của người Tày xã Lâm Thượng, Tết Nguyên đán không chỉ là dịp đoàn viên mà còn là thời điểm thiêng liêng để kết nối giữa thế giới thực tại và cội nguồn tiên tổ. Hình ảnh hai cây mía vươn cao hai bên bàn thờ đã trở thành biểu tượng văn hóa đặc trưng, mang đậm triết lý nhân sinh và lòng hiếu thảo của người dân miền sơn cước.

Giữ hồn Tết cổ truyền trong đời sống hiện đại

Giữ hồn Tết cổ truyền trong đời sống hiện đại

Giữa nhịp sống hiện đại đang len lỏi từng góc phố, từng nếp nhà, không khí Tết ùa về bằng những điều rất đỗi thân quen. Ở Lào Cai, có những gia đình vẫn giữ gìn phong tục, nếp sống truyền thống như cách gìn giữ hồn cốt Tết cổ truyền của dân tộc.

Bếp lửa của người Tày

Bếp lửa của người Tày

Mùa đông giá lạnh, thật thú vị khi được ngồi bên bếp lửa sưởi ấm, uống trà, nướng ngô… Những ngày cuối đông, chúng tôi có dịp về bản ở vùng cao Lào Cai, nghe người già kể chuyện xưa, về nét văn hóa độc đáo giàu bản sắc trong “miền thiêng” không gian nhà sàn truyền thống dân tộc Tày.

Mường Khương: Chương trình nghệ thuật mừng Đảng, mừng Xuân Bính Ngọ 2026 đầy ấn tượng

Mường Khương: Mường Khương: Chương trình nghệ thuật mừng Đảng, mừng Xuân Bính Ngọ 2026 đầy ấn tượng

Tối 15/2 (28 Tết), tại sân vận động Trung tâm xã Mường Khương đã diễn ra chương trình nghệ thuật chào đón năm mới với chủ đề: “Sắc Xuân Biên cương - Vững bước theo Đảng”. Dự chương trình có các đồng chí Thường trực Đảng ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã cùng đông đảo Nhân dân địa phương.

Nghị quyết 39: Cú hích từ quyết sách mới

Nghị quyết 39: Cú hích từ quyết sách mới

"Mỗi xã, phường sẽ được hỗ trợ 150 triệu đồng để mua sắm trang thiết bị khi thành lập 1 câu lạc bộ văn hóa - nghệ thuật - thể thao nòng cốt… Mỗi câu lạc bộ sẽ được cấp 30 triệu đồng hàng năm để duy trì hoạt động...". Đây là chính sách ưu việt của tỉnh Lào Cai khi ban hành Nghị quyết 39/2025/NQ-HĐND, tạo cú hích thúc đẩy phong trào văn hoá, văn nghệ, thể dục thể thao ở các địa phương.

Náo nức chợ xuân

Náo nức chợ xuân

Các phiên chợ vùng cao luôn là món quà kỳ diệu mà núi rừng Tây Bắc dành cho những kẻ mê ngắm sắc màu cuộc sống. Ở đó có những thứ mua không cần trả giá. Đó là nụ cười móm mém của bà cụ khi bán được bó rau cuối cùng, là chén rượu mời nhau giữa người lạ, là ánh mắt trẻ thơ sáng long lanh bên những món đồ chơi sắc màu.

Ngựa chiến trong sử Việt

Ngựa chiến trong sử Việt

Đọc tiểu thuyết lịch sử Trung Quốc, chúng ta thường mê mẩn với những chiến mã nổi tiếng như Chiếu Dạ Ngọc Sư Tử, Xích Thố, Ô Vân Đạp Tuyết, Đích Lư... Nhưng, ít người biết rằng, trong lịch sử nước ta, cũng không hiếm những chiến mã lừng danh. Chỉ có điều, chúng ta ít tiểu thuyết lịch sử nổi tiếng để đưa câu chuyện đến với đông đảo công chúng.

Những đôi bàn tay "dệt" nên hương vị Tết.

Những đôi bàn tay "dệt" nên hương vị Tết.

Bánh chưng là một trong những món ăn không thể thiếu trong ngày Tết cổ truyền của dân tộc Việt Nam. Dù là chiếc bánh chưng vuông hay bánh chưng gù, tất cả đều được làm ra từ tâm huyết của những người thợ đã gắn bó với nghề hơn nửa đời người. Đó là câu chuyện về đôi bàn tay âm thầm giữ hương vị truyền thống của dân tộc giữa dòng chảy hối hả của thời gian.

Xuân về trên áo mới người Giáy

Xuân về trên áo mới người Giáy

Tết với đồng bào dân tộc Giáy xã Cốc San bắt đầu từ những điều rất đỗi thân quen: tiếng máy may đều nhịp, từng đường viền áo được khâu cẩn thận...

Khát vọng thổ cẩm giữa miền sương mây

Sa Pa - vùng đất đẹp nổi tiếng của tỉnh Lào Cai, nay đã trở thành khu du lịch quốc gia mang tầm quốc tế không chỉ có cảnh quan hùng vĩ, khí hậu mát mẻ mà còn là nơi hội tụ sắc màu văn hóa của các dân tộc thiểu số, trong đó, nghề dệt thổ cẩm được coi là một trong những tinh hoa đang được gìn giữ, phát huy. Trong dòng chảy văn hóa ấy, có những người không sinh ra ở Sa Pa nhưng lại gắn bó với vùng đất này, thỏa đam mê và khát vọng đưa hình ảnh cùng giá trị thổ cẩm Sa Pa lan tỏa mạnh mẽ.

Tết là hành trình trở về

Tết là hành trình trở về

Khi Tết Bính Ngọ cận kề, từ sân bay, bến xe đến những tuyến đường dài nối các vùng miền, dòng người lại tất bật ngược xuôi. Hàng vạn người con xa quê thu xếp công việc, hoàn thành những phần việc cuối năm để kịp lên đường trở về nhà. Những tấm vé đặt vội, những chuyến xe đêm kín chỗ, những chiếc vali đầy ắp quà quê… tất cả đều chung một điểm đến - gia đình.

Xã Nghĩa Đô tổ chức chương trình văn nghệ “Mừng Đảng quang vinh – Mừng xuân Bính Ngọ 2026”

Xã Nghĩa Đô tổ chức chương trình văn nghệ “Mừng Đảng quang vinh – Mừng xuân Bính Ngọ 2026”

Tối 14/2, tại sân Tiểu công viên xã Nghĩa Đô, Đảng ủy, HĐND, UBND, UB MTTQ Việt Nam xã Nghĩa Đô tổ chức chương trình văn nghệ “Mừng Đảng quang vinh - Mừng xuân Bính Ngọ 2026” chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031.

Hương sắc mùa xuân trong cảm nhận của các nhà thơ Lào Cai

Hương sắc mùa xuân trong cảm nhận của các nhà thơ Lào Cai

Mùa xuân luôn là đề tài hấp dẫn thi nhân mọi thế hệ - mùa khiến tâm hồn mỗi người dường như lãng mạn hơn, yêu đời hơn. Nhiều bài thơ hay về mùa xuân đã nói lên mong ước, khát vọng về khởi đầu đầy tin yêu, may mắn, thể hiện mối giao hòa ấm áp giữa con người với thiên nhiên, niềm tự hào về đổi thay của quê hương đất nước. Trong cảm nhận của các nhà thơ Lào Cai, một mùa xuân đầy hương sắc được hiện ra rõ nét, vừa gần gũi, thân thương, vừa mang đậm bản sắc văn hoá các dân tộc vùng cao Lào Cai.

Mộc mạc chợ Tết Hợp Thành

Mộc mạc chợ Tết Hợp Thành

Không chỉ là nơi trao đổi hàng hóa, chợ phiên ngày Tết còn là bức tranh văn hóa sống động, nơi hương sắc núi rừng hòa quyện cùng tình người ấm áp. Đến với chợ văn hóa vùng cao Hợp Thành - Tả Phời (nay thuộc xã Hợp Thành) được tổ chức vào Chủ nhật hằng tuần, người dân và du khách sẽ được trải nghiệm một phiên chợ như thế - mộc mạc, giản dị và sôi động.

[Ảnh] Chợ phiên Cốc Ly nhộn nhịp ngày áp Tết

[Ảnh] Chợ phiên Cốc Ly nhộn nhịp ngày áp Tết

Chợ phiên Cốc Ly - phiên chợ truyền thống của đồng bào dân tộc Mông tại xã Bảo Nhai (trước đây là xã Cốc Ly) thường họp vào thứ Ba hàng tuần. Tuy nhiên, để đáp ứng nhu cầu mua sắm Tết của bà con trong khu vực, hôm nay - 27 tháng Chạp, chợ tổ chức thêm một phiên đặc biệt. Trong không khí Tết cổ truyền cận kề, phiên chợ càng thêm đông đúc, náo nhiệt.

Hợp Thành sẵn sàng cho Lễ hội Lồng Tồng và Hội thi Xòe lần thứ I - Xuân Bính Ngọ 2026

Hợp Thành sẵn sàng cho Lễ hội Lồng Tồng và Hội thi Xòe lần thứ I - Xuân Bính Ngọ 2026

Trong không khí rộn ràng đầu xuân, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Hợp Thành đang khẩn trương hoàn tất công tác chuẩn bị cho Lễ hội Lồng Tồng và Hội thi Xòe lần thứ I - Xuân Bính Ngọ 2026. Đây là sự kiện chính trị, văn hóa quan trọng mở đầu năm mới với khí thế đoàn kết, đổi mới và phát triển.

Đông Cuông sẵn sàng khai hội

Đông Cuông sẵn sàng khai hội

Những ngày này, không khí tại đền Đông Cuông rộn ràng hơn thường lệ. Từ tuyến đường dẫn vào đền, cờ hội, băng rôn, khẩu hiệu đã được trang hoàng. Trong khuôn viên đền, các tiểu ban đang tích cực triển khai các phần việc theo kế hoạch, sẵn sàng cho ngày khai hội đền Đông Cuông Xuân Bính Ngọ 2026.

fb yt zl tw