LCĐT - Những năm qua, người dân trên địa bàn huyện Mường Khương đã chủ động sử dụng đa dạng giống quýt để kéo dài thời vụ. Nhờ cách làm đó, Mường Khương có sản phẩm quýt từ tháng 8 năm trước đến tháng 2 năm sau, góp phần giảm áp lực tiêu thụ lên thị trường.
Trước đây, quýt được trồng chủ yếu tại thị trấn Mường Khương và xã Tung Chung Phố. Khi quýt bắt đầu được trồng theo hướng hàng hóa, Mường Khương có 2 giống quýt chính là quýt bột (vỏ mỏng, vị chua nhẹ) và quýt ngọt (thường gọi là quýt sen). Quýt bột chín sớm hơn, bắt đầu cho thu hoạch vào tháng 9 và kết thúc trong tháng 10. Quýt sen thường chín muộn hơn, bắt đầu cho thu hoạch từ giữa tháng 10 đến hết năm. Quýt sen là giống chủ lực, quả to, vỏ dày, vị ngọt, tép ráo, màu sắc đẹp mắt, được nhiều người dân lựa chọn để mở rộng diện tích.
Tuy nhiên, nếu tất cả lựa chọn giống quýt sen để trồng sẽ dẫn tới thời vụ quýt rất ngắn, sản lượng quýt đưa ra thị trường cùng một thời điểm lớn, có nguy cơ ùn ứ, khó tiêu thụ và mất giá. Với định hướng xây dựng vùng trồng quýt hàng hóa bền vững, ngành nông nghiệp huyện đã phối hợp với các địa phương tuyên truyền người dân sử dụng đa dạng giống quýt, áp dụng các biện pháp kỹ thuật để kéo dài thời vụ sản xuất. Hiện nay, người dân trên địa bàn huyện đã trồng và chăm sóc đa dạng các giống quýt như quýt giấy, quýt bột, quýt ngọt, quýt chín muộn.
Những năm gần đây, diện tích trồng quýt liên tục được mở rộng sang các xã lân cận có chung điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng. Quýt trở thành cây ăn quả chủ lực, thế mạnh của Mường Khương, được trồng tại thị trấn Mường Khương và các xã: Nậm Chảy, Thanh Bình, Tung Chung Phố, Tả Ngài Chồ, Lùng Khấu Nhin. Theo thống kê của Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Mường Khương, trên địa bàn huyện hiện có 815 ha quýt, trong đó có 356 ha cho thu hoạch. Năm 2021, dự kiến năng suất quýt đạt khoảng 10 tấn/ha, tổng sản lượng đạt khoảng 3.700 tấn.
Gia đình chị Hảng Thị Chinh, thôn Sín Chải A, xã Tả Ngài Chồ hiện có khoảng 1 ha quýt. Theo chị Chinh, trên địa bàn xã có nhiều hộ trồng quýt chín muộn và quýt ngọt, giống quýt bột chín sớm có vị hơi chua thì ít hộ trồng hơn nên gia đình chị quyết định lựa chọn giống quýt bột để phát triển kinh tế. Chị Chinh cho biết: Quýt ngọt dễ bán hơn nhưng nếu vào thời điểm thu hoạch, sản lượng quýt đưa ra thị trường nhiều, giá mỗi kg quýt thường ở mức 10.000 đồng. Quýt chín sớm nếu chăm sóc tốt sẽ cho thu hoạch từ tháng 8. Thời điểm đó, thị trường chưa có nhiều sản phẩm quýt nên tiêu thụ rất dễ. Giá quýt chín sớm cũng đạt tương đương với quýt ngọt.
Bên cạnh giống quýt ngọt chính vụ, người dân vùng quýt đã đưa giống quýt chín muộn vào trồng và bước đầu mang lại giá trị kinh tế cao. Quýt chín muộn thường cho thu hoạch vào thời điểm kết thúc vụ quýt sen, tương ứng với đầu năm tiếp theo. Do thời điểm quýt chín, trên thị trường sản phẩm này bắt đầu khan hiếm trong khi nhu cầu tiêu thụ tăng do trùng thời điểm tết Nguyên đán nên giá quýt chín muộn thường cao, đạt từ 30.000 đồng đến 40.000 đồng/kg. Nhiều hộ đã làm giàu thành công từ cây trồng này.
Theo ông Lê Thanh Hoa, Trưởng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Mường Khương, trên địa bàn huyện chia thành 3 thời điểm thu hoạch chính là quýt chín sớm (quýt giấy, quýt bột), quýt chính vụ (quýt sen), quýt chín muộn (người dân còn gọi là quýt đường, quýt thái). Việc đa dạng cơ cấu giống quýt khiến thời vụ thu hoạch quýt kéo dài hơn trước đây, việc tiêu thụ cũng thuận lợi hơn.
Thời điểm này, người dân trên địa bàn huyện bắt đầu vào vụ thu hoạch quýt chín sớm, tháng 11 sẽ là thời gian cao điểm. Trong khi đó, dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, ảnh hưởng không ít đến việc lưu thông hàng hóa và sức mua của thị trường. Ông Lê Thanh Hoa cho biết: Chúng tôi đã kết nối với các đối tác, cửa hàng, điểm bán nông sản để tìm kiếm thị trường cho người dân. Ngành nông nghiệp cũng phối hợp với các đơn vị như Viettel, Vinaphone, bưu điện… các đơn vị có sàn thương mại điện tử để chuẩn bị đưa sản phẩm quýt của Mường Khương “lên sàn”.
