Bài cuối: Giúp nông sản Lào Cai tiến xa trên không gian số

Từ câu chuyện của những HTX đã từng “lên sàn” rồi phải “rời sàn” có thể thấy, khó khăn hiện nay không chỉ ở việc thiếu cơ hội tiếp cận công nghệ, mà còn ở năng lực biến cơ hội ấy thành doanh thu thực tế. Để một sản phẩm bán được trên môi trường số, trước hết sản phẩm đó phải đủ sức cạnh tranh.

Người tiêu dùng không chỉ quan tâm sản phẩm được sản xuất ở đâu mà còn chú ý đến chất lượng, giá cả, mẫu mã, nguồn gốc, chứng nhận và đánh giá của người tiêu dùng. Vì vậy, việc nâng chất lượng sản phẩm, chuẩn hóa quy trình sản xuất, hoàn thiện bao bì, nhãn mác và truy xuất nguồn gốc cần được xem là nền tảng trước khi đưa nông sản "lên sàn".

Ông Nguyễn Tiến Mạnh - Giám đốc HTX nông sản dược liệu Mạnh Hương, xã Gia Phú cho rằng, TMĐT muốn hiệu quả phải bắt đầu từ chính chất lượng sản phẩm. Vì vậy, HTX cần chú trọng nâng cao chất lượng, xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, hoàn thiện mẫu mã và tạo sự khác biệt để khách hàng có lý do lựa chọn sản phẩm của mình giữa rất nhiều mặt hàng cùng loại trên mạng xã hội.

Đồng quan điểm, chị Chảo Thị Yến - Giám đốc HTX Tri thức bản địa Goong, xã A Mú Sung cho rằng, đối với ngành hàng nông sản thì chất lượng là vấn đề cần quan tâm đầu tiên. Doanh nghiệp, HTX và nông hộ cần sản xuất nông sản theo tiêu chuẩn thay vì theo kinh nghiệm.

Trên địa bàn tỉnh rất nhiều nơi có thể trồng được các loại nông sản giá trị cao, nhưng chưa trồng theo kỹ thuật nên chất lượng không cao.

“Khi chúng tôi triển khai trồng nông sản sạch nhiều người dân cho rằng nếu không cho phun thuốc trừ cỏ thì họ sẽ không tham gia sản xuất cùng HTX. Nên các cấp, ngành cần có biện pháp phù hợp để nâng tầm nông sản, giúp nông sản gia tăng sức cạnh tranh”, chị Chảo Thị Yến cho biết thêm.

Những chia sẻ từ các HTX cho thấy, nếu sản phẩm chưa đủ tốt, chất lượng không ổn định, quy trình sản xuất thiếu đồng nhất thì rất khó tạo dựng niềm tin với khách hàng, dù được quảng bá trên bất kỳ nền tảng nào.

Đặc biệt, với nông sản, yếu tố chất lượng càng trở nên quan trọng khi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến nguồn gốc, quy trình sản xuất và mức độ an toàn của sản phẩm.

Một sản phẩm được giới thiệu là “đặc sản vùng cao” nhưng không có quy trình sản xuất rõ ràng, thiếu truy xuất nguồn gốc hoặc chất lượng không đồng đều sẽ khó giữ được niềm tin của khách hàng. Bởi vậy, muốn nông sản Lào Cai tiến xa trên không gian số, trước hết cần xây dựng vùng nguyên liệu đủ lớn, ổn định và sản xuất theo tiêu chuẩn.

Cùng với chất lượng, bao bì và hình thức sản phẩm cũng là yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh. Bởi nếu trong phương thức bán hàng truyền thống, người mua có thể trực tiếp xem sản phẩm, nghe người bán giới thiệu và thậm chí nếm thử trước khi quyết định. Nhưng trên sàn TMĐT, những yếu tố đó được thay thế bằng hình ảnh, video, thông tin sản phẩm và đánh giá của khách hàng.

Một thực tế khác cần được quan tâm đó là nhiều doanh nghiệp, HTX và nông hộ đang thiếu nhân lực am hiểu về TMĐT dẫn đến gian hàng trực tuyến hoạt động cầm chừng.

“HTX mong muốn được hỗ trợ đào tạo đội ngũ nhân lực có khả năng vận hành TMĐT. Không nhất thiết HTX nào cũng phải có một bộ phận riêng, nhưng tối thiểu phải có người nắm được các kỹ năng cơ bản và coi đây là nhiệm vụ thường xuyên để hỗ trợ các HTX”, anh Nguyễn Tiến Mạnh chia sẻ thêm.

Theo hướng này, các cấp, ngành, địa phương có thể nghiên cứu các mô hình hỗ trợ dùng chung nhân lực số cho nhóm doanh nghiệp, HTX. Một đội ngũ có thể đảm nhận chụp ảnh, thiết kế nội dung, hỗ trợ livestream, quản lý gian hàng và chăm sóc khách hàng cho nhiều nhà bán hàng, giúp giảm đáng kể chi phí vận hành gian hàng trên môi trường số.

Bên cạnh chất lượng sản phẩm và nhân lực vận hành, logistics đang là một trong những “nút thắt” lớn đối với nông sản Lào Cai khi "bước lên" sàn TMĐT. Khoảng cách địa lý từ vùng sản xuất đến các trung tâm tiêu dùng khiến chi phí vận chuyển trở thành yếu tố trực tiếp ảnh hưởng đến giá bán và quyết định mua hàng.

Theo các HTX, một trong những giải pháp có thể tính đến là liên kết để gom đơn, gom hàng và sử dụng chung dịch vụ logistics. Thay vì từng HTX tự gửi từng đơn hàng, các sản phẩm có thể được tập kết tại một số điểm trung chuyển, phân loại và vận chuyển theo tuyến đến các thị trường lớn. Khi sản lượng đủ lớn, chi phí vận chuyển trên mỗi đơn hàng sẽ được giảm xuống.

Cùng với đó, cần tăng cường kết nối giữa HTX với các doanh nghiệp logistics và các sàn TMĐT để có chính sách vận chuyển phù hợp với đặc thù nông sản vùng cao. Nếu có những gói dịch vụ dành riêng cho nhóm sản phẩm OCOP, đặc sản địa phương hoặc các HTX quy mô nhỏ, đây sẽ là điều kiện quan trọng giúp sản phẩm Lào Cai tăng sức cạnh tranh về giá.

Để nông sản Lào Cai có thể tiến xa trên không gian số, vấn đề cốt lõi là cần chuỗi giá trị đồng bộ: sản phẩm đạt chuẩn, thương hiệu đủ mạnh, nhân lực đủ năng lực và logistics hiệu quả. Khi những "mắt xích" này được kết nối, TMĐT không chỉ mở rộng thị trường mà còn tạo đầu ra ổn định, giúp nông sản vùng cao vượt qua giới hạn địa lý, nâng giá trị sản phẩm và thu nhập cho người sản xuất.