Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật:

Một số tác phẩm xét chưa đủ thời gian công bố tối thiểu

Bộ VH-TT-DL vừa đăng danh sách các tác phẩm, công trình đề nghị xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật (VHNT) năm 2021 do Hội đồng cấp cơ sở thuộc 9 lĩnh vực chuyên ngành gửi lên để lấy ý kiến của nhân dân. Tuy nhiên, theo nhận định của ông Phùng Huy Cẩn, Vụ trưởng Vụ Thi đua - Khen thưởng, Bộ VH-TT-DL, một số tác phẩm chưa đáp ứng được thời gian công bố tối thiểu.

Một buổi lễ trao tặng “Giải thưởng Hồ Chí Minh”, “Giải thưởng Nhà nước” về văn học, nghệ thuật

Một buổi lễ trao tặng “Giải thưởng Hồ Chí Minh”, “Giải thưởng Nhà nước” về văn học, nghệ thuật

PHÓNG VIÊN: Lĩnh vực nào có nhiều hồ sơ không đáp ứng tiêu chí về thời gian công bố ra công chúng, thưa ông?

Ông PHÙNG HUY CẨN: Để tác phẩm có thời gian “sống” trong công chúng, quy định chỉ rõ tác phẩm phải được công bố tối thiểu là 5 năm đối với xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh và 3 năm đối với xét tặng Giải thưởng Nhà nước. Kết quả lọc hồ sơ cho thấy hội đồng cơ sở của Hội Nhà văn làm chưa kỹ việc này. 

Đây có phải là nguyên nhân dẫn đến việc có nhiều hồ sơ đề nghị xét tặng trong năm 2021?

Đây chỉ là một trong số các nguyên nhân. Trong lần xét tặng này, việc bỏ tiêu chí về giải thưởng, huy chương… khi xét tặng những tác phẩm, công trình được công bố, sử dụng từ năm 1993 trở về trước cũng khiến số lượng hồ sơ tăng lên đáng kể.

Trước đây, các tác phẩm, công trình xét tặng giải thưởng cần đáp ứng tiêu chí là đã đoạt giải thưởng, huy chương trong các cuộc thi liên hoan chuyên nghiệp và triển lãm về văn học, nghệ thuật cấp quốc gia của Bộ VH-TT-DL hoặc Hội VHNT chuyên ngành trong nước hoặc quốc tế.

Tuy nhiên, theo Nghị định số 133/2018/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung, những công trình, tác phẩm trước năm 1993 có tác dụng phục vụ sự nghiệp cách mạng, có ảnh hưởng rộng lớn và lâu dài trong đời sống xã hội, góp phần quan trọng vào việc thay đổi nhận thức của nhân dân trong sự nghiệp phát triển văn học, nghệ thuật Việt Nam, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, có giá trị đặc biệt xuất sắc về văn học, nghệ thuật, về nội dung tư tưởng và hình thức nghệ thuật thì sẽ bỏ qua tiêu chí giải thưởng. Đây là một trong những điểm mới được áp dụng trong đợt xét tặng này, vì thế một số hồ sơ dưới hội đồng cấp cơ sở gửi lên xuất hiện một số tác giả có tác phẩm giao thoa giữa mốc trước và sau năm 1993. 

Những hồ sơ có tác phẩm chưa đáp ứng tiêu chí về thời gian công bố ra công chúng, hoặc có sự chưa rõ ràng với mốc áp dụng là năm 1993 có bị loại khi lọc kỹ thuật trong đợt xét tặng này không?

Hiện, chúng tôi chỉ làm công tác thống kê ban đầu và không có quyền lọc kỹ thuật đối với những tác phẩm chưa đủ tiêu chí xét tặng giải thưởng. Việc lọc hồ sơ là nhằm báo cáo với hội đồng sao cho chính xác, trung thực. Mỗi trường hợp có vấn đề đều được đưa ra trước hội đồng.  

Với tác phẩm chưa đủ thời gian công bố theo quy định nhưng lại có giá trị nghệ thuật cao, có sức lan tỏa và ảnh hưởng rộng rãi trong công chúng mà không được đưa ra xét tặng, liệu có quá đáng tiếc không?

Những tác phẩm như vậy sẽ chuyển sang đợt xét tặng tới. Về mặt hành chính, việc chưa đáp ứng yêu cầu thời gian công bố tối thiểu được hiểu là chưa đủ độ thẩm thấu trong xã hội, thì tác giả vui lòng đợi đến lúc đủ. Việc chưa xét trong đợt này không có nghĩa là mất cơ hội xét lần tiếp theo.  

Việc không đưa ra quy định về số lượng Giải thưởng Nhà nước, Giải thưởng Hồ Chí Minh mỗi đợt xét tặng liệu có thể sinh tâm lý cả nể, dễ dãi để “cả làng cùng vui” không, thưa ông?

Rất khó có việc dễ dãi khi thẩm định các tác phẩm, công trình VHNT. Thẩm định giá trị của các tác phẩm dự thi thuộc về hội đồng. Trên thực tế, việc đánh giá tác phẩm VHNT chưa bao giờ dễ dàng. Mỗi tác phẩm đưa ra có người khen, người chê cũng là chuyện rất bình thường bởi đó là nhận định, cảm nhận chủ quan. Cũng chưa chắc hội đồng đã có đánh giá hoàn toàn chính xác, nhưng trong nhiều sự lựa chọn thì ta cũng cần chọn lấy cái đáng tin cậy hơn. 

Việc lựa chọn các thành viên trong Hội đồng xét duyệt cấp bộ thực hiện như thế nào?

Trong Nghị định về xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước về VHNT có quy định rõ thành phần hội đồng, gồm đại diện cơ quan quản lý nhà nước chưa đến 30%, phần còn lại là những người có uy tín nghề nghiệp và từng được tặng giải thưởng cao quý này. Đây là Hội đồng cấp bộ, tức là hội đồng chuyên ngành nên tính nghề nghiệp rất cao.

Khi hết thời gian đăng tải lấy ý kiến nhân dân về các hồ sơ đề nghị xét duyệt tặng giải thưởng của hội đồng cấp cơ sở gửi lên, Vụ trưởng Vụ Thi đua - Khen thưởng, Bộ VH-TT-DL sẽ tổng hợp ý kiến nhận được, làm báo cáo và gửi tới mỗi hội đồng chuyên ngành. Dự kiến các hội đồng sẽ bắt đầu làm việc trong tháng 4 này. Tùy theo số lượng hồ sơ mà thời gian của hội đồng sẽ kéo dài 3 - 5 ngày để đảm bảo mỗi hồ sơ đều được thẩm định, xem xét kỹ càng. Riêng Hội đồng Văn học, số lượng hồ sơ đề nghị xét tặng nhiều nên thời gian làm việc có thể 5 ngày hoặc dài hơn tùy tình hình.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Gìn giữ sắc màu trang phục dân tộc Khơ Mú

Gìn giữ sắc màu trang phục dân tộc Khơ Mú

Trang phục truyền thống của dân tộc Khơ Mú không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn chứa đựng những nét văn hóa đặc trưng được trao truyền qua nhiều thế hệ. Với nhiều cách làm thiết thực, phường Nghĩa Lộ đang từng bước khơi dậy ý thức gìn giữ di sản trong cộng đồng, đưa trang phục truyền thống tiếp tục hiện diện trong đời sống.

Bế mạc lớp bồi dưỡng sáng tác trẻ chuyên ngành Mỹ thuật và Nhiếp ảnh năm 2026.

Bế mạc lớp bồi dưỡng sáng tác trẻ chuyên ngành Mỹ thuật và Nhiếp ảnh năm 2026.

Chiều 19/11, Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh Lào Cai tổ chức bế mạc lớp bồi dưỡng sáng tác trẻ chuyên ngành Mỹ thuật và Nhiếp ảnh năm 2026. Tham dự chương trình có đại diện lãnh đạo Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh, lãnh đạo trường Cao đẳng Nghề Yên Bái, các giảng viên, cùng toàn thể học viên.

Lào Cai: Tổng kết công tác bạn đọc năm 2026 và giao lưu tác giả, tác phẩm địa phương

Lào Cai: Tổng kết công tác bạn đọc năm 2026 và giao lưu tác giả, tác phẩm địa phương

Chiều 19/11, tại Thư viện tỉnh Lào Cai cơ sở 1, Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao tỉnh Lào Cai tổ chức Hội nghị tổng kết công tác bạn đọc năm 2026 và giao lưu tác giả, tác phẩm địa phương với chủ đề “Văn hóa đọc Lào Cai: Kết nối tương lai từ mạch nguồn truyền thống”.

Tìm về miền thiêng

Tìm về miền thiêng

Ở Mường Lò, có một dòng thác được người Thái đen lưu truyền là con đường đưa linh hồn trở về cõi trời. Bên dòng nước ấy là bãi đá cổ Đông Quái Hà gắn với những câu chuyện về tín ngưỡng, nguồn cội và đời sống của cộng đồng. 

Giữ mạch nguồn văn hóa Nùng

Giữ mạch nguồn văn hóa Nùng

Ở Lục Yên hôm nay, những bộ áo chàm truyền thống, tiếng nói, lời hát và phong tục của đồng bào dân tộc Nùng vẫn đang được gìn giữ. Từ nỗi lo tiếng mẹ đẻ dần mai một đến hành trình khôi phục trang phục truyền thống, kết nối cộng đồng, người Nùng nơi đây đang nỗ lực trao truyền những giá trị văn hóa của dân tộc cho thế hệ mai sau.

Lào Cai tổ chức các hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

Lào Cai tổ chức các hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

Chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026, tỉnh Lào Cai tổ chức nhiều hoạt động đặc sắc. Điểm nhấn là chương trình nghệ thuật "Lào Cai - Sắc màu hội tụ" diễn ra lúc 20h00' ngày 23/11/2026 (thứ Hai), được truyền hình trực tiếp trên sóng Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh Lào Cai. Trước đó, chương trình diễu diễn đường phố bắt đầu từ 19h15' cùng ngày. Dịp này, tỉnh cũng tổ chức khai trương “Không gian trà Shan và Sắc màu thổ cẩm”.

Người giữ ký ức qua từng sợi nan

Người giữ ký ức qua từng sợi nan

Ở Nghĩa Đô (Lào Cai), những câu chuyện về nếp sống xưa vẫn được lưu giữ qua từng chiếc làn, giỏ đan bằng tre, giang, nứa. Với nghệ nhân dân gian Nguyễn Thị San, mỗi sản phẩm không chỉ là vật dụng thủ công mà còn chứa đựng ký ức của nhiều thế hệ. Bằng tình yêu nghề và đôi bàn tay khéo léo, bà đang góp phần giữ gìn một nét văn hóa truyền thống trước nguy cơ mai một.

Những người Tày đưa bản làng lên không gian số

Những người Tày đưa bản làng lên không gian số

Không cần thiết bị đắt tiền hay ê-kíp chuyên nghiệp, bằng chiếc máy quay và tình yêu dành cho văn hóa dân tộc, những người trẻ dân tộc Tày ở Lào Cai đang từng ngày kể câu chuyện về quê hương trên các nền tảng mạng xã hội. 

Đánh thức nguồn lực văn hóa, mở hướng phát triển mới cho Lào Cai

Đánh thức nguồn lực văn hóa, mở hướng phát triển mới cho Lào Cai

Một điệu Xòe Thái, một phiên chợ vùng cao, một nghề thủ công truyền thống hay một lễ hội của đồng bào các dân tộc không chỉ là nét sinh hoạt văn hóa đặc sắc, mà còn chứa đựng tri thức, ký ức và bản sắc được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Đó là nguồn tài nguyên đặc biệt, tạo nên sức hấp dẫn riêng của Lào Cai. 

Then Pang – Hành trình trao truyền di sản của người Tày

Then Pang – Hành trình trao truyền di sản của người Tày

Trong đời sống văn hóa tâm linh của đồng bào Tày, Then Pang là nghi lễ đặc sắc, chứa đựng những quan niệm tín ngưỡng và giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ. Không chỉ mang ý nghĩa đối với người thực hành Then, nghi lễ còn thể hiện ước vọng về cuộc sống bình an, no đủ và góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống giữa nhịp sống hiện đại.

Lào Cai có thêm 3 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Lào Cai có thêm 3 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Ngày 16/11/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã quyết định ghi danh 3 di sản văn hóa phi vật thể của Lào Cai đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể. Đây là tin vui và có ý nghĩa trong dịp Lào Cai hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11).

Sức sống biên cương qua các tác phẩm ký

Sức sống biên cương qua các tác phẩm ký

Có những vùng đất chỉ cần nhắc tên đã gợi lên bao niềm thương nỗi nhớ và sự thiêng liêng dạt dào trong lòng mỗi người dân. Dải đất biên cương Lào Cai - nơi “dốc A Lù, sương mù Y Tý” hay phố núi Si Ma Cai thanh bình đã đi vào trang ký của Hoàng Xuân Lý qua “Chiều biên giới”, của Thế Quynh với “Ký sự vùng biên” hay Nguyễn Hiền Lương với “Đồn là nhà, biên giới là quê hương, đồng bào các dân tộc là anh em ruột thịt” bằng tất cả sự sống động và tự hào.

Người trẻ nối dài mạch nguồn văn hóa

Người trẻ nối dài mạch nguồn văn hóa

Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết dân tộc năm 2026, diễn ra từ ngày 18 đến 24/11, là dịp tôn vinh những giá trị văn hóa đặc sắc của cộng đồng các dân tộc. Trong nhịp sống hôm nay, bằng tình yêu, niềm tự hào và những việc làm thiết thực, thế hệ trẻ đang tiếp nối mạch nguồn văn hóa, góp phần gìn giữ, phát huy và lan tỏa những giá trị truyền thống của cha ông.

fb yt zl tw