Những năm qua, xã Sơn Lương đã đẩy mạnh Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, gắn với xây dựng nông thôn mới và bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc. Nhờ cách làm đồng bộ, chất lượng đời sống văn hóa của người dân không ngừng được nâng cao, góp phần tạo diện mạo mới cho vùng quê ngày thêm đổi mới.
Về xã Sơn Lương, ấn tượng đầu tiên của chúng tôi đó là không gian làng quê yên bình, đường xá khang trang, người dân thân thiện. Vào mỗi buổi chiều, tại các nhà văn hóa thôn, người dân tập trung sinh hoạt văn hóa - thể thao khá đông. Người già ngồi thư giãn, trò chuyện; thanh niên, người trung tuổi thì đánh bóng chuyền hơi, cầu lông; chị em phụ nữ nhảy dân vũ, trẻ em nô đùa trước sân nhà văn hóa.
Sau hợp nhất các xã: Sơn Lương, Nậm Mười, Sùng Đô và Suối Quyền, xã Sơn Lương mới có 23 thôn, bản, hơn 2.200 hộ với trên 12.000 nhân khẩu, trên 97% là đồng bào dân tộc thiểu số.
Đặc thù địa bàn rộng, nhiều thôn bản ở xa trung tâm, điều kiện kinh tế còn khó khăn, để nâng cao chất lượng xây dựng đời sống văn hóa, Ban Chỉ đạo Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” xã đã tăng cường công tác tuyên truyền thông qua hệ thống loa truyền thanh, các buổi sinh hoạt thôn, họp chi hội để người dân hiểu rõ ý nghĩa, quyền lợi và trách nhiệm khi tham gia xây dựng đời sống văn hóa.
Ngoài các cuộc họp thôn, hội nghị chuyên đề, xã còn phát huy hệ thống loa truyền thanh tuyên truyền hằng ngày; cán bộ, đảng viên xuống từng hộ gia đình vận động, giải thích ý nghĩa, quyền lợi và trách nhiệm khi tham gia phong trào.
"Chúng tôi xác định, phong trào chỉ có sức lan tỏa khi người dân thực sự hiểu và tự nguyện tham gia. Bởi vậy, mỗi cán bộ phải là một tuyên truyền viên, mỗi gia đình là một hạt nhân văn hóa”.
Cùng với đó, xã tích cực tuyên truyền, phổ biến sâu rộng trong Nhân dân các tiêu chí công nhận gia đình văn hóa. Đưa các chỉ tiêu xây dựng gia đình văn hóa vào hương ước, quy ước của thôn để người dân nghiêm túc thực hiện. Đồng thời, gắn tiêu chí xây dựng gia đình văn hóa với nội dung các phong trào như: “Xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc”, “Gia đình 5 không, 3 sạch”, thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội...
Xã khuyến khích các khu dân cư thành lập 14 câu lạc bộ văn nghệ, thể dục - thể thao. Hằng năm thường xuyên tổ chức các giải giao lưu văn hóa - thể thao cấp xã và vận động các thôn tổ chức các chương trình giao lưu văn hóa - thể thao để người dân tham gia.
Chú trọng hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa - thể thao từ xã đến thôn, hiện 100% thôn, bản của xã có nhà văn hóa, khu thể thao. Hệ thống sân chơi, bãi tập, các thiết chế văn hóa - thể thao được quản lý, phát huy tốt công năng sử dụng, cơ bản đáp ứng nhu cầu hội họp, giải trí, sinh hoạt của người dân địa phương; 28% dân số và 22% hộ gia đình tham gia luyện tập thể dục thể thao thường xuyên.
Nhờ cách làm sát thực tế, đến nay toàn xã đã có trên 75% hộ gia đình đạt danh hiệu “Gia đình văn hóa”; trên 60% thôn, bản được công nhận “Thôn văn hóa”; trên 80% cơ quan, đơn vị, trường học đạt chuẩn văn hóa. Các hương ước, quy ước thôn bản đều được rà soát, bổ sung, lồng ghép nội dung bảo vệ môi trường, giữ gìn bản sắc dân tộc, phòng chống tệ nạn xã hội.
Ông Lò Văn May (thôn Bản Lằm) chia sẻ: “Trước đây, việc cưới, việc tang còn rườm rà, tốn kém. Giờ đây, bà con làm gọn nhẹ, văn minh hơn. Đường làng sạch sẽ, không còn tình trạng xả rác bừa bãi. Mỗi gia đình đều ý thức giữ gìn cảnh quan và nếp sống chung”.
Phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở Sơn Lương được triển khai song song với phát triển kinh tế. Xã đã vận động người dân tích cực chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, áp dụng khoa học kỹ thuật để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm. Các mô hình trồng chè, quế, chăn nuôi gia súc tập trung, kinh tế vườn - ao - chuồng được nhân rộng. Nhờ vậy, thu nhập bình quân đầu người năm 2025 của xã đạt trên 30 triệu đồng/năm, tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 75% năm 2021 xuống còn 18,05% năm 2025.
Trong giai đoạn 2025 - 2030, xã Sơn Lương tiếp tục nâng cao chất lượng danh hiệu “Gia đình văn hóa”, “Thôn văn hóa”; phấn đấu 100% thôn bản đạt chuẩn “Thôn văn hóa”; 100% cơ quan, đơn vị đạt chuẩn văn hóa. Tiếp tục đầu tư, nâng cấp các thiết chế văn hóa cơ sở, mở rộng sân chơi thể thao... thu hút đông đảo người dân tham gia. Qua đó góp phần nâng cao sức khỏe, thắt chặt mối đoàn kết trong cộng đồng dân cư.
