Quay về E-magazine Theo dõi Báo Lào Cai trên Google News
Trắng ngà sợi tơ Trà Chẩu

Trắng ngà sợi tơ Trà Chẩu

Mặc dù, bản sắc văn hóa truyền thống của không ít đồng bào dân tộc thiểu số đang đứng trước nguy cơ mai một, nhưng cộng đồng người Dao họ tại thôn Trà Chẩu, xã Sơn Hà, huyện Bảo Thắng vẫn gìn giữ, bảo tồn những giá trị của nghề dệt truyền thống.

img-9656-8682.jpg
Nghề dệt vải ở thôn Trà Chẩu được phụ nữ địa phương truyền giữ từ thế hệ này qua thế hệ khác.

Cùng cán bộ văn hóa xã Sơn Hà, chúng tôi men theo tuyến đường bê tông len lỏi giữa những rừng quế xanh bạt ngàn để tới trung tâm thôn Trà Chẩu.

img-9407-4913.jpg
Ông Bàn Văn Quang là người am hiểu văn hóa truyền thống đồng bào Dao họ, trong đó có nghề dệt vải.

Để rõ hơn nghề dệt vải truyền thống của người Dao họ, chúng tôi đã tìm tới gia đình ông Bàn Văn Quang, người chuyên nghiên cứu về văn hóa dân tộc Dao. Ông Quang cũng là người con của đồng bào Dao họ, sinh ra và lớn lên tại thôn Trà Chẩu. Năm nay 66 tuổi, là cán bộ hưu trí, ông Quang từng giữ các chức vụ: Chủ tịch UBND, Chủ tịch HĐND, Bí thư Đảng ủy xã Sơn Hà.

img-9612-3608.jpg
Sợi vải vẫn hằng ngày buông mành trắng như ngà bên khung cửi.

Khi chúng tôi đến nhà, đúng lúc ông Quang đang sắp xếp, phơi và chép lại sách cổ. Ông Quang còn lưu giữ được vài chục cuốn sách cổ viết theo lối Hán tự. Tuy nhiên, một số ít bị ảnh hưởng bởi mưa lũ nên nhòe mực, ông Quang phải chép lại. Ông Quang học Hán tự, tiếp cận văn hóa Dao từ hồi còn niên thiếu. Suốt quá trình công tác không có nhiều thời gian để học và rèn chữ nên cách đây 6 năm, khi nghỉ hưu ông mới đem cả tâm huyết cho công việc lưu giữ, chép sách cổ.

Bận bịu là thế nhưng ông Quang vẫn dành cho chúng tôi đủ thời gian để biết những thông tin khái quát về nghề dệt của đồng bào Dao họ tại Bảo Thắng, nhất là với bà con thôn Trà Chẩu. Ông Quang bảo, đồng bào Dao họ ở đâu cũng vậy, luôn có ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa, phong tục, tập quán sinh hoạt, trang phục truyền thống và nghề dệt vải.

img-9507-2075.jpg
Vấn sợi.
img-9484-2054.jpg
Mỗi sợi vải là sự kết nối giữa cổ và kim, giữa bảo tồn và phát triển, giữa tĩnh và động.

Ông Quang cho biết thêm: Huyện Bảo Thắng có khoảng 34,7% số hộ là đồng bào Dao (tương đương 39 nghìn người), chủ yếu là đồng bào Dao họ, cư trú chủ yếu tại xã Phú Nhuận, xã Sơn Hà, thị trấn Tằng Loỏng, thị trấn Phố Lu... Trong đó, người Dao họ ở Trà Chẩu còn lưu giữ được nghề dệt vải truyền thống tốt hơn cả. Toàn thôn hiện còn khoảng 50 bộ khung cửi dệt vải.

img-9489-6825.jpg
Dệt vải là một phần của văn hóa đồng bào Dao họ được bảo tồn.

Theo giới thiệu của ông Quang, chúng tôi sang nhà hàng xóm để gặp bà Đặng Thị Khoa, 52 tuổi, một trong những người thạo nghề dệt ở Trà Chẩu. Bà Khoa đặt khung cửi cạnh cửa sổ - vị trí tốt nhất để sử dụng ánh sáng tự nhiên khi dệt vải. Trên khung cửi là cuộn vải bà Khoa đang dệt dở. Những sợi vải trắng ngà buông như làn khói mỏng sau mỗi lần thoăn thoắt thoi đưa. Những âm thanh lách cách, kẽo kẹt của gỗ va chạm, cọ xát vào nhau khiến ngôi nhà mộc mạc giữa rặng quế thêm rộn ràng.

img-9433-7478.jpg
Nguyên liệu cho một buổi dệt vải.

Khung cửi của bà Khoa sử dụng sau hàng chục năm đã cũ nhưng so với tuổi của khung quay sợi vẫn còn thua xa. Chiếc khung quay sợi màu như gỗ mun được truyền lại đến bà Khoa là đời thứ 4. Bà Khoa xem chiếc khung quay sợi như “bảo vật” của gia đình và mang tầm thế hệ. Bà Khoa bảo, trước đây, người Dao ở Trà Chẩu vẫn trồng bông, se, kéo sợi, nhưng nay sợi bán sẵn ngoài chợ huyện, giá không cao nên cây bông không còn hiện hữu trên đồng đất Trà Chẩu nữa.

img-9641-4036.jpg
Ở Trà Trẩu, phụ nữ đến tuổi trưởng thành đều phải biết se sợi, dệt vải.

Để có được những tấm vải dệt bằng khung cửi phải trải qua nhiều công đoạn cầu kỳ, tỉ mỉ như luộc sợi, hồ sợi, se, kéo, quay sợi. Mỗi công đoạn như thế, gắn liền với sự cần mẫn, khuôn thước thì trong quan niệm của đồng bào Dao là những điều cấm, kiêng kỵ khác nhau. Ví như, rửa tay 3 lần trước khi làm việc, không được nói những câu chuyện buồn, không mắng mỏ, nói nặng lời ai đó đang gần mình khi dệt vải...

Với phụ nữ Dao họ, ngoài trang phục mặc hằng ngày, con gái người Dao họ tới tuổi cập kê phải biết dệt, may, thêu ít nhất 2 bộ quần áo mới để mặc trong ngày cưới. Những gia đình có điều kiện kinh tế, họ có thể tự may sắm cho mình 4 bộ trang phục truyền thống mới, khi làm lễ bái gia tiên sẽ thay 2 bộ khác.

img-9662-6063.jpg
Sợi vải buông mành trên khung cửi bên cửa sổ.

Cũng như các hộ khác trong thôn, việc lưu giữ nghề dệt vải truyền thống của gia đình bà Khoa một phần phục vụ nhu cầu cuộc sống của chính mình, một phần là sản phẩm hàng hóa, bán cho những người có nhu cầu. Ngày nay, quan niệm của đồng bào cũng có một số thay đổi. Trước đây, phụ nữ Dao họ đều phải biết quay tơ, dệt vải, thêu thùa, nhưng nay một số nơi, chị em mua vải dệt sẵn của những người như bà Khoa rồi tự mình nhuộm chàm, thêu hoa văn, cắt may trang phục. Những thay đổi đó không đủ làm mất đi tiếng kẽo kẹt đêm ngày phát ra từ khung cửi ở Trà Chẩu; bên song cửa sổ, những sợi vải trắng ngà vẫn buông như rèm thưa.

20240627-1110400-9134.jpg
20240627-111112-7984.jpg
Người dân Trà Trẩu trồng thảo mộc làm nguyên liệu cho nhuộm chàm trên vải thổ cẩm.

Cách đây 2 năm, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã có Quyết định 783/QĐ-BVHTTDL công nhận nghề dệt vải của dân tộc Dao huyện Bảo Thắng là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Với 114 hộ người Dao ở Trà Chẩu, đó là niềm vui rất đỗi tự hào, bởi bản sắc văn hóa truyền thống sẽ được gìn giữ, bảo tồn và phát huy hiệu quả trong đời sống thường nhật, trong đó có nghề dệt vải.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Bắc Hà tôn vinh bản sắc các dân tộc tại Festival mùa Đông

Bắc Hà tôn vinh bản sắc các dân tộc tại Festival mùa Đông

Tối 21/11, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Bắc Hà tổ chức Hội thi văn nghệ quần chúng “Âm vang bản sắc cao nguyên” trong khuôn khổ Festival mùa Đông năm 2026. Hội thi mang đến không gian nghệ thuật đặc sắc, giàu cảm xúc, tôn vinh, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc ở Bắc Hà.

Ngày Văn hóa Việt Nam: Từ chiều sâu văn hóa dân tộc đến khát vọng phát triển

Ngày Văn hóa Việt Nam: Từ chiều sâu văn hóa dân tộc đến khát vọng phát triển

Một ngày dành riêng cho văn hóa mang theo kỳ vọng về những giá trị sẽ được bồi đắp, giữ gìn trong nhiều thế hệ. Khi ngày 24/11 trở thành Ngày Văn hóa Việt Nam, điều cần suy ngẫm là làm sao để sự trân trọng, gìn giữ và trao truyền văn hóa dân tộc được chuyển hóa thành cách ứng xử, sức sáng tạo, nguồn lực to lớn góp phần phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Lào Cai lan tỏa giá trị văn hóa, quảng bá điểm đến

Lào Cai lan tỏa giá trị văn hóa, quảng bá điểm đến

Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Văn hóa Việt Nam, tỉnh Lào Cai đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền và quảng bá các hoạt động hưởng ứng, gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026. Thông qua các hoạt động từ cơ sở đến cấp tỉnh, địa phương hướng tới khơi dậy niềm tự hào, nâng cao ý thức gìn giữ bản sắc dân tộc, đồng thời quảng bá hình ảnh đất và người Lào Cai đến với du khách.

Giữ “hồn” xòe nơi bản Tày

Giữ “hồn” xòe nơi bản Tày

Giữa nhịp sống hiện đại, những điệu xòe, dậm Then và câu khắp Nôm của dân tộc Tày xã Chấn Thịnh vẫn được giữ gìn và trao truyền qua nhiều thế hệ. Góp phần làm nên sức sống ấy là tâm huyết của các thành viên Câu lạc bộ (CLB) Xòe và thực hành nghi lễ Then, Khắp Nôm xã Chấn Thịnh. Họ đang “giữ hồn” điệu xòe và lan tỏa nét đẹp văn hóa truyền thống trong đời sống mới.

Lào Cai đoạt 2 giải tại Giải Báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp phát triển Văn hóa Việt Nam” lần thứ tư

Lào Cai đoạt 2 giải tại Giải Báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp phát triển Văn hóa Việt Nam” lần thứ tư

Sáng 20/11, tại Hà Nội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Ban Tuyên giáo Trung ương và Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức tổng kết, trao Giải Báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp phát triển Văn hóa Việt Nam” lần thứ tư năm 2026. Tại giải năm nay, tỉnh Lào Cai có 2 tác phẩm được vinh danh.

Ngày Văn hóa Việt Nam 2026: Sân khấu nghệ thuật phong phú các hoạt động chào mừng

Ngày Văn hóa Việt Nam 2026: Sân khấu nghệ thuật phong phú các hoạt động chào mừng

Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026, với thông điệp “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi”, các nhà hát, đơn vị nghệ thuật thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đồng loạt tổ chức nhiều chương trình biểu diễn, giới thiệu những tác phẩm sân khấu đặc sắc tới công chúng.

Thanh âm di sản – Giai điệu tri ân

Thanh âm di sản – Giai điệu tri ân

Hưởng ứng Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và chào mừng Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11), tối 19/11, Trường THPT Nguyễn Huệ, phường Yên Bái tổ chức chương trình nghệ thuật với chủ đề “Thanh âm di sản – Giai điệu tri ân”.

Gìn giữ sắc màu trang phục dân tộc Khơ Mú

Gìn giữ sắc màu trang phục dân tộc Khơ Mú

Trang phục truyền thống của dân tộc Khơ Mú không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn chứa đựng những nét văn hóa đặc trưng được trao truyền qua nhiều thế hệ. Với nhiều cách làm thiết thực, phường Nghĩa Lộ đang từng bước khơi dậy ý thức gìn giữ di sản trong cộng đồng, đưa trang phục truyền thống tiếp tục hiện diện trong đời sống.

Bế mạc lớp bồi dưỡng sáng tác trẻ chuyên ngành Mỹ thuật và Nhiếp ảnh năm 2026.

Bế mạc lớp bồi dưỡng sáng tác trẻ chuyên ngành Mỹ thuật và Nhiếp ảnh năm 2026.

Chiều 19/11, Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh Lào Cai tổ chức bế mạc lớp bồi dưỡng sáng tác trẻ chuyên ngành Mỹ thuật và Nhiếp ảnh năm 2026. Tham dự chương trình có đại diện lãnh đạo Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh, lãnh đạo trường Cao đẳng Nghề Yên Bái, các giảng viên, cùng toàn thể học viên.

Lào Cai: Tổng kết công tác bạn đọc năm 2026 và giao lưu tác giả, tác phẩm địa phương

Lào Cai: Tổng kết công tác bạn đọc năm 2026 và giao lưu tác giả, tác phẩm địa phương

Chiều 19/11, tại Thư viện tỉnh Lào Cai cơ sở 1, Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao tỉnh Lào Cai tổ chức Hội nghị tổng kết công tác bạn đọc năm 2026 và giao lưu tác giả, tác phẩm địa phương với chủ đề “Văn hóa đọc Lào Cai: Kết nối tương lai từ mạch nguồn truyền thống”.

Tìm về miền thiêng

Tìm về miền thiêng

Ở Mường Lò, có một dòng thác được người Thái đen lưu truyền là con đường đưa linh hồn trở về cõi trời. Bên dòng nước ấy là bãi đá cổ Đông Quái Hà gắn với những câu chuyện về tín ngưỡng, nguồn cội và đời sống của cộng đồng. 

Giữ mạch nguồn văn hóa Nùng

Giữ mạch nguồn văn hóa Nùng

Ở Lục Yên hôm nay, những bộ áo chàm truyền thống, tiếng nói, lời hát và phong tục của đồng bào dân tộc Nùng vẫn đang được gìn giữ. Từ nỗi lo tiếng mẹ đẻ dần mai một đến hành trình khôi phục trang phục truyền thống, kết nối cộng đồng, người Nùng nơi đây đang nỗ lực trao truyền những giá trị văn hóa của dân tộc cho thế hệ mai sau.

Lào Cai tổ chức các hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

Lào Cai tổ chức các hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

Chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026, tỉnh Lào Cai tổ chức nhiều hoạt động đặc sắc. Điểm nhấn là chương trình nghệ thuật "Lào Cai - Sắc màu hội tụ" diễn ra lúc 20h00' ngày 23/11/2026 (thứ Hai), được truyền hình trực tiếp trên sóng Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh Lào Cai. Trước đó, chương trình diễu diễn đường phố bắt đầu từ 19h15' cùng ngày. Dịp này, tỉnh cũng tổ chức khai trương “Không gian trà Shan và Sắc màu thổ cẩm”.

fb yt zl tw