Trên những thửa ruộng bậc thang ở thôn Lao Chải, xã Lao Chải, trong khi nhiều hộ dân vẫn gắn bó với cây lúa, chị Mùa Thị Bầu đã lựa chọn chuyển gần 1 ha đất canh tác sang trồng cà tím. Quyết định tưởng như mạo hiểm ấy được thực hiện sau khi chị tìm hiểu thông tin, học hỏi kỹ thuật qua TikTok, Facebook và các nền tảng số.
Không qua đào tạo bài bản về kỹ thuật trồng trọt, chị Bầu kiên trì theo dõi các video hướng dẫn về chọn giống, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh rồi đối chiếu với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của địa phương trước khi đưa cây cà tím vào sản xuất. Để giảm sức lao động trên những thửa ruộng bậc thang, gia đình chị còn đầu tư hệ thống dẫn nước tự động, giúp việc tưới tiêu thuận lợi, tiết kiệm thời gian và chi phí.
Nhờ kết hợp kiến thức học được trên không gian mạng với kinh nghiệm thực tế, mô hình trồng cà tím của gia đình từng bước phát huy hiệu quả. Sau gần 2 tháng thu hoạch, gia đình chị đã bán được hơn 2 tấn cà tím, thu về hàng chục triệu đồng. Đáng chú ý, sản phẩm không chỉ tiêu thụ tại địa phương mà còn được khách hàng ở Hà Nội đặt mua thông qua các nền tảng mạng xã hội.
Chị Mùa Thị Bầu chia sẻ: “Trước đây, tôi chỉ biết trồng rồi mang sản phẩm ra chợ bán. Sau này thấy nhiều người bán hàng trên mạng xã hội, tôi cũng học cách quay video, livestream giới thiệu sản phẩm, đưa hàng lên giỏ hàng TikTok và kết nối khách qua Facebook. Khách biết đến nhiều hơn nên thu nhập của gia đình cũng tăng lên. Trồng cà tím cho thu nhập cao gấp 5 - 6 lần trồng lúa nên tôi sẽ tiếp tục mở rộng diện tích để phát triển kinh tế gia đình”.
Nếu câu chuyện của chị Mùa Thị Bầu thể hiện sự mạnh dạn thay đổi cách làm trong sản xuất thì chị Nguyễn Thị Dím ở xã Lâm Thượng lại cho thấy bước chuyển từ tư duy sản xuất sang tư duy phát triển chuỗi giá trị, lấy liên kết làm nền tảng để nâng cao sức cạnh tranh của nông sản địa phương.
Nhận thấy nhiều năm liền, măng mai tiêu thụ bấp bênh, giá trị thấp, chị Nguyễn Thị Dím không lựa chọn cách thu mua nhỏ mà liên kết người dân xây dựng vùng nguyên liệu. Năm 2025, chị thành lập Hợp tác xã Nông lâm sản Dương Phúc với 09 thành viên, liên kết gần 200 hộ dân với khoảng 100 ha, từng bước hình thành chuỗi sản xuất, chế biến và tiêu thụ khép kín.
Cùng với phát triển vùng nguyên liệu măng mai, hợp tác xã đưa giống ớt J xanh vào sản xuất, thu hút nhiều hộ dân, đặc biệt là phụ nữ dân tộc Tày tham gia. Với quy trình sản xuất đồng bộ từ cung ứng giống, hướng dẫn kỹ thuật đến bao tiêu sản phẩm, cây ớt J xanh đạt năng suất bình quân 1,5 - 1,7 tấn/sào/vụ, mang lại lợi nhuận ổn định từ 5 - 6 triệu đồng/sào, giúp người dân yên tâm mở rộng diện tích và phát triển sản xuất hàng hóa.
Để nâng cao giá trị nông sản, hợp tác xã đầu tư hệ thống sấy bằng lò nhiệt sạch, đa dạng hóa các sản phẩm từ măng củ, măng ống đến măng ngọn, đưa giá bán tăng từ 80 - 110 nghìn đồng/kg lên 150 - 190 nghìn đồng/kg. Đồng thời, các sản phẩm được quảng bá trên mạng xã hội, sàn thương mại điện tử, mở rộng thị trường tới nhiều tỉnh, thành phố.
Nhờ đó, trong cuối năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026, hợp tác xã đã tiêu thụ khoảng 10 tấn măng ống khô, 200 tấn măng ngọn tươi, 100 tấn măng củ và 115 tấn ớt; tạo việc làm cho 15 lao động là phụ nữ dân tộc thiểu số. Hiệu quả từ mô hình đã góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân, chuyển từ canh tác nhỏ sang sản xuất theo chuỗi giá trị, hướng tới thị trường và phát triển bền vững.
Chị Nguyễn Thị Dím cho biết: “Muốn nông sản phát triển bền vững phải liên kết chặt chẽ từ sản xuất, thu mua, chế biến đến tiêu thụ. Khi sản xuất theo chuỗi, chất lượng được kiểm soát tốt hơn, giá trị sản phẩm cũng sẽ được nâng lên”.
Từ Lao Chải, Lâm Thượng đến nhiều địa phương khác trong tỉnh, có thể thấy rõ sự chuyển biến trong tư duy phát triển kinh tế của phụ nữ vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Sự thay đổi ấy là kết quả của quá trình được hỗ trợ nâng cao kiến thức, tiếp cận khoa học - công nghệ và thị trường. Đây cũng là minh chứng cho thấy, khi được trang bị tri thức và tạo điều kiện phát huy nội lực, phụ nữ vùng cao hoàn toàn có thể trở thành lực lượng tiên phong trong phát triển kinh tế, tạo sinh kế bền vững cho gia đình và cộng đồng. Mỗi mô hình thành công đều lan tỏa tinh thần dám nghĩ, dám làm, góp phần giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh.
