Xã Bảo Hà được quy hoạch xây dựng 9 khu tái định cư để sắp xếp các hộ dân ảnh hưởng bởi Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, tuy nhiên đến nay mới triển khai được 3 khu, còn 6 khu chưa khởi công do nhiều nguyên nhân. Nếu không được tháo gỡ kịp thời sẽ ảnh hưởng đến tiến độ giải phóng mặt bằng (GPMB) của dự án.
Tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, đoạn qua địa phận tỉnh Lào Cai có chiều dài 143,29 km qua 12 xã, phường trên địa bàn tỉnh. Tổng kinh phí GPMB khoảng 8.200 tỷ đồng, dự kiến thu hồi khoảng 1.397 ha đất; có 6.694 hộ dân bị ảnh hưởng, trong đó 2.187 hộ dân cần bố trí sắp xếp tái định cư.
Để phục vụ công tác GPMB dự án, tỉnh bố trí 38 khu tái định cư tập trung, đến nay, đã khởi công xây dựng 20 khu tái định cư, 5 khu có sẵn mặt bằng và 13 khu đang thực hiện công tác chuẩn bị đầu tư.
Trước hợp nhất tỉnh, một số khu tái định cư được tỉnh Lào Cai (cũ) giao cho các ban quản lý dự án đầu tư xây dựng các huyện, thành phố trước đây làm chủ đầu tư.
Sau khi chính quyền cấp huyện dừng hoạt động, tổ chức mô hình chính quyền địa phương hai cấp, các ban quản lý đầu tư xây dựng cấp huyện được tổ chức thành ban quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực, tiếp tục triển khai các dự án này.
Theo Sở Xây dựng, khu vực phía Bắc tỉnh gồm 22 khu tái định cư (4 khu đã có sẵn mặt bằng; 11 khu đã khởi công xây dựng; 7 khu chưa khởi công). Các dự án chưa khởi công hầu hết trên địa bàn xã Bảo Hà do Ban Quản lý dự án khu vực Bảo Yên triển khai.
Cụ thể, đơn vị này được giao làm chủ đầu tư 9 khu tái định cư, hiện mới khởi công xây dựng 2 khu là Khu tái định cư Cam 3 và Khu tái định cư Lỵ 1, Lỵ 2; 1 khu có sẵn mặt bằng (Khu tái định cư Cảng hàng không Sa Pa). Còn 6 khu tái định cư chưa triển khai.
Ông Đoàn Văn Phong - Giám đốc Ban Quản lý dự án khu vực Bảo Yên cho biết: “5 dự án trên do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Văn Bàn trước đây làm chủ đầu tư đã hoàn thành công tác khảo sát, thiết kế. Tuy nhiên, sau khi hợp nhất, các dự án này chưa được bàn giao về Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Bảo Yên làm chủ đầu tư.
Trong khi đó, đại diện Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Văn Bàn cho biết sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, do xã Tân An, Tân Thượng được hợp nhất về xã Bảo Hà nên đơn vị không còn thực hiện công tác GPMB các dự án tái định cư trên địa bàn hai xã này. Sự thiếu đồng bộ trong quy trình chuyển giao đã gây ra “điểm nghẽn” lớn, khiến dự án không thể đạt tiến độ như kế hoạch.
Tại cuộc họp đánh giá tiến độ công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, đoạn qua địa bàn tỉnh mới đây, đồng chí Nguyễn Thế Phước - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh đã dành nhiều thời gian trao đổi với các sở, ngành liên quan về vướng mắc trong thực hiện các dự án tái định cư trên địa bàn xã Bảo Hà sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Nhất trí với phân tích của các sở, ngành cho rằng những khó khăn trên là do khách quan vì chưa có các quy định cụ thể đối với hoạt động của ban quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực.
Đồng chí Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh đề nghị các sở, ngành nghiên cứu, tham mưu tỉnh phương án đưa các dự án tái định cư do ban quản lý dự án đầu tư xây dựng cấp huyện trước đây làm chủ đầu tư về Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh để thống nhất đầu mối quản lý.
Mới đây, UBND tỉnh đã có Quyết định 2663/QĐ-UBND ngày 30/12/2025 về điều chỉnh, bổ sung danh mục giao Chủ tịch UBND cấp xã thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn, thẩm quyền của cấp quyết định đầu tư đối với các dự án đầu tư công; cấp phê duyệt đối với dự toán nhiệm vụ chuẩn bị đầu tư, nhiệm vụ quy hoạch đã được cấp huyện quyết định.
Theo đó, sau điều chỉnh, 5 dự án định cư trên địa bàn xã Bảo Hà đã được điều chỉnh cấp thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn, thẩm quyền của cấp quyết định đầu tư, cấp phê duyệt dự toán là UBND tỉnh.
Bà Vũ Thị Ngát - Phó Chủ tịch UBND xã Bảo Hà cho biết: “Thực hiện chỉ đạo của tỉnh, UBND xã đã tích cực hoàn thiện các thủ tục liên quan chuẩn bị phê duyệt phương án quy hoạch chi tiết 5 khu tái định cư này.
Tuy nhiên, một trong những khó khăn lớn nhất hiện nay là địa phương vẫn chưa được Ban Quản lý dự án đường sắt và đơn vị tư vấn bàn giao chính xác hướng tuyến dự án, điều này gây khó khăn cho địa phương xác định chính xác số hộ ảnh hưởng để tính toán quy mô khu tái định cư”.
Để đảm bảo tiến độ Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, đoạn qua địa bàn tỉnh Lào Cai, việc tháo gỡ vướng mắc trong công tác tái định cư tại xã Bảo Hà là nhiệm vụ quan trọng.
Các giải pháp cần được triển khai đồng bộ, từ đẩy nhanh quy trình bàn giao, thống nhất quản lý, đến hoàn thiện các thủ tục pháp lý và xác định chính xác quy mô các khu tái định cư.
Dự án đường sắt không chỉ là công trình giao thông trọng điểm mà còn là niềm hy vọng của người dân trong việc phát triển kinh tế, nâng cao đời sống. Vì vậy, sự chung tay của các cấp chính quyền, các cơ quan liên quan và sự đồng thuận của người dân là yếu tố quyết định để dự án triển khai đúng kế hoạch.
