Người dân sẵn sàng di chuyển
Theo vị trí hướng tuyến đã được công bố, toàn bộ căn nhà của gia đình anh Trần Đăng Đức ở thôn Múc, xã Thái Niên (Bảo Thắng) nằm trọn trong tim tuyến, vì vậy, gia đình thuộc diện phải di chuyển nhà ở. Những ngày này, anh Đức tranh thủ chăm sóc cây ăn quả trong vườn để kịp thu lứa cuối vào đợt hè này, sau đó sẽ chuyển đến nhà mới.
Anh Đức cho biết, gia đình đã sinh sống ở đây hàng chục năm, tổng diện tích vườn đồi, nhà ở hơn 2 ha. Trước đây, để phục vụ thi công đường kết nối cầu Làng Giàng, Nhà nước đã thu hồi hơn 1 ha, nay thực hiện dự án đường sắt, Nhà nước thu hồi tiếp.
Anh Đức chia sẻ: Thu nhập chính của gia đình dựa vào sản xuất nông nghiệp nên cũng rất lo lắng khi phải di chuyển đến khu tái định cư. Tuy nhiên, đây là dự án trọng điểm quốc gia nên gia đình hoàn toàn ủng hộ, chỉ mong Nhà nước hỗ trợ đền bù giải phóng mặt bằng thỏa đáng và được bố trí tái định cư phù hợp.
Ông Đỗ Ngọc Sơn, Chủ tịch UBND xã Thái Niên cho biết: Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đi qua địa bàn 3 thôn của xã là Múc, Làng Giàng, Cầu Xum với khoảng 50 hộ dân bị ảnh hưởng. Ngay khi có thông tin dự án, xã đã tổ chức triển khai đến bà con các thôn trong khu vực ảnh hưởng, đồng thời đề nghị bà con giữ nguyên hiện trạng nhà ở, đất canh tác để phục vụ công tác kiểm đếm, đo đạc. Qua các buổi họp dân, bà con đều đồng tình với chủ trương của Nhà nước, đồng thời mong muốn công tác thống kê, kiểm đếm, giải phóng mặt bằng, tái định cư nhanh chóng triển khai để bà con sớm ổn định cuộc sống.
Thời gian qua, trên địa bàn xã Thái Niên thực hiện nhiều dự án, công trình trọng điểm như đường Phố Mới - Bảo Hà, cầu Làng Giàng, đường kết nối cầu Làng Giàng - Quốc lộ 70… với khối lượng giải phóng mặt bằng lớn. Vì vậy, đội ngũ cán bộ có kinh nghiệm đã chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, giấy tờ và nghiên cứu các quy định liên quan để quá trình thực hiện đảm bảo quyền lợi cho người dân, đồng thời giải đáp thấu đáo kiến nghị, thắc mắc của bà con liên quan đến chính sách giải phóng mặt bằng.
Tại xã Cam Cọn (Bảo Yên), căn nhà của gia đình ông Đặng Văn Mìn tại thôn Lỵ 1, nằm ven Tỉnh lộ 151C. Đứng trên quả đồi sau nhà hướng về tuyến cao tốc Nội Bài - Lào Cai, ông Mìn bảo giữa tim đường cao tốc là vị trí căn nhà trước đây của gia đình. Thoáng cái đã 10 năm kể từ khi gia đình phải di chuyển nhà ở nhường đất cho dự án đường cao tốc, đến nay, cuộc sống đã từng bước ổn định. Nhìn dòng xe nhộn nhịp, ông cảm nhận được kinh tế của tỉnh cũng đang đổi thay từng ngày, những người nhường nhà cho dự án như ông đã đóng góp một phần vào công cuộc phát triển ấy. Sắp tới trên địa bàn thôn Lỵ 1, Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến nhiều hộ dân, trong số đó, một số hộ có thể sẽ phải di chuyển đến nơi ở mới.
Dù tim tuyến phục vụ giải phóng mặt bằng chưa được công bố nhưng bà con ở đây đều chuẩn bị tâm thế sẵn sàng nhường nhà, nhường đất nếu trong diện phải thu hồi phục vụ thi công dự án. Ông Lý Văn Thiệu ở thôn Lỵ 1 chia sẻ: Gia đình chỉ mong được bố trí đất tái định cư rộng rãi, gần nơi ở cũ để tiện sản xuất vì đồi rừng ở đây còn nhiều.
Ông Hồ Viết Hùng, Chủ tịch UBND xã Cam Cọn cho biết: Kinh nghiệm từ giải phóng mặt bằng các dự án trọng điểm trên địa bàn từ cao tốc Nội Bài - Lào Cai đến Cảng Hàng không Sa Pa, chúng tôi nhận thấy đa số bà con trên địa bàn đều có nguyện vọng tái định cư tại chỗ hoặc ở gần nơi mình đã sinh sống trước đó vừa gắn bó với làng xóm, vừa tiện cho sản xuất nông nghiệp. Đây cũng là ý kiến chúng tôi tập hợp để tham gia ý kiến với cơ quan chức năng khi tiến hành giải phóng mặt bằng và quy hoạch các khu tái định cư.
Khẩn trương triển khai các khu tái định cư
Theo Sở Xây dựng, để tạo đồng thuận trong giải phóng mặt bằng, công tác quy hoạch các điểm tái định cư đang được tiến hành trước một bước với mục tiêu sớm đảm bảo các điều kiện để khi hoàn thành công tác chi trả kinh phí bồi thường giải phóng mặt bằng thì bà con sẽ có mặt bằng để dựng nhà mới. Ngày 20/3/2025, UBND tỉnh đã ban hành Văn bản số 1520/UBND-TH về việc thống nhất danh mục dự án xây dựng các khu tái định cư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và giao cho các địa phương thực hiện công tác chuẩn bị đầu tư gồm 16 dự án xây dựng khu tái định cư; tổng mức đầu tư hơn 293 tỷ đồng.
Để thuận lợi trong công tác chỉ đạo, phối hợp giải quyết những công việc quan trọng liên quan đến triển khai xây dựng dự án trọng điểm này, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 622/QĐ-UBND ngày 10/3/2025 về việc kiện toàn Tổ công tác triển khai dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng (đoạn qua địa phận tỉnh Lào Cai).
Trên cơ sở hồ sơ ranh giới giải phóng mặt bằng sơ bộ do Ban Quản lý Dự án đường sắt cung cấp kèm theo Văn bản số 422/BQLDAĐS-KHTH ngày 24/2/2025, UBND tỉnh đã chỉ đạo các sở, ban, ngành và địa phương khẩn trương triển khai các công việc liên quan như cắm ranh giới thực hiện dự án ra ngoài thực địa (khoảng hơn 1.500 điểm), tổ chức đo đạc, trích đo, chỉnh lý bản đồ địa chính.
Một trong những khó khăn nhất hiện nay là phương án tuyến có sự thay đổi so với phương án ban đầu mà Ban Quản lý Dự án đường sắt cung cấp nên công tác đo đạc, thống kê kiểm đếm tài sản đất đai, hoa màu tạm thời phải dừng lại.
Phó Giám đốc Sở Xây dựng Trần Đức Tình cho biết: Hiện nay, sở đang tích cực làm việc với Ban Quản lý Dự án đường sắt hoàn chỉnh phương án tuyến theo nội dung Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi đã được phê duyệt chủ trương đầu tư, khẩn trương tiến hành cắm mốc giới và bàn giao ranh giới thực hiện dự án trên thực địa để triển khai công tác bồi thường, hỗ trợ và hỗ trợ tái định cư đáp ứng tiến độ yêu cầu của Chính phủ; đôn đốc các địa phương, Ban Quản lý Dự án Đầu tư xây dựng tỉnh đẩy nhanh công tác khảo sát, thiết kế và thi công các khu tái định cư; có biểu tiến độ triển khai chi tiết hằng tháng của khu tái định cư. Các địa phương chủ động rà soát để điều chỉnh toàn bộ các quy hoạch có liên quan.
Sở cũng đề nghị UBND tỉnh kiến nghị Bộ Xây dựng giao Ban Quản lý Dự án đường sắt hoàn chỉnh phương án tuyến theo nội dung Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi đã được phê duyệt chủ trương đầu tư, khẩn trương tiến hành cắm mốc giới và bàn giao ranh giới thực hiện dự án trên thực địa (đoạn đi qua địa phận tỉnh Lào Cai) cho UBND tỉnh Lào Cai (bao gồm phần chính thi công tuyến đường sắt, phạm vi ảnh hưởng, tuyến đường công vụ…) để triển khai công tác bồi thường, hỗ trợ và hỗ trợ tái định cư đáp ứng tiến độ theo yêu cầu của Chính phủ.
