Những ngày đầu năm Bính Ngọ, chúng tôi có mặt tại chốt bảo vệ rừng thôn Khe Păn, xã Chiềng Ken. Chốt nằm ở vị trí quan trọng - “cửa ngõ” dẫn vào khu rừng phòng hộ rộng hơn 4.000 ha, giáp ranh với các xã Nậm Có và Phong Dụ Thượng. Từ đây, mọi hoạt động ra - vào rừng đều được kiểm soát chặt chẽ.
Chính vị trí đặc thù ấy khiến công tác quản lý, bảo vệ rừng tại Khe Păn luôn đặt trong trạng thái chủ động, không được phép lơ là.
Ông Lự Văn Viết - Phó Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực Văn Bàn cho biết: “Khu vực này có nhiều nương, ruộng của người dân ở giáp rừng. Hiện, đang vào mùa khai thác măng vầu, người dân ra - vào rừng thường xuyên nên nguy cơ tác động đến tài nguyên rừng gia tăng. Cùng với đó, thời tiết hanh khô kéo dài, tiềm ẩn nguy cơ cháy rừng rất cao. Vì vậy, lực lượng tại chốt Khe Păn phải luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, tăng cường tuần tra, kịp thời nhắc nhở người dân và chủ động phòng ngừa, không để xảy ra vi phạm”.
Để hiểu rõ hơn công việc thầm lặng nhưng đầy trách nhiệm ấy, chúng tôi có mặt tại chốt bảo vệ rừng Khe Păn và theo tổ bảo vệ rừng trong buổi tuần tra định kỳ. Sáng sớm, khi sương còn vương trên những tán cây, chốt bảo vệ rừng Khe Păn đã tất bật. Người ghi chép sổ theo dõi, người chuẩn bị lương thực, dụng cụ cho chuyến tuần tra. Mỗi người một việc, khẩn trương nhưng nền nếp.
Hôm nay, anh Lù A Sử được phân công trực chốt. Từ sớm, anh đã có mặt tại bàn kiểm soát. Mỗi người dân ra - vào khu vực rừng đều phải khai báo đầy đủ họ tên, thôn bản, mục đích vào rừng và thời gian dự kiến trở về để tổ thuận tiện quản lý.
Anh Lù A Sử cho biết: “Thời điểm này, bà con chủ yếu làm nương và khai thác măng vầu, thường đi từ khoảng 6 - 7 giờ sáng và trở về vào 3 - 4 giờ chiều. Ngoài việc ghi chép, kiểm soát, chúng tôi cũng nhắc bà con đi rừng cẩn thận, không sử dụng lửa, không chặt phá cây rừng”.
Những cuốn sổ dày lên theo từng ngày không chỉ là số liệu quản lý, mà còn thể hiện sự tận tụy, trách nhiệm của những người trực chốt, góp phần bảo vệ màu xanh của những cánh rừng.
Chia tay người ở lại trực chốt, các thành viên trong tổ bắt đầu hành trình tuần rừng theo kế hoạch. Trước giờ xuất phát, anh Triệu Tòn Liều - Tổ phó Tổ bảo vệ rừng nhắc từng người kiểm tra lại đồ dùng, dụng cụ, đồ bảo hộ và lương thực mang theo, bảo đảm an toàn cho chuyến đi dài ngày.
Anh Triệu Tòn Liều cho biết: “Theo kế hoạch, hôm nay tổ tuần tra từ tiểu khu 1 đến tiểu khu 8, kết hợp kiểm tra các tuyến phụ đã được phân công, đi sâu vào khu vực rừng để nắm bắt hiện trạng”.
Rời chốt Khe Păn, tổ tuần tra tiến vào cánh rừng tự nhiên phòng hộ của xã, giáp ranh khu vực xã Nậm Có. Đường rừng dốc cao, nhiều khe suối, có đoạn trơn trượt, phải bám vào rễ cây, men theo sườn dốc mới vượt qua được.
Tổ chuyên trách bảo vệ rừng tại chốt Khe Păn hiện có 10 thành viên, đều là người dân sinh sống tại các thôn Khe Păn, Khe Vai, Phường Cong. Tổ phối hợp chặt chẽ với lực lượng kiểm lâm địa bàn và Ban Quản lý rừng phòng hộ khu vực Văn Bàn trong quản lý, bảo vệ hơn 4.000 ha rừng tự nhiên phòng hộ trên địa bàn.
Ngoài các đợt tuần tra theo kế hoạch, tổ luôn sẵn sàng tổ chức kiểm tra đột xuất khi phát hiện dấu hiệu bất thường.
Mỗi chuyến tuần rừng thường kéo dài từ 2 - 3 ngày, ăn nghỉ giữa rừng sâu.
Công việc không chỉ vất vả mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro bởi địa hình hiểm trở, thời tiết khắc nghiệt và những tình huống khó lường, nhất là khi phải xử lý các hành vi khai thác, vận chuyển lâm sản trái phép. Vào cao điểm mùa khô hoặc thời điểm nông nhàn, nguy cơ xâm hại rừng gia tăng, các thành viên trong tổ thường xuyên bám rừng dài ngày để bảo vệ rừng.
Không chỉ tuần tra, trực chốt 24/24 giờ để kiểm soát người ra - vào rừng, những người giữ rừng Khe Păn còn chú trọng công tác tuyên truyền, nâng cao ý thức cho người dân. Vào mùa khai thác măng vầu, tổ bảo vệ rừng thường xuyên nhắc nhở, hướng dẫn người dân khai thác đúng kỹ thuật, không chặt phá cây mẹ, không làm tổn hại đến gốc, rễ, bảo đảm điều kiện tái sinh tự nhiên cho những vụ sau.
Gắn bó với công tác bảo vệ rừng đã hơn chục năm, anh Triệu Tòn Phin hiểu rõ giá trị của rừng đối với đời sống người dân nơi đây. Anh Phin chia sẻ: “Với những hộ sống gần rừng như chúng tôi, rừng không chỉ giữ nước cho ruộng nương, phục vụ sinh hoạt hằng ngày mà còn mang lại nguồn thu từ măng vầu và các lâm sản phụ, góp phần nâng cao thu nhập cho nhiều gia đình”. Chính vì vậy, anh Phin cùng nhiều người dân trong thôn tham gia tổ bảo vệ rừng, coi việc giữ rừng không chỉ là nhiệm vụ được giao mà còn là trách nhiệm của mỗi người đối với cộng đồng.
Gia đình chị Triệu Mùi Khé ở thôn Khe Păn có nương sản xuất cạnh bìa rừng. Chị cho biết, mỗi khi làm nương hay khai thác măng vầu đều được nhắc nhở không sử dụng lửa trong rừng, chấp hành nghiêm các quy định bảo vệ rừng. Chị Khé chia sẻ: “Chúng tôi được cán bộ kiểm lâm và các thành viên tổ bảo vệ rừng hướng dẫn cách khai thác măng đúng kỹ thuật, không làm hỏng gốc, không ảnh hưởng đến cây mẹ để rừng tiếp tục tái sinh, những mùa sau vẫn có măng thu hoạch, tăng thêm thu nhập cho gia đình”.
Nhờ sự vào cuộc tích cực của lực lượng kiểm lâm và tổ bảo vệ rừng, nhiều năm nay, diện tích rừng phòng hộ tại khu vực Khe Păn được bảo vệ tốt, không xảy ra điểm nóng về phá rừng. Công tác phòng cháy, chữa cháy rừng được triển khai nghiêm túc; kịp thời phát hiện, xử lý các nguy cơ tiềm ẩn.
Giữa đại ngàn, căn chốt nhỏ Khe Păn như “cửa rừng” lặng lẽ mà vững chãi. Mỗi ca trực, mỗi chuyến tuần tra không chỉ là công việc thường ngày của những người gác rừng, mà còn là minh chứng cho tinh thần trách nhiệm, sự đồng lòng của cộng đồng trong gìn giữ màu xanh của rừng.
