Từ ngày 01/7/2025, tỉnh Lào Cai được thành lập trên cơ sở hợp nhất toàn bộ địa giới hành chính hai tỉnh Yên Bái và Lào Cai. Với tổng diện tích tự nhiên 13.256,92 km², dân số 1.778.785 người, gồm 99 đơn vị hành chính cấp xã, Lào Cai hôm nay đầy đủ đặc trưng của vùng cao, vùng thấp, đô thị, nông thôn cùng nhiều tiểu vùng có lợi thế riêng biệt để phát triển.
Mục tiêu chiến lược được xác lập là xây dựng Lào Cai trở thành vùng kinh tế động lực nơi biên giới, có cấu trúc đa trung tâm, phát triển đồng bộ, gắn kết chặt chẽ giữa các ngành nông nghiệp, công nghiệp, du lịch và logistics, từ đó hình thành các chuỗi giá trị liên vùng và xuyên biên giới. Xa hơn, Lào Cai sẽ là trung tâm kết nối giao thương kinh tế quốc tế hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao, đóng vai trò cửa ngõ quan trọng của Việt Nam trong hoạt động giao thương với các tỉnh vùng Tây Nam, Trung Quốc và khu vực ASEAN.
Để hiện thực hóa tầm nhìn đó, tỉnh đã định hình không gian phát triển kinh tế - xã hội theo định hướng chiến lược: một trục động lực, hai cực phát triển, ba vùng kinh tế, bốn trụ cột phát triển - tạo nên cấu trúc liên hoàn, hỗ trợ nhau, tạo sức mạnh tổng thể. Trong đó, phát triển giao thông kết nối, đồng bộ, hiện đại được coi là yếu tố quyết định.
Sau khi hợp nhất, hệ thống giao thông của tỉnh gồm tuyến cao tốc Nội Bài - Lào Cai đoạn qua địa bàn dài 152,67 km; 9 tuyến quốc lộ với tổng chiều dài 944 km; 27 tuyến đường tỉnh dài 1.425 km cùng hơn 16.500 km đường đô thị, đường giao thông nông thôn, đường thôn bản, đường chuyên dùng, đường tuần tra biên giới..., trong đó gần 90% đã được kiên cố hóa.
Ngoài ra, tỉnh còn có 211,2 km đường sắt và 18 cầu lớn vượt sông Hồng, phá vỡ thế chia cắt, kết nối 2 bờ. Đặc biệt, Dự án Cảng hàng không Sa Pa được kỳ vọng mở ra phương thức vận tải hoàn toàn mới cho Lào Cai. Khi hoàn thành, cảng hàng không không chỉ thúc đẩy phát triển du lịch cao cấp mà còn tạo lợi thế cạnh tranh trong vận chuyển hàng hóa giá trị cao, thu hút đầu tư và chuyên gia quốc tế.
Tiếp tục đột phá, phát triển mạnh mẽ, tạo diện mạo mới cho vùng đất nơi cửa ngõ biên giới phía Bắc, ngày 01/10/2025, Dự án mở rộng đoạn Yên Bái - Lào Cai thuộc tuyến cao tốc Nội Bài - Lào Cai chính thức khởi công. Công trình dài 121 km, mở rộng từ 2 lên 4 làn xe, với tổng mức đầu tư hơn 7.668 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành năm 2026. Việc mở rộng đường cao tốc đoạn Yên Bái - Lào Cai là yêu cầu cấp thiết để tăng cường năng lực cho trục xương sống đường bộ, bảo đảm “dòng chảy” hàng hóa và hành khách thông suốt với thị trường Tây Nam, Trung Quốc.
Song song, Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng với tổng chiều dài gần 391 km đã được Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư và đã khởi công dự án thành phần 1 vào ngày 19/12/2025. Riêng đoạn qua Lào Cai dài hơn 143 km, gồm 5 nhà ga và 4 trạm kỹ thuật. Dự án thành phần 1 - đầu tư hạ tầng kết nối các ga trên tuyến và quảng trường ga, với tổng mức đầu tư hơn 3.200 tỷ đồng đã được khởi công. Đây là công trình mang ý nghĩa chiến lược đặc biệt, góp phần hình thành trục giao thông hành lang Đông - Tây, tạo động lực mạnh mẽ cho phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời tăng cường quốc phòng - an ninh và hội nhập quốc tế.
Cùng hai dự án trọng điểm trên, nhiều tuyến đường và cầu được khởi công, khánh thành, đang đẩy nhanh tiến độ thi công là minh chứng cho tinh thần đoàn kết và khát vọng vươn lên quyết tâm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Lào Cai phát triển nhanh, bền vững. Có thể kể đến tuyến đường nối Mường La (Sơn La); Than Uyên, Tân Uyên (Lai Châu); Mù Cang Chải, Văn Chấn, Văn Yên (Yên Bái cũ) với cao tốc Nội Bài - Lào Cai, tổng mức đầu tư hơn 2.000 tỷ đồng, dài khoảng 69 km. Công trình tạo trục giao thông chiến lược, rút ngắn thời gian di chuyển, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, du lịch và quốc phòng tại các tỉnh khu vực Tây Bắc. Dự án cải tạo nâng cấp Quốc lộ 32, nút giao IC13 nối Đường tỉnh 163 với cao tốc Nội Bài - Lào Cai; tuyến nối Quốc lộ 37, Quốc lộ 32C với cao tốc Nội Bài - Lào Cai; cầu biên giới qua sông Hồng tại xã Bản Vược kết nối với Hà Khẩu (Trung Quốc)… đều mang ý nghĩa đặc biệt trong tạo cơ sở để thu hút đầu tư, phát triển các khu đô thị, dịch vụ thương mại, công nghiệp, tăng cường giao lưu kinh tế, thương mại qua biên giới. Đồng thời phục vụ tầm nhìn quy hoạch tổng thể, tập trung phát triển theo định hướng chiến lược: một trục động lực dọc sông Hồng, hai cực phát triển ở cực Bắc và cực Nam, ba vùng kinh tế gồm vùng phía Đông, vùng phía Tây và vùng Trung tâm, cùng bốn trụ cột phát triển là công nghiệp, nông nghiệp hàng hóa, du lịch - dịch vụ và kinh tế cửa khẩu. Khi giao thông thông suốt, bốn trụ cột kinh tế mới có thể đồng bộ vươn lên, tạo sức bật cho cả vùng.
Ông Nguyễn Huy Long - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh cho rằng, việc phát triển giao thông giúp người dân, doanh nghiệp tham gia giao thông và giao thương thuận lợi, giúp các doanh nghiệp có nhiều cơ hội hợp tác hơn nữa trong thời gian tới.
Hiện thực hóa những công trình trọng điểm cùng nguồn vốn huy động lớn, sẽ thật thiếu sót khi nói về tầm quan trọng của các dự án mà không nhắc đến vai trò, sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền, hệ thống chính trị và sự đồng thuận, chia sẻ của người dân Lào Cai trong công tác giải phóng mặt bằng.
Nhờ công tác dân vận khéo léo, minh bạch và quan tâm đến tái định cư, trong hàng vạn đối tượng bị ảnh hưởng, phần lớn hộ dân và tổ chức đã đồng thuận thực hiện. Bị ảnh hưởng từ Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, ông Nông Văn Vảng ở thôn Bản Vai, xã Bát Xát, chia sẻ: “Làm đường phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, dù phải dời nơi ở cũ, nhưng vì sự phát triển chung, người dân chúng tôi hoàn toàn ủng hộ”.
Mùa xuân năm nay, trên những cung đường mới mở, đất trời như rộn ràng hơn. Lào Cai bước vào năm mới với niềm tự hào về những công trình giao thông đã và đang hình thành, nối liền bản làng với phố thị, nối miền núi với đồng bằng, nối đất nước với bạn bè quốc tế. Đó không chỉ là những tuyến đường, cây cầu, nhà ga, mà còn là những nhịp nối của khát vọng vươn lên, của niềm tin vào tương lai thịnh vượng.
Trình bày: Thủy Thanh
