Tập trung tháo gỡ điểm nghẽn trong giải phóng mặt bằng
Thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Lào Cai lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030, tỉnh đang tập trung đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng chiến lược, đô thị, công nghiệp, logistics và thương mại biên giới, tạo động lực thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.
Nhiều công trình, dự án quan trọng đang được triển khai như tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, mở rộng đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai, Khu logistics Kim Thành - Bản Vược, Khu công nghiệp Trấn Yên (giai đoạn 1), Khu công nghiệp Phú Xuân...
Tuy nhiên, công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng vẫn là một trong những khâu khó, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ nhiều dự án. Những vướng mắc chủ yếu liên quan đến hồ sơ, thủ tục đất đai; xác minh nguồn gốc, quá trình sử dụng đất; tranh chấp, chuyển nhượng; phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải quyết đơn thư, khiếu nại.
Bên cạnh đó, công tác lãnh đạo, chỉ đạo tại một số địa phương chưa thực sự quyết liệt; sự phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị có lúc chưa chặt chẽ; việc tuyên truyền, vận động và giải quyết kiến nghị của người dân còn hạn chế.
Trước thực tế này, Chỉ thị số 42-CT/TU xác định giải phóng mặt bằng là nhiệm vụ chính trị quan trọng của cả hệ thống chính trị, có ý nghĩa quyết định đối với tiến độ triển khai các công trình, dự án, nhất là những dự án trọng điểm của Trung ương và địa phương.
Đặt ra nhiều mục tiêu cụ thể, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu
Một trong những nội dung nổi bật của chỉ thị là xác định rõ trách nhiệm của các cấp ủy, chính quyền, cơ quan, đơn vị và người đứng đầu trong thực hiện công tác giải phóng mặt bằng.
Theo đó, Ban Thường vụ Tỉnh ủy yêu cầu 100% dự án sử dụng đất liên quan đến giải phóng mặt bằng phải xây dựng kế hoạch chi tiết, xác định rõ tiến độ và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, cá nhân; phấn đấu 100% dự án hoàn thành bàn giao mặt bằng đúng tiến độ được cấp có thẩm quyền phê duyệt, không để nguyên nhân chủ quan làm chậm tiến độ.
Đồng thời, 100% vụ việc phát sinh trong quá trình thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phải được phân loại, giải quyết hoặc tham mưu giải quyết kịp thời theo quy định pháp luật. Toàn bộ người đứng đầu các cơ quan, đơn vị, địa phương phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm toàn diện về tiến độ, chất lượng, hiệu quả giải phóng mặt bằng thuộc phạm vi được giao.
Chỉ thị cũng đặt mục tiêu 100% hộ gia đình, cá nhân, tổ chức thuộc phạm vi thu hồi đất được tuyên truyền, phổ biến đầy đủ các quy định pháp luật và được đối thoại trực tiếp khi có yêu cầu; giảm 10% số vụ việc khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh liên quan đến giải phóng mặt bằng so với năm trước; không để hình thành điểm nóng về an ninh, trật tự trong quá trình thực hiện.
Đáng chú ý, Ban Thường vụ Tỉnh ủy yêu cầu quá trình tổ chức thực hiện phải bảo đảm phương châm “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm và rõ thẩm quyền; quyết liệt, chủ động, sâu sát, giải quyết dứt điểm từng nội dung, không né tránh, đùn đẩy trách nhiệm.
Kết quả thực hiện công tác giải phóng mặt bằng được xác định là tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cấp ủy, chính quyền, người đứng đầu các cơ quan, đơn vị, địa phương hằng quý, hằng năm; đồng thời gắn với công tác quy hoạch, bổ nhiệm, điều động, luân chuyển, khen thưởng và xem xét trách nhiệm cán bộ.
Bảo đảm nơi ở mới bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ
Cùng với yêu cầu đẩy nhanh tiến độ, Chỉ thị số 42-CT/TU nhấn mạnh nguyên tắc thực hiện thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đúng quy định pháp luật, bảo đảm công khai, minh bạch, dân chủ, khách quan và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.
Các địa phương phải công khai đầy đủ quy hoạch, phạm vi thu hồi đất, phương án bồi thường, đơn giá, chính sách hỗ trợ và bố trí tái định cư; thực hiện đúng quy trình lấy ý kiến Nhân dân, kịp thời tiếp nhận, giải quyết kiến nghị, phản ánh và khiếu nại.
Đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Tuấn Anh kiểm tra Dự án san gạt mặt bằng và hạ tầng kỹ thuật Khu đô thị Tân Lập, phường Cam Đường. (Ảnh: Báo và Phát thanh, Truyền hình Lào Cai)
Đặc biệt, Chỉ thị yêu cầu chủ động quy hoạch, đầu tư xây dựng các khu tái định cư đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội; quan tâm ổn định đời sống, việc làm và sinh kế lâu dài cho người dân, bảo đảm nơi ở mới có điều kiện bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.
Công tác tuyên truyền, vận động phải đi trước một bước, gần dân, sát dân, lắng nghe và giải thích thấu đáo những vấn đề người dân còn băn khoăn. Phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, người có uy tín, già làng, trưởng thôn, bí thư chi bộ và cán bộ, đảng viên trong tạo sự đồng thuận.
Ban Thường vụ Tỉnh ủy yêu cầu thực hiện phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng trường hợp”, tăng cường đối thoại trực tiếp, giải quyết các kiến nghị chính đáng ngay từ cơ sở.
Đối với công tác bảo đảm an ninh, trật tự, Chỉ thị xác định lấy tuyên truyền, vận động, giáo dục, thuyết phục làm chính; mục tiêu cao nhất là giải phóng mặt bằng không phải tổ chức cưỡng chế. Việc cưỡng chế chỉ được thực hiện khi đã bảo đảm đầy đủ điều kiện pháp lý và tiến hành vận động, thuyết phục thấu đáo.
Rà soát các dự án đình trệ, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý đất đai
Để tháo gỡ những tồn tại kéo dài, Ban Thường vụ Tỉnh ủy yêu cầu rà soát các dự án đã được cấp phép, phê duyệt quy hoạch, chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc bố trí vốn nhưng bị đình trệ do vướng mắc mặt bằng.
Từng dự án phải được làm rõ nguyên nhân, khó khăn, vướng mắc, xác định giải pháp và lộ trình giải quyết dứt điểm, tránh thất thoát, lãng phí nguồn lực đất đai và vốn đầu tư.
Đáng chú ý, tiến độ giải phóng mặt bằng các dự án phải có sự tham gia của ba bên gồm chính quyền địa phương, cơ quan chuyên môn về xây dựng cấp tỉnh và chủ đầu tư, xác định rõ trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân.
Một nhiệm vụ quan trọng khác là đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số trong quản lý đất đai và giải phóng mặt bằng.
Theo đó, tỉnh tập trung chuẩn hóa, số hóa hồ sơ địa chính, hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hồ sơ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai thống nhất, bảo đảm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”.
Cùng với đó, ứng dụng công nghệ số, bản đồ số GIS trong quản lý, theo dõi tiến độ giải phóng mặt bằng; công khai quy trình, thủ tục và tiến độ giải quyết hồ sơ trên các nền tảng số, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp tra cứu, giám sát.
Bí thư đảng ủy xã, phường trực tiếp chỉ đạo các dự án lớn, phức tạp
Về tổ chức thực hiện, Ban Thường vụ Tỉnh ủy giao trách nhiệm cụ thể cho các đảng ủy trực thuộc, Đảng ủy HĐND tỉnh, Đảng ủy UBND tỉnh, Đảng ủy Công an tỉnh, Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể tỉnh cùng các cơ quan tham mưu, giúp việc của Tỉnh ủy.
Trong đó, Đảng ủy UBND tỉnh có trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo cụ thể hóa Chỉ thị thành chương trình, kế hoạch thực hiện; thường xuyên kiểm tra, đôn đốc tiến độ, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh.
Đáng chú ý, trước khi ban hành quyết định cưỡng chế, UBND cấp xã phải xin ý kiến Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tư pháp về hồ sơ pháp lý theo chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước. Các cơ quan này có trách nhiệm trả lời bằng văn bản trong thời hạn 10 ngày làm việc. UBND cấp xã đồng thời phải hoàn thiện hồ sơ, báo cáo Công an tỉnh để kiểm tra, đánh giá tình hình an ninh, trật tự và xây dựng phương án bảo đảm an ninh, trật tự theo quy định.
Đối với cấp xã, phường, Chỉ thị yêu cầu bí thư đảng ủy trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo những dự án lớn, phức tạp, nhạy cảm; thành lập tổ công tác, phân công các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy phụ trách từng địa bàn, nhóm hộ và nội dung vướng mắc.
Người đứng đầu cấp ủy, chính quyền phải chịu trách nhiệm toàn diện nếu để chậm tiến độ giải phóng mặt bằng, phát sinh điểm nóng về an ninh, trật tự hoặc khiếu kiện đông người do nguyên nhân chủ quan.
Ban Thường vụ Tỉnh ủy yêu cầu các đảng ủy trực thuộc hoàn thành việc phổ biến, quán triệt và ban hành chương trình, kế hoạch thực hiện Chỉ thị trong tháng 10/2026; định kỳ hằng quý, 6 tháng và hằng năm báo cáo kết quả thực hiện.
Với những mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp cụ thể, Chỉ thị số 42-CT/TU ngày 13/10/2026 thể hiện quyết tâm của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lào Cai trong việc khắc phục các điểm nghẽn về giải phóng mặt bằng, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, phát huy trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và tạo sự đồng thuận trong Nhân dân.
Việc triển khai hiệu quả Chỉ thị sẽ góp phần đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm, khơi thông nguồn lực đất đai, cải thiện môi trường đầu tư, tạo động lực thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số và phát triển bền vững của tỉnh.
