Xã Khánh Hòa (tỉnh Lào Cai) - vùng quê thanh bình, ngát xanh bởi rừng, cây trái, ruộng vườn, đó là kết quả của phong trào thi đua dựng xây nông thôn mới. Vùng đất này được thành lập trên cơ sở hợp nhất 4 xã gồm: An Lạc, Động Quan, Tô Mậu và Khánh Hòa thuộc huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái cũ. Không gian mới mở ra cơ hội để xã định hình lại mô hình phát triển toàn diện, hiện đại và bền vững - với mục tiêu xuyên suốt là xây dựng Khánh Hòa "xanh, hài hòa, bản sắc và hạnh phúc".
Màu xanh trên những cánh rừng
Từ phường Yên Bái, chiếc xe bon bon chạy trên Quốc lộ 70 khoảng hơn 80 cây số đưa tôi tới xã Khánh Hòa. Hình ảnh hiện ra trước mắt là những cánh rừng bạt ngàn, quế, mỡ, bồ đề ken kín nương đồi.
Là địa phương có truyền thống phát triển lâm nghiệp, Khánh Hòa xác định trồng rừng không chỉ mang lại thu nhập mà còn là giải pháp bảo vệ môi trường sống.
Trong 5 năm qua, xã đã trồng mới 730 ha rừng, đạt 123,7% kế hoạch. Diện tích rừng trồng theo tiêu chuẩn bền vững FSC đang ngày càng mở rộng, tạo ra nguồn nguyên liệu có giá trị cao cho chế biến và xuất khẩu.
Đặc biệt, vùng trồng quế hữu cơ - một trong những sản phẩm đặc trưng của địa phương đã vượt mốc 100 ha, tập trung tại các thôn như Kim Long, Làng Khương, Làng Chạp… Hướng đi này không chỉ nâng cao giá trị kinh tế mà còn giúp người dân tiếp cận với thị trường nông - lâm sản sạch, đáp ứng xu hướng tiêu dùng bền vững.
Dẫn chúng tôi tham quan những khu rừng sản xuất, Phó Bí thư Đảng ủy xã Khánh Hòa Lê Viết Đại tự hào chia sẻ: “Lâm nghiệp là thế mạnh của xã. Rất nhiều hộ dân trở thành hộ khá, giàu từ trồng rừng. Trong nhiệm kỳ tới, xã sẽ tiếp tục mở rộng các mô hình sản xuất gắn với phát triển lâm nghiệp bền vững, như trồng măng mai, dâu tằm, rừng FSC; phát triển sản phẩm từ gỗ rừng trồng và chế biến tinh dầu quế. Đó là những "mũi nhọn xanh" góp phần đưa lâm nghiệp trở thành trụ cột kinh tế sinh thái”.
"Xanh" từ tư duy sản xuất
Không chỉ trong rừng, “xanh” còn hiện diện trên từng thửa ruộng, nương vườn, trang trại. Khánh Hòa đã và đang chuyển dịch mạnh mẽ từ sản xuất tự cung, tự cấp sang sản xuất hàng hóa theo hướng hữu cơ, an toàn, tuần hoàn.
Tới thăm mô hình kinh tế tổng hợp (vườn - ao - chuồng - rừng) của gia đình chị Hà Thị Thùy ở thôn Làng Đung, tôi ấn tượng với hệ thống chuồng trại chăn nuôi lợn quy mô tới gần 100 con đảm bảo vệ sinh môi trường nhờ hệ thống hầm biogas xử lý chất thải. Bao quanh chuồng trại là hệ thống tường rào che chắn ấm về đông, thoáng mát về mùa hè.
Chị Thùy chia sẻ: “Trước đây, gia đình tôi chăn nuôi với chuồng trại đơn giản nên dễ bị côn trùng tiếp cận vật nuôi gây dịch bệnh. Sau khi đầu tư chuồng trại khép kín và xây dựng hệ thống biogas, môi trường sống được đảm bảo hơn, đàn vật nuôi không bị dịch bệnh”.
Giống như chị Thùy, nhiều hộ nông dân trên địa bàn xã Khánh Hòa được tuyên truyền, hướng dẫn sản xuất hàng hóa theo hướng hữu cơ, an toàn, tuần hoàn, đạt hiệu quả kinh tế rõ rệt, tạo nên những con số ấn tượng trong năm 2025. Đó là, tổng sản lượng lương thực của xã đạt 9.671 tấn, vượt 107% chỉ tiêu, sản lượng thịt hơi xuất chuồng vượt 117% kế hoạch.
Khánh Hòa “xanh” thể hiện sức sống mạnh mẽ của ngành nông nghiệp địa phương đang đổi mới từ tư duy. Các nông sản như cam sành, khoai tím, mật ong… không chỉ phát triển thành sản phẩm OCOP mà còn mang thông điệp của nông nghiệp xanh - nơi sản phẩm sạch là nền tảng, kết nối với bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường sống.
Sắp tới, xã Khánh Hòa định hướng mở rộng vùng cây ăn quả có múi 100 ha, vùng trồng khoai tím 20 ha, trồng dâu nuôi tằm trên diện tích đất khó tưới 25 ha, phát triển thủy sản đặc sản như cá tầm, ong mật... Tất cả đều gắn với mô hình canh tác an toàn, hữu cơ, ứng dụng khoa học - kỹ thuật để giảm phát thải và nâng cao hiệu quả kinh tế.
Với phương châm “hạ tầng đi trước, phát triển theo sau”, Khánh Hòa đã đầu tư bài bản, đồng bộ vào hệ thống giao thông, điện, nước, công trình công cộng và hạ tầng số. Đến nay, toàn xã có 85,681 km đường bê tông nông thôn, tạo thuận lợi cho vận chuyển nông sản kết nối liên vùng.
Hiện đại hóa sản xuất phải gắn với bảo vệ môi trường. Theo đó, xã Khánh Hòa chú trọng thực hiện thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt. Đến năm 2025, tỷ lệ chất thải rắn được thu gom, xử lý đạt 77%, trong đó 65% hộ dân thực hiện phân loại tại nguồn - con số rất tích cực ở khu vực nông thôn.
Mục tiêu giai đoạn 2025 - 2030 là giữ vững tỷ lệ che phủ rừng ở mức 76,6%, tăng cường giám sát ô nhiễm, sử dụng năng lượng tái tạo và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong sản xuất nông nghiệp. Một loạt dự án xanh đang được hỗ trợ triển khai, như nhà máy điện sinh khối, chế biến viên nén từ phụ phẩm nông nghiệp, tinh dầu quế… hứa hẹn tạo ra nguồn thu mới và đóng góp vào tăng trưởng xanh.
Tăng trưởng kinh tế gắn với chỉ số hạnh phúc
Khánh Hòa không chạy theo những con số tăng trưởng đơn thuần, mà hướng đến tăng trưởng đi kèm hạnh phúc. Điều này được thể hiện rõ trong các mục tiêu nhiệm kỳ 2025 - 2030: chỉ số hạnh phúc của người dân đạt 72,5%; tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế đạt 97%; tỷ lệ hộ gia đình văn hóa đạt 88%, thôn văn hóa đạt 90%.
Bí thư Đảng ủy xã - Nông Thu Hà khẳng định: Với hệ thống giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao đang được đầu tư đầy đủ, người dân Khánh Hòa không chỉ "no đủ", mà còn được "an toàn", "được học hành", "được chăm sóc", "được sống trong môi trường sạch" - những giá trị cốt lõi làm nên một xã hội bền vững và nhân văn.
Từ những đồi rừng bạt ngàn, đến các cánh đồng xanh ngát bốn mùa, từ những công trình điện sinh khối thân thiện môi trường đến các tuyến đường nông thôn rợp bóng cây… Khánh Hòa đang từng bước chứng minh rằng: Phát triển “xanh” không phải là lựa chọn tạm thời, mà là con đường tất yếu để đi tới tương lai thịnh vượng và hạnh phúc.
Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ xã, sự đồng thuận của người dân và sự đồng hành của doanh nghiệp, Khánh Hòa đang và sẽ là điểm sáng của Lào Cai trong việc hiện thực hóa mô hình nông thôn mới kiểu mẫu, phát triển theo hướng "xanh - hài hòa - bản sắc - hạnh phúc".
