Lào Cai phấn đấu đến năm 2030 có 55 xã đạt chuẩn nông thôn mới và ít nhất 2 xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại. Để đạt mục tiêu đó, cùng với nguồn lực đầu tư của Nhà nước, vai trò của đội ngũ cán bộ cơ sở tiếp tục được khẳng định là nhân tố quan trọng trong phát huy sức dân, giữ vững và nâng cao chất lượng các tiêu chí nông thôn mới.
Thực tế ở nhiều địa phương cho thấy, nơi nào bí thư chi bộ, trưởng thôn gương mẫu, phát huy dân chủ và tạo được sự đồng thuận thì nơi đó phong trào xây dựng nông thôn mới phát triển bền vững.
Đơn cử như tại xã Sơn Lương, Bí thư Chi bộ thôn Vàng Ngần Triệu Văn Lý lựa chọn cách vận động hiệu quả nhất là nêu gương. Từ mô hình trồng quế của gia đình, ông trực tiếp hướng dẫn người dân chuyển đổi sản xuất, chia sẻ kinh nghiệm chăm sóc, khai thác và tiêu thụ sản phẩm.
Khi mô hình mang lại hiệu quả, nhiều hộ dân đã làm theo. Đến nay, toàn thôn Vàng Ngần đã trồng gần 600 ha quế, trở thành cây trồng chủ lực, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân; hộ nghèo giảm qua từng năm. Kinh tế phát triển đã tạo điều kiện để người dân tích cực tham gia xây dựng nông thôn mới.
Nhiều hộ hiến đất, đóng góp tiền, ngày công làm đường giao thông; tích cực tham gia thực hiện mô hình “đồi quế tập thể” rộng 50 ha tạo nguồn quỹ đầu tư các công trình phục vụ cộng đồng. Giai đoạn 2021 - 2025, từ nguồn quỹ này cùng sự hỗ trợ của Nhà nước, thôn đã đầu tư hơn 700 triệu đồng bê tông hóa các tuyến đường giao thông nông thôn.
Không chỉ phát triển kinh tế, ông Triệu Văn Lý còn cùng các già làng vận động người dân giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, mở lớp dạy chữ Dao và từng bước xóa bỏ hủ tục. Bí thư Chi bộ Triệu Văn Lý luôn tâm niệm: “Đảng viên muốn dân tin thì phải làm trước, làm cho dân thấy”. Từ đó, nhiều chủ trương của thôn đã nhận được sự đồng thuận cao, tạo nền tảng để từng bước hoàn thành các tiêu chí về xây dựng nông thôn mới.
Nếu ở thôn Vàng Ngần, vai trò nêu gương của bí thư chi bộ tạo nên sự chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của người dân thì tại thôn Ba Khe, xã Cát Thịnh, hiệu quả xây dựng nông thôn mới lại được tạo nên từ phát huy dân chủ, khơi dậy sức mạnh cộng đồng.
Thôn Ba Khe có gần 300 hộ với hơn 1.000 nhân khẩu thuộc 15 dân tộc cùng sinh sống. Điểm nổi bật của địa phương là mọi chủ trương liên quan đến xây dựng nông thôn mới đều được đảng viên và Nhân dân cùng bàn bạc, thống nhất trước khi triển khai.
Từ mở rộng đường giao thông, xây dựng nhà đa năng đến mức đóng góp của từng hộ đều được công khai, minh bạch, tạo sự đồng thuận ngay từ đầu. Nhờ cách làm đó, đầu năm 2026, người dân trong thôn đã hiến 890 m² đất, đóng góp hơn 500 ngày công và trên 100 triệu đồng để mở rộng tuyến đường nội thôn từ 3,5 m lên 5 m. Trước đó, năm 2024 và 2025, Nhân dân cũng đã đóng góp gần 400 triệu đồng xây dựng nhà đa năng rộng 520 m² phục vụ sinh hoạt cộng đồng.
Trưởng thôn Hoàng Văn Kửu cho biết: Mọi việc, từ làm đường giao thông đến xây dựng nhà văn hóa, chúng tôi đều đưa ra để đảng viên và người dân cùng bàn bạc, lựa chọn phương án phù hợp. Khi đã thống nhất, chi bộ ban hành nghị quyết, thành lập ban giám sát và triển khai đến từng hộ dân. Chính sự công khai, minh bạch đã tạo được sự đồng thuận trong Nhân dân.
Đến nay, thôn Ba Khe không còn hộ nghèo, hộ cận nghèo; thu nhập bình quân đạt trên 52 triệu đồng/người/năm; trên 90% hộ dân đạt danh hiệu Gia đình văn hóa. Những kết quả đó cho thấy, khi người dân thực sự được tham gia bàn bạc, quyết định và giám sát các công việc của cộng đồng thì việc giữ vững, nâng cao chất lượng các tiêu chí nông thôn mới sẽ có nền tảng bền vững.
Từ những câu chuyện ở Vàng Ngần và Ba Khe có thể thấy, xây dựng nông thôn mới không chỉ là hoàn thành các tiêu chí về hạ tầng hay phát triển kinh tế mà quan trọng hơn là phát huy vai trò chủ thể của người dân.
Đội ngũ bí thư chi bộ, trưởng thôn chính là những người trực tiếp đưa đường lối, chủ trương của Đảng vào cuộc sống, khơi dậy tinh thần đoàn kết, phát huy dân chủ và tạo sự đồng thuận trong cộng đồng. Khi cán bộ gương mẫu, nói đi đôi với làm, người dân sẽ tin tưởng, tích cực hưởng ứng và chung sức xây dựng quê hương.
Thực tiễn những năm qua cho thấy, sức dân luôn là nguồn lực quan trọng trong xây dựng nông thôn mới.
Hiện, toàn tỉnh có 619 mô hình khu dân cư tự quản hoạt động hiệu quả. Giai đoạn 2020 - 2025, Nhân dân trong tỉnh đã hiến trên 200 ha đất, đóng góp hơn 250.000 ngày công và trên 1.000 tỷ đồng từ nguồn xã hội hóa làm đường giao thông, xây dựng nhà văn hóa, các công trình phúc lợi; đồng thời sửa chữa, xây mới gần 12.900 căn nhà.
Những kết quả đó khẳng định, khi sức dân được khơi dậy và phát huy đúng hướng sẽ trở thành nguồn lực to lớn, góp phần thay đổi diện mạo nông thôn và nâng cao chất lượng các tiêu chí nông thôn mới.
Thực tế tại Sơn Lương cho thấy, đội ngũ bí thư chi bộ, trưởng thôn giữ vai trò rất quan trọng trong xây dựng nông thôn mới. Đây là lực lượng trực tiếp tuyên truyền, vận động, tạo sự đồng thuận để người dân tích cực tham gia phát triển kinh tế, hiến đất, góp sức xây dựng các công trình.
Chặng đường phía trước còn nhiều việc phải làm để hoàn thành mục tiêu xây dựng nông thôn mới theo hướng nâng cao, hiện đại. Bên cạnh sự đầu tư của Nhà nước, điều quan trọng là tiếp tục xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở có uy tín, trách nhiệm, dám nghĩ, dám làm, biết dựa vào dân và khơi dậy nội lực trong Nhân dân.
Thực tiễn cho thấy, hạ tầng có thể được đầu tư bằng nguồn lực của Nhà nước, nhưng sự bền vững chỉ có được khi mỗi người dân thực sự trở thành chủ thể của phong trào. Để khơi dậy sức mạnh ấy, đội ngũ bí thư chi bộ, trưởng thôn chính là “mắt xích” quan trọng giữ nhịp ở cơ sở, để chương trình xây dựng nông thôn mới tiếp tục phát triển theo hướng bền vững, thực chất.
