Ngày Quốc tế Trẻ em gái (11/10) được Liên Hợp Quốc phát động nhằm trao quyền, nâng cao tiếng nói và củng cố năng lực tự bảo vệ cho trẻ em gái – những mầm non đang từng ngày khẳng định giá trị và vai trò của mình trong xã hội hiện đại. Đây không chỉ là dịp tôn vinh mà còn là lời nhắc nhở mạnh mẽ để toàn cộng đồng nhìn lại những rào cản và định kiến giới vẫn còn tồn tại, từ đó chung tay xây dựng một môi trường an toàn, bình đẳng và tôn trọng, nơi mọi em gái được hiểu đúng về cơ thể, được tự tin thể hiện bản thân và trưởng thành trong sự bảo vệ, yêu thương.
Tại Trường THCS Bắc Lệnh, tỉnh Lào Cai, những giờ sinh hoạt ngoại khóa về giáo dục giới tính không còn là điều xa lạ với học sinh. Thay vì né tránh hay e ngại, các em gái nay đã chủ động hơn trong việc chia sẻ, trao đổi và tìm hiểu về những thay đổi của cơ thể, cũng như cách tự bảo vệ bản thân trước các tình huống nguy cơ.
Em Nguyễn Thị Hồng Vân, học sinh lớp 9C, Trường THCS Bắc Lệnh tỉnh Lào Cai chia sẻ:
“Với em, tự bảo vệ bản thân nghĩa là biết từ chối những hành vi khiến mình không thoải mái, giữ khoảng cách phù hợp với người lạ và tìm người lớn tin cậy để chia sẻ nếu gặp tình huống nguy hiểm.”
Hồng Vân cho rằng, việc học về giới tính và sức khỏe sinh sản là cần thiết với lứa tuổi học sinh, bởi “nếu không có kiến thức đúng, tụi em có thể tò mò, nghe theo thông tin sai lệch và gặp rủi ro”.
Cùng quan điểm đó, em Trần Ngọc Diệp, lớp 8B, cũng cho rằng: “Tự bảo vệ bản thân là biết ranh giới cơ thể, có kỹ năng từ chối và hiểu rõ hậu quả của việc mang thai sớm hay bệnh lây qua đường tình dục. Biết để phòng tránh và sống có trách nhiệm hơn với chính mình.”
Theo cô Nguyễn Thị Bông, giáo viên Trường THCS Bắc Lệnh, nội dung giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản vị thành niên hiện đã được lồng ghép trong các môn học như Khoa học Tự nhiên, Giáo dục công dân và các hoạt động ngoại khóa.
“Ban đầu, nhiều học sinh còn e dè, ngại ngùng, nhưng dần dần các em trở nên cởi mở hơn. Các buổi sinh hoạt, trải nghiệm giúp học sinh nữ hiểu rõ hơn về cơ thể, biết nói "không" với hành vi xâm hại và tự tin chia sẻ khi gặp vấn đề.” - cô Nguyễn Thị Bông chia sẻ.
Nhà trường cũng tổ chức các mô hình, như: “Góc tư vấn tâm lý học đường”, “Hộp thư chia sẻ bí mật”, hay mời chuyên gia tâm lý, bác sĩ sản khoa đến nói chuyện, giúp học sinh có kiến thức đúng và kỹ năng ứng phó khi gặp nguy cơ xâm hại.
Không chỉ nhà trường, gia đình cũng đóng vai trò quan trọng trong việc trang bị cho trẻ em gái kiến thức và kỹ năng tự bảo vệ. Với nhiều phụ huynh, việc trò chuyện cởi mở về giới tính và sức khỏe sinh sản giờ đây đã trở thành cách giúp con hiểu đúng, tự tin và an toàn hơn trong quá trình trưởng thành.
“Trước đây tôi từng ngại nói về giới tính với con, nhưng rồi nhận ra nếu cha mẹ không nói, con sẽ nghe từ nơi khác mà chưa chắc đúng. Tôi chọn cách nói thật, nói vừa phải để con hiểu. Khi cha mẹ chia sẻ cởi mở, con không tò mò mà còn biết cách tự bảo vệ mình.”
Chị Thu cho biết, trong cuộc sống hằng ngày, chị luôn dạy con biết nói “không” khi cảm thấy không an toàn, tránh xa người lạ và sử dụng mạng xã hội một cách cẩn trọng. Quan trọng hơn, chị khuyến khích con chia sẻ mọi điều khiến con bối rối hay lo lắng với cha mẹ.
Theo chị, “tự bảo vệ không chỉ là giữ an toàn cho cơ thể, mà còn là bảo vệ tâm lý, danh dự và lòng tự trọng của chính mình.”
Theo Báo cáo của Quốc hội giai đoạn 2015 -2019, Việt Nam ghi nhận hơn 8.700 trẻ em bị xâm hại, trong đó khoảng 7.000 là trẻ em gái, và 6.400 em trong số đó bị xâm hại tình dục. Giai đoạn 2014–2016, hơn 4.100 vụ xâm hại tình dục trẻ em được phát hiện, trẻ em gái chiếm trên 80%.
Báo VOV (2024 - 2025) thống kê: trung bình mỗi năm, Việt Nam ghi nhận 1.000–1.800 vụ xâm hại trẻ em, trong đó 80% là xâm hại tình dục và đa số nạn nhân là trẻ em gái.
Trong 6 tháng đầu năm 2025, toàn tỉnh Lào Cai ghi nhận 22 vụ xâm hại trẻ em, với 27 đối tượng vi phạm và 26 trẻ em bị xâm hại. So với năm 2022, khi xảy ra 26 vụ và có 32 nạn nhân, số vụ việc đã giảm nhẹ, song tình hình xâm hại trẻ em vẫn còn diễn biến phức tạp, đòi hỏi sự quan tâm, vào cuộc mạnh mẽ hơn từ các cấp, các ngành và toàn xã hội.
Theo các báo cáo những năm trước, phần lớn nạn nhân rơi vào nhóm tuổi từ 13 đến dưới 16, trong đó đa số là trẻ em gái — những em nhỏ đang trong giai đoạn hình thành nhận thức, tâm sinh lý chưa ổn định, rất dễ trở thành đối tượng bị tổn thương nếu thiếu kiến thức và kỹ năng tự bảo vệ bản thân.
Những con số ấy không chỉ là lời cảnh báo, mà còn cho thấy khoảng trống lớn trong việc trang bị kiến thức và kỹ năng tự bảo vệ cho trẻ em, nhất là các em gái vùng nông thôn, miền núi – nơi rào cản văn hóa và tâm lý “ngại nói chuyện giới tính” vẫn còn phổ biến.
Giáo dục giới tính không làm trẻ tò mò hay “lệch lạc”, mà giúp các em hiểu cơ thể – trân trọng bản thân – và biết cách tự bảo vệ. Khi nhà trường, gia đình và xã hội cùng đồng hành, trẻ em gái sẽ có đủ kiến thức và bản lĩnh để nói “không” với nguy cơ, dám lên tiếng bảo vệ chính mình.
Mỗi bài học, mỗi cuộc trò chuyện cởi mở là một bước tiến trong hành trình trao quyền tự bảo vệ cho trẻ em gái – những mầm non đang lớn lên tự tin, an toàn và hạnh phúc hơn.
