Sau khi hợp nhất tỉnh và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiều vấn đề mới phát sinh đòi hỏi cơ quan dân cử phải đổi mới tư duy và phương thức giám sát. Thường trực HĐND tỉnh cùng các ban HĐND tỉnh đã tăng cường khảo sát thực địa, làm việc với chính quyền cơ sở, kiểm chứng thông tin từ nhiều nguồn, đồng thời theo dõi việc thực hiện các kiến nghị sau giám sát.
Đồng chí Hoàng Thị Thanh Bình - Phó Chủ tịch HĐND tỉnh cho biết: “6 tháng đầu năm 2026, Thường trực HĐND tỉnh và các ban HĐND tỉnh đã tổ chức 5 cuộc giám sát, 6 cuộc khảo sát, làm việc với hơn 60 cơ quan, đơn vị, địa phương; ban hành trên 60 kiến nghị sau giám sát. Đến nay, hầu hết các kiến nghị đã được UBND tỉnh, các sở, ngành, địa phương tiếp thu và triển khai thực hiện”.
Một trong những nội dung được Thường trực HĐND tỉnh đặc biệt quan tâm là giám sát công tác chuẩn bị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031.
Điểm nổi bật là nội dung giám sát tập trung vào những vấn đề lớn, những lĩnh vực tác động trực tiếp đến đời sống Nhân dân và thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Một trong những nội dung được Thường trực HĐND tỉnh đặc biệt quan tâm là giám sát công tác chuẩn bị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031. 3 đợt giám sát được thực hiện tại 41 xã, phường đã kịp thời phát hiện những tồn tại trong công tác chuẩn bị, kiến nghị khắc phục, góp phần bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra dân chủ, đúng pháp luật, an toàn và thành công.
Cùng với đó, Thường trực HĐND tỉnh tổ chức giám sát việc triển khai các dự án đầu tư công do HĐND tỉnh quyết định chủ trương đầu tư tại các ban quản lý dự án cấp tỉnh và khu vực. Qua giám sát, nhiều khó khăn liên quan đến tiến độ, giải ngân vốn, thủ tục đầu tư được chỉ rõ; các kiến nghị được nêu lên nhằm tháo gỡ "điểm nghẽn", đẩy nhanh tiến độ các công trình trọng điểm, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn đầu tư công.
Các ban HĐND tỉnh cũng lựa chọn nội dung giám sát đang được cử tri và Nhân dân quan tâm. Ban Kinh tế - Ngân sách giám sát việc cung ứng vật liệu xây dựng phục vụ các dự án đầu tư trên địa bàn tỉnh; khảo sát việc thực hiện dự toán và phân bổ ngân sách địa phương năm 2026 nhằm đánh giá khả năng đáp ứng nguồn lực cho phát triển. Ban Văn hóa - Xã hội khảo sát việc triển khai Đề án sắp xếp mạng lưới trường học giai đoạn 2026 - 2030; công tác đào tạo nghề, giải quyết việc làm; việc thực hiện các chính sách hỗ trợ phát triển du lịch, xây dựng các câu lạc bộ văn hóa, nghệ thuật, thể thao ở cơ sở. Ban Pháp chế tập trung giám sát công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo tại cấp xã sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp…
Điểm mới trong hoạt động giám sát của HĐND tỉnh không chỉ ở phát hiện vấn đề mà còn ở cơ chế theo dõi sau giám sát. Sau mỗi cuộc giám sát, Thường trực HĐND tỉnh và các ban HĐND đều ban hành báo cáo, kết luận, văn bản đôn đốc, yêu cầu các cơ quan có thẩm quyền thực hiện các kiến nghị. Trong 6 tháng đầu năm đã có 4 văn bản đôn đốc được ban hành để theo dõi tiến độ thực hiện kiến nghị sau giám sát. Nhờ vậy, nhiều bất cập đã được các cơ quan chức năng tiếp thu, xử lý, góp phần nâng cao trách nhiệm giải trình của cơ quan hành chính, đồng thời hạn chế tình trạng kiến nghị kéo dài nhiều năm.
Đồng chí Hoàng Thị Thanh Bình - Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Lào Cai khảo sát mô hình phát triển dược liệu tại xã Púng Luông.
Song song với các cuộc giám sát chuyên đề, hoạt động giám sát thường xuyên cũng được duy trì nền nếp. Bà Ngụy Phí Kiều Vân - Trưởng Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh cho biết: "Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiều nhiệm vụ được phân cấp mạnh cho cấp xã. Vì vậy, các đoàn giám sát của HĐND tập trung kiểm tra trực tiếp ở cơ sở, đối thoại với cán bộ và người dân để đánh giá đúng thực trạng. Những kiến nghị sau giám sát đều được theo dõi, đôn đốc đến khi có kết quả cụ thể".
Từ những cuộc khảo sát thực địa, những buổi đối thoại trực tiếp đến việc theo dõi sát sao các kiến nghị sau giám sát, HĐND tỉnh đang từng bước xây dựng cơ chế giám sát thực chất, hiệu quả. Đó cũng là tiền đề để nâng cao chất lượng quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương, thúc đẩy sự phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới.
