Trong cơ cấu sản xuất nông nghiệp của tỉnh, vụ đông đã thực sự trở thành vụ sản xuất quan trọng, góp phần ổn định sản lượng, nâng cao giá trị và giữ nhịp tăng trưởng. Năm 2025, trong bối cảnh chịu ảnh hưởng nặng nề của hoàn lưu bão số 10, vụ đông vẫn đạt và vượt kế hoạch, tạo nền tảng cho các vụ sản xuất tiếp theo. Kết quả đó khẳng định năng lực điều hành linh hoạt và khả năng thích ứng ngày càng rõ nét của ngành nông nghiệp.
Vụ đông năm 2025 triển khai trong điều kiện không ít thách thức. Mưa lớn kéo dài đầu vụ, cùng thiệt hại do bão khiến hàng nghìn héc-ta cây trồng bị ảnh hưởng; một số diện tích đất bị vùi lấp, công trình thủy lợi hư hỏng, tác động trực tiếp đến tiến độ sản xuất.
Tuy nhiên, với tinh thần khẩn trương khôi phục sản xuất, các địa phương đã vận động Nhân dân trồng bù, tăng vụ, mở rộng diện tích rau màu nhằm bù đắp thiệt hại. Theo đó, các địa phương trồng bù 1.141 ha, sản lượng đạt 15.885 tấn, tương đương 95,5% giá trị thiệt hại.
Kết thúc vụ đông, toàn tỉnh gieo trồng 16.101 ha, bằng 107,6% kế hoạch. Trong điều kiện thiên tai phức tạp, việc vượt chỉ tiêu diện tích là nỗ lực đáng ghi nhận, song điều đáng nói hơn nằm ở giá trị sản xuất. Tổng giá trị vụ đông đạt hơn 1.386 tỷ đồng, bình quân 89 triệu đồng/ha, bằng 107% kế hoạch. Điều này cho thấy, xu hướng chuyển dịch rõ rệt từ mở rộng diện tích sang nâng cao giá trị trên đơn vị canh tác.
Cơ cấu cây trồng tiếp tục được điều chỉnh theo hướng sản xuất hàng hóa. Rau đậu các loại chiếm 7.417 ha, sản lượng hơn 103.000 tấn, giá trị bình quân 127,7 triệu đồng/ha. Đây là nhóm cây trồng đóng góp lớn cả về sản lượng lẫn giá trị, đồng thời đáp ứng nhu cầu tiêu dùng nội tỉnh và xuất bán ra ngoài tỉnh.
Một số cây trồng có giá trị kinh tế cao tiếp tục được mở rộng. Trong đó, cây khoai tây dù diện tích không lớn nhưng đạt giá trị bình quân 188,2 triệu đồng/ha; cây hoa đạt trên 544 triệu đồng/ha.
Trong vụ đông, cây ngô vẫn giữ vai trò chủ lực với diện tích 7.029 ha, sản lượng 26.930 tấn, vừa bảo đảm an ninh lương thực, vừa cung cấp nguồn nguyên liệu cho chăn nuôi trong mùa đông.
Nhìn tổng thể, vụ đông đang dần chuyển từ tư duy “tận dụng đất sau thu hoạch” sang sản xuất có kế hoạch, có định hướng thị trường, từng bước hình thành vùng chuyên canh.
Tại xã Liên Sơn, với sự chỉ đạo quyết liệt, toàn xã vẫn gieo trồng 306 ha, bằng 100% kế hoạch, trong đó ngô 176 ha, rau màu 130 ha. Sản lượng rau đạt gần 15.000 tấn, góp phần bảo đảm nguồn cung thực phẩm cuối năm và nâng cao thu nhập cho người dân.
Xã tập trung rà soát diện tích thiệt hại, hướng dẫn người dân cải tạo đất, trồng rải vụ, lựa chọn giống phù hợp để hạn chế thấp nhất rủi ro. Quan điểm của chúng tôi là không để đất trống sau vụ mùa, phải khôi phục sản xuất nhanh nhất có thể.
Theo ông Tài, mặc dù quy mô sản xuất còn nhỏ, song địa phương đã bước đầu triển khai mô hình liên kết sản xuất với doanh nghiệp trên diện tích 2 ha. Theo đó, doanh nghiệp đầu tư giống, vật tư và bao tiêu sản phẩm. Đây là tín hiệu cho thấy tư duy sản xuất của người dân đã chuyển dần sang gắn với thị trường. Từ thực tiễn Liên Sơn có thể thấy, khi chính quyền cơ sở chủ động, sát sao và người dân đồng thuận, vụ đông hoàn toàn có thể tạo nguồn thu quan trọng, thay vì chỉ là vụ phụ.
Hiện, toàn tỉnh có 15 doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia liên kết sản xuất vụ đông tại 12 xã, phường, với trên 377 ha. Giá trị canh tác bình quân đạt 221,5 triệu đồng/ha - cao hơn đáng kể so với mức bình quân chung. Liên kết giúp kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc và ổn định đầu ra. Tuy nhiên, quy mô liên kết vẫn còn khiêm tốn so với tổng diện tích toàn tỉnh.
Ông Nguyễn Thái Bình - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho rằng: Trong điều kiện thiên tai phức tạp, việc đạt 16.101 ha gieo trồng, vượt 7,6% kế hoạch và giá trị sản xuất đạt hơn 1.386 tỷ đồng là minh chứng rõ nét cho năng lực điều hành và sự chủ động của các địa phương.
Theo ông Bình, điểm nổi bật của vụ đông năm nay là sự linh hoạt trong khôi phục sản xuất sau thiên tai và xu hướng chuyển mạnh sang nhóm cây có giá trị kinh tế cao, đặc biệt là rau màu. Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn nhìn nhận: Sản xuất vẫn còn phân tán, quy mô nhỏ; số doanh nghiệp tham gia liên kết chưa nhiều; giá vật tư nông nghiệp biến động ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư của người dân.
Thời gian tới, ngành sẽ tiếp tục định hướng phát triển vụ đông theo hướng hàng hóa, mở rộng liên kết chuỗi, hình thành vùng chuyên canh tập trung, gắn sản xuất với chế biến và tiêu thụ, nâng cao giá trị gia tăng bền vững.
Từ thực tiễn năm 2025 có thể khẳng định, vụ đông không chỉ góp phần bù đắp thiệt hại do thiên tai, mà còn tạo nguồn thu đáng kể, ổn định cung cầu thị trường, nâng cao giá trị trên đơn vị diện tích.
