Trong bối cảnh chuyển đổi số đang trở thành yêu cầu tất yếu đối với ngành giáo dục, việc phát hiện, bồi dưỡng và phát huy năng lực số cho học sinh ngay từ bậc tiểu học có ý nghĩa quan trọng, góp phần chuẩn bị nguồn nhân lực cho tương lai.
Trên cơ sở đó, những năm qua, Trường Tiểu học Kim Đồng chủ động lồng ghép các nội dung STEM, robot, công nghệ số vào hoạt động dạy học và giáo dục trải nghiệm theo lộ trình phù hợp với điều kiện thực tế, đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinh tiểu học. Việc triển khai được thực hiện có trọng tâm, hướng tới hình thành tư duy khoa học, khả năng sáng tạo cùng các kỹ năng nền tảng cho học sinh.
Phương pháp dạy học được đổi mới theo hướng phát huy tính chủ động của người học. Thông qua các tiết học tích hợp, hoạt động trải nghiệm, học sinh tiếp cận kiến thức công nghệ một cách trực quan, sinh động. Quá trình học tập giúp các em rèn luyện kỹ năng thực hành, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề. Giáo viên giữ vai trò định hướng, đồng hành, tạo môi trường học tập thân thiện, khơi dậy niềm say mê khoa học - công nghệ ngay từ những năm đầu.
Để cụ thể hóa định hướng giáo dục năng lực số, Trường Tiểu học Kim Đồng thành lập Câu lạc bộ Khoa học - Công nghệ với hơn 50 học sinh tham gia. Câu lạc bộ là môi trường học tập, thực hành, sáng tạo thường xuyên dưới sự hướng dẫn của giáo viên. Qua hoạt động này, học sinh từng bước hình thành tư duy khoa học, phát triển khả năng sáng tạo, rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm. Bên cạnh đó, học sinh được quan tâm rèn luyện, không đặt nặng thành tích trước mắt, qua đó giúp nhà trường phát hiện, bồi dưỡng học sinh có năng khiếu phát triển.
Thầy Nguyễn Tuấn Anh, giáo viên phụ trách Câu lạc bộ Khoa học - Công nghệ chia sẻ: "Với học sinh tiểu học, điều quan trọng nhất là tạo nền tảng và khơi dậy hứng thú. Quá trình hướng dẫn tập trung rèn luyện cho các em tư duy logic, khả năng sáng tạo và giải quyết vấn đề, giúp các em tự tin hơn khi tiếp cận với khoa học - công nghệ".
Từ những định hướng và cách làm đó, chất lượng đào tạo của nhà trường từng bước được khẳng định qua kết quả tại các sân chơi khoa học - công nghệ. Những năm gần đây, học sinh Trường Tiểu học Kim Đồng duy trì thành tích cao tại các cuộc thi STEM, trí tuệ nhân tạo (AI), Robotics cấp tỉnh, cấp quốc gia.
Đáng chú ý, tại Cuộc thi Robot và AI quốc tế Thanh thiếu niên (IYRC China 2025) tổ chức tại Thâm Quyến (Trung Quốc), Trường Tiểu học Kim Đồng là đơn vị cấp tiểu học duy nhất của Việt Nam tham gia. Tại sân chơi mang tầm quốc tế này, học sinh của trường đã đạt kết quả nổi bật ở các nội dung lập trình dự án AI (1 giải Vàng), khai thác năng lượng (1 giải Bạc) và robot đối kháng (1 giải Ba). Kết quả này cho thấy năng lực tiếp cận công nghệ hiện đại của học sinh, đồng thời khẳng định hiệu quả công tác bồi dưỡng năng lực số ngay từ bậc học nền tảng.
Chia sẻ về trải nghiệm tham gia cuộc thi quốc tế, em Giang Gia Huy, lớp 5A5 (học sinh đoạt giải Vàng) cho biết: "Tham gia cuộc thi quốc tế giúp em học hỏi được nhiều điều mới. Nhờ sự hướng dẫn của thầy cô giáo, em và các bạn tự tin hơn. Em mong muốn tiếp tục được học tập, tìm hiểu sâu hơn về robot và công nghệ".
Theo cô giáo Phạm Thị Hà - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Kim Đồng, chuyển đổi số trong giáo dục không chỉ là đầu tư cơ sở vật chất hay trang thiết bị mà quan trọng hơn là đổi mới tư duy quản lý, phương pháp dạy học, cách tổ chức hoạt động giáo dục. Khi môi trường học tập được xây dựng phù hợp, năng lực số của học sinh sẽ được hình thành tự nhiên, bền vững, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Chúng tôi coi mỗi học sinh là một “mầm xanh” cần được chăm sóc, nuôi dưỡng trong môi trường giáo dục phù hợp. Việc ươm mầm năng lực số cho học sinh không chỉ hướng tới thành tích, mà là sự hình thành tư duy khoa học, khả năng sáng tạo và tinh thần học tập suốt đời, giúp các em tự tin thích ứng với yêu cầu của xã hội trong tương lai.
Thời gian tới, nhà trường tiếp tục coi giáo dục STEM, robot và công nghệ số là nhiệm vụ trọng tâm, gắn với mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Vì vậy, trường sẽ duy trì và nâng cao hiệu quả hoạt động của Câu lạc bộ Khoa học - Công nghệ; tăng cường bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên; đầu tư, khai thác hiệu quả thiết bị dạy học hiện có; mở rộng các hoạt động trải nghiệm, giao lưu khoa học - công nghệ phù hợp với học sinh tiểu học.
Có thể thấy, việc triển khai giáo dục STEM, robot và công nghệ số ngay từ bậc tiểu học là hướng đi phù hợp, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay. Khi nhà trường chủ động xây dựng môi trường học tập, gắn định hướng với những việc làm cụ thể, giáo dục năng lực số không chỉ thể hiện qua thành tích tại các cuộc thi, mà còn từng bước trở thành nền tảng cho sự phát triển lâu dài của học sinh, góp phần khẳng định vai trò của giáo dục phổ thông trong tiến trình chuyển đổi số và sự phát triển bền vững của giáo dục địa phương.
