Cuối tháng 12/2025, chúng tôi cùng đoàn công tác của Đảng ủy xã Bát Xát ngược núi lên Suối Chải để triển khai mô hình “Thôn số”. Từ sáng sớm, tại đầu cầu treo thôn Trung Chải bắc qua suối Phìn Ngan - điểm khởi đầu của chặng đường lên thôn, nhiều cán bộ và người dân Suối Chải đã chờ sẵn, sẵn sàng hỗ trợ vận chuyển trang thiết bị. Sau cái bắt tay thân tình, anh Chảo Láo San - thanh niên thế hệ “9X” của thôn xung phong đưa chúng tôi lên bản.
Những đoạn đường đầu men theo dòng suối Phìn Ngan khá thơ mộng, nước trong vắt, nhưng càng lên cao, dốc cao nối tiếp dốc cao, cua tay áo gắt và hẹp. Toàn tuyến Trung Chải - Suối Chải gần 10 km chỉ là đường bê tông rộng 1 m. Chỉ có một vài đoạn, cả lòng đường và lề đường cũng chưa đầy 3 m, đủ cho hai xe máy tránh nhau. Một bên là vách núi xám lạnh, bên kia là vực sâu thăm thẳm khiến người đi lần đầu không khỏi thót tim.
Anh San ghì chặt tay lái, khéo léo ôm cua, vượt dốc với sự thuần thục của người đã quá quen địa hình. Hôm nay trời nắng ráo, mặt đường khô nên việc đi lại còn thuận lợi, nhưng theo anh San, chỉ cần trận mưa lớn, Suối Chải gần như bị cô lập hoàn toàn.
“Mưa xuống là trơn, xe không đi nổi. Hết mưa lại sạt lở, xói mòn, bà con phải sửa từng đoạn đường mới có thể xuống núi”, anh San trầm ngâm nói.
Chặng đường chưa đầy 10 km nhưng mất gần một giờ đồng hồ chúng tôi mới tới trung tâm thôn. Chính tuyến đường “nhọc nhằn” ấy đã khiến cuộc sống của người dân Suối Chải bao năm qua gần như khép kín. Việc vận chuyển hàng hóa, tiếp cận dịch vụ y tế, giáo dục hay giải quyết thủ tục hành chính đều gặp nhiều khó khăn. Ngoài khoảng hai chục hộ sinh sống tập trung tại trung tâm thôn, phần lớn các hộ còn lại nằm rải rác ven rừng, gần khe núi.
Ông Chảo Củi Phú - Bí thư Chi bộ thôn Suối Chải cho biết: “Thôn có 86 hộ, 100% là đồng bào dân tộc thiểu số, tỷ lệ hộ nghèo chiếm 75%. Nguyên nhân dẫn đến tỷ lệ hộ nghèo cao có phần là do điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, hạ tầng xuống cấp, đặc biệt là giao thông”.
Những năm gần đây, nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và của tỉnh, Suối Chải đã có những chuyển biến bước đầu. Điện lưới quốc gia được kéo về thôn, sóng điện thoại 4G phủ khắp, giúp người dân từng bước tiếp cận thông tin, internet. Tư duy sản xuất của người dân cũng dần thay đổi. Toàn thôn hiện có khoảng 20 hộ chăn nuôi gia súc, hơn 10 hộ trồng rừng sản xuất; một số hộ mạnh dạn thử nghiệm nuôi cá nước lạnh, bước đầu cho thấy hiệu quả, mở ra hướng phát triển kinh tế mới phù hợp với khí hậu vùng cao.
Vượt qua những khó khăn rào cản, anh Tẩn Láo San cùng nhiều thanh niên trong thôn đang tìm hướng đi mới. Hiện, anh San đã thử nghiệm mô hình nuôi dúi, cho kết quả khả quan khi vật nuôi sinh trưởng tốt, ít dịch bệnh. Sang năm mới, anh dự định trồng chanh để bán ra thị trường.
“Đường đi lại khó khăn nên tôi chọn mô hình phù hợp, sản phẩm dễ vận chuyển”, anh San chia sẻ.
Cùng với kinh tế, sự nghiệp giáo dục ở Suối Chải cũng nhận được sự quan tâm. Điểm trường mầm non và tiểu học đã được đầu tư xây dựng khang trang. Cô giáo Hà Thị Bền - Hiệu trưởng Trường Mầm non Phìn Ngan cho biết, dù đường đến trường còn nhiều gian nan nhưng tỷ lệ học sinh chuyên cần luôn đạt mức cao. Cha mẹ học sinh ngày càng hiểu rõ vai trò của giáo dục, cố gắng đưa con đến lớp đầy đủ. Sự quan tâm, động viên thường xuyên của lãnh đạo xã cũng là nguồn động viên lớn để giáo viên yên tâm bám bản”.
Theo Bí thư Chi bộ Chảo Củi Phú, cùng với sự hỗ trợ của Nhà nước và sự đồng thuận trong hiến đất, đóng góp ngày công của Nhân dân, tuyến đường kết nối với thôn Lò Suối Tủng hiện đang được mở mới. Đồng thời, thôn tiếp tục đề xuất đầu tư nâng cấp, mở rộng tuyến đường Suối Chải - Trung Chải, trục giao thông quan trọng phục vụ đi lại, vận chuyển hàng hóa và kết nối sản xuất.
Trong khi chờ đợi những tuyến đường giao thông được mở, Suối Chải hôm nay đón nhận “con đường” đặc biệt khác. Do nhà văn hóa thôn đang trong quá trình xây dựng, thôn đã tạm sử dụng một phòng học tại Điểm trường Tiểu học Suối Chải để lắp đặt trang thiết bị, triển khai mô hình “Thôn số”.
Được biết, Suối Chải là thôn thứ 7 của xã Bát Xát thực hiện mô hình. Buổi ra mắt diễn ra trong sự kỳ vọng của cán bộ và người dân địa phương. Lần đầu tiên, điểm cầu thôn Suối Chải được kết nối trực tuyến với Đảng ủy xã và các thôn khác. Bà con còn bỡ ngỡ nhưng đôi mắt ánh lên sự tò mò, háo hức khi nghe tiếng nói của người thân vọng lên qua màn hình. Từ đây, người dân Suối Chải có thể được hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính công trực tuyến ngay tại thôn, từng bước làm quen với các tiện ích số. Chi bộ thôn triển khai sổ tay đảng viên điện tử, tổ chức sinh hoạt và họp trực tuyến khi cần thiết. Đồng thời, người dân trong thôn cũng có thể được học tập kinh nghiệm sản xuất thông qua các cuộc trao đổi trực tuyến với những nơi phát triển kinh tế tốt hơn. Chuyển đổi số từng rất xa lạ với thôn vùng cao cheo leo nay đang dần trở thành hiện thực ngay trước mắt bà con.
Chung vui với người dân, đồng chí Vũ Hồng Phương - Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Bát Xát nhấn mạnh: “Suối Chải là một trong những thôn khó khăn nhất của xã, điều kiện giao thông cách trở, đời sống Nhân dân còn nhiều khó khăn. Việc triển khai mô hình “Thôn số” không chỉ đưa công nghệ về bản, mà quan trọng hơn là mở ra một “con đường mới” để đồng bào vùng cao từng bước rút ngắn khoảng cách với vùng thấp. Chúng tôi hiểu rằng, khi tuyến đường giao thông chưa thể sớm mở rộng thì “con đường số” chính là hướng đi thiết thực trong giai đoạn hiện nay”.
Ước mong của Suối Chải hôm nay được tiếp thêm hy vọng từ “con đường số”, để rồi một ngày không xa, cùng những tuyến đường bê tông sẽ nối bản vùng cao khó khăn này với vùng thấp, đưa Suối Chải hòa nhịp cùng sự phát triển chung của xã Bát Xát.
