Một thông tin chưa được kiểm chứng có thể lan truyền chỉ trong vài phút. Khi thông tin chính thống chưa kịp xuất hiện, tin đồn có thể đi trước; khi sự thật chưa được kiểm chứng, cảm xúc dễ dẫn dắt nhận thức. Vụ việc tại xã Mỏ Vàng là ví dụ cho thấy rõ thách thức này.
Sau vụ một học sinh Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS xã Mỏ Vàng mất tích và được xác định đã tử vong, trên mạng xã hội xuất hiện những nội dung chưa được kiểm chứng, thậm chí sử dụng hình ảnh tạo bằng trí tuệ nhân tạo liên quan đến lực lượng chức năng và vụ việc, gây hoang mang dư luận. Trang Thông tin điện tử xã Mỏ Vàng đã kịp thời đăng tải cảnh báo, đề nghị người dân thận trọng khi phát ngôn, đăng tải, chia sẻ thông tin.
Từ một sự việc cụ thể có thể thấy, trận địa tư tưởng hôm nay không chỉ ở hội trường, trong sinh hoạt chi bộ hay trên các phương tiện truyền thông truyền thống mà còn hiện diện trong từng chiếc điện thoại, tài khoản mạng xã hội và cuộc trò chuyện trên không gian số.
Mỗi người vừa là người tiếp nhận, vừa có thể trở thành người truyền tải thông tin. Nếu người tiếp nhận thiếu kỹ năng kiểm chứng, dễ bị cảm xúc dẫn dắt, "khoảng trống" thông tin rất dễ trở thành "khoảng trống" niềm tin. Vì vậy, công tác tư tưởng không thể chỉ dừng ở phản bác thông tin xấu, độc, mà phải chủ động tạo dựng môi trường thông tin lành mạnh, truyền đạt chính xác, nhanh hơn, gần hơn và có sức thuyết phục hơn.
“Sức đề kháng” trên không gian mạng trước hết là khả năng bình tĩnh tiếp nhận, kiểm chứng và phân biệt đúng - sai; không để cảm xúc nhất thời dẫn dắt nhận thức; có trách nhiệm với mỗi nội dung đăng tải, bình luận, chia sẻ. Ở góc độ công tác tư tưởng, đó còn là bản lĩnh chính trị, niềm tin vào đường lối của Đảng, vào chế độ và những giá trị tốt đẹp của dân tộc; đủ khả năng nhận diện, không bị lôi kéo bởi những luận điệu xuyên tạc, kích động, chia rẽ.
Từ yêu cầu đó, Lào Cai xác định phải gắn chặt “xây” với “chống”, lấy “xây” là cơ bản, lâu dài; chủ động nắm tình hình tư tưởng, dư luận trên không gian mạng; đẩy mạnh thông tin tích cực, đồng thời phòng ngừa, đấu tranh, ngăn chặn, xử lý thông tin chống phá, định hướng dư luận xã hội.
Toàn tỉnh hiện duy trì 216 kênh truyền thông trên Internet, mạng xã hội. Các trang của Ban Chỉ đạo 35 cấp tỉnh và các đảng ủy trực thuộc thường xuyên đăng tải, chia sẻ thông tin về công tác xây dựng Đảng, thành tựu phát triển kinh tế - xã hội, gương người tốt, việc tốt, góp phần đưa thông tin chính thống đến gần hơn với cán bộ, đảng viên và Nhân dân.
Từ tỉnh đến cơ sở, phương thức truyền thông ngày càng linh hoạt, phù hợp với thói quen tiếp nhận thông tin. Ví dụ tại phường Nghĩa Lộ, fanpage “Tuổi trẻ Nghĩa Lộ” cùng hệ thống nhóm Zalo cơ sở trở thành kênh thông tin xuyên suốt từ phường đến từng tổ dân phố với hơn 4.000 lượt theo dõi, trung bình mỗi tháng tiếp cận trên 300.000 lượt tương tác.
Chủ trương, chính sách, hoạt động của Đoàn được truyền tải nhanh chóng; những mô hình hay, cách làm hiệu quả, gương điển hình tích cực được lan tỏa, góp phần định hướng nhận thức cho đoàn viên, Nhân dân.
Từ thực tiễn cho thấy, khi thông tin chính thống chủ động hiện diện trên không gian mạng, đến đúng nơi người dân thường xuyên tiếp cận, “xây” sẽ trở thành phương thức cụ thể để củng cố niềm tin, lan tỏa giá trị tích cực và tạo sức đề kháng trước thông tin xấu, độc.
Trong quá trình ấy, cán bộ, đảng viên giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Trên không gian mạng, trách nhiệm tuyên truyền, vận động, định hướng tư tưởng không mất đi mà đòi hỏi cao hơn. Mỗi nội dung chia sẻ, mỗi bình luận đều cần được cân nhắc bằng trách nhiệm chính trị và ý thức nêu gương.
Từ yêu cầu này, tỉnh đang tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 09, ngày 2/4/2021 của Thủ tướng Chính phủ về nâng cao ý thức trách nhiệm của cán bộ, đảng viên trong sử dụng Internet, mạng xã hội và đấu tranh phản bác thông tin, quan điểm sai trái, thù địch; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, trí tuệ nhân tạo trong công tác này.
Cùng với con người, công nghệ đang trở thành công cụ hỗ trợ quan trọng trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng. Do đó, tỉnh đã ứng dụng phần mềm rà quét, phát hiện, bóc gỡ sớm thông tin xấu, độc; xây dựng hồ sơ đề xuất triển khai hệ thống “Dư luận số Lào Cai” nhằm phục vụ dự báo, phân tích, định hướng dư luận xã hội và phản hồi nhanh trên không gian số.
Tuy nhiên, công nghệ chỉ là công cụ; yếu tố quyết định vẫn là con người. Thuật toán có thể phân tích dữ liệu, nhận diện xu hướng thông tin, nhưng để hiểu tâm tư Nhân dân, nhận diện căn nguyên vấn đề và lựa chọn cách định hướng phù hợp cần đội ngũ cán bộ có bản lĩnh, trách nhiệm và năng lực.
Từ yêu cầu thực tiễn, tại Hội nghị triển khai nhiệm vụ năm 2026 của Ban Chỉ đạo 35 cấp tỉnh, đồng chí Hoàng Giang - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo 35 tỉnh nhấn mạnh:
Phải chủ động nắm chắc tình hình tư tưởng, dư luận xã hội, dự báo từ sớm, định hướng kịp thời, không để vấn đề phát sinh trên không gian mạng trở thành điểm nóng. Cùng với đó là đổi mới phương thức tuyên truyền, tăng cường ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và xây dựng đội ngũ đủ bản lĩnh để vừa “xây” dòng thông tin tích cực, vừa đấu tranh với thông tin xấu, độc.
Cốt lõi của giữ vững “sức đề kháng” trên không gian mạng là giữ vững niềm tin. “Chống” để bảo vệ trận địa, “xây” để tạo nền tảng vững chắc từ bên trong. Đây là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, mỗi cán bộ, đảng viên và mỗi công dân, từ đó, góp phần củng cố đồng thuận, bồi đắp niềm tin và xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc.
