Toàn tỉnh hiện có 9 tuyến quốc lộ với tổng chiều dài hơn 942 km và 46 tuyến đường tỉnh, đường địa phương dài trên 1.676 km, chủ yếu là đường cấp IV, V miền núi đi qua địa hình dốc, nền đất yếu. Đây là những yếu tố khiến hệ thống giao thông dễ bị ảnh hưởng khi mưa lớn kéo dài.
Thực tế, sau hai mùa mưa lũ năm 2024 và 2025, trên các tuyến quốc lộ và đường địa phương đã xuất hiện hàng nghìn điểm sạt lở. Đặc biệt, sau cơn bão số 3 năm 2024, nhiều tuyến giao thông huyết mạch như Quốc lộ 4, 4D, 4E, 70, 32C, 37 và các tuyến Đường tỉnh 158, 156, 155, 154, 160, 163 qua các địa bàn: Sa Pa, Bát Xát, Mường Hum, Y Tý, Đông Cuông, Trấn Yên… xuất hiện hàng loạt điểm sạt lở lớn. Riêng năm 2025, ghi nhận hơn 5.000 điểm sạt lở taluy dương và hàng trăm vị trí sạt lở taluy âm, với khối lượng đất đá lên tới hàng trăm nghìn mét khối.
Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, dù duy trì cơ bản hệ thống giao thông, song khối lượng đường xuống cấp quá lớn, vượt quá khả năng xử lý trong ngắn hạn. Nhiều điểm sạt lở tồn tại kéo dài, chưa thể khắc phục triệt để, ảnh hưởng trực tiếp đến việc đi lại của người dân. Trên tuyến Đường tỉnh 156 (đoạn Bát Xát - Bản Xèo), nhiều điểm sạt taluy vẫn chưa được khắc phục triệt để, nền đường nhiều đoạn bị hư hỏng cục bộ, đất đá thường xuyên tràn xuống mặt đường gây nguy hiểm cho các phương tiện tham gia giao thông. Theo ông Lò Văn Chương, thôn Cửa Cải, xã Bản Xèo, gần 2 năm qua, đoạn đường qua địa bàn vẫn còn một số điểm sạt lở chưa được xử lý dứt điểm khiến đất đá tràn ra lòng đường, gây mất an toàn giao thông, ảnh hưởng đến đời sống. Người dân kiến nghị đơn vị chức năng sớm thu dọn đất đá, đảm bảo an toàn giao thông”.
Ông Nguyễn Văn Thanh - Phó Chủ tịch UBND xã Bản Xèo cho biết: “Sau các đợt mưa bão năm 2025, cùng với các điểm sạt taluy dương, có một số vị trí sạt taluy âm dạng “hàm ếch” chưa được xử lý triệt để. Nếu mưa lớn kéo dài, nguy cơ sập nền đường là rất cao. Chính quyền xã đã yêu cầu đơn vị bảo trì sớm khắc phục nhưng đến nay vẫn chưa hoàn thành”.
Không chỉ tuyến Đường tỉnh 156, tình trạng này còn diễn ra trên nhiều tuyến khác. Đường tỉnh 151C qua Bảo Thắng - Bảo Hà xuất hiện những đoạn sạt lở nghiêm trọng, có vị trí mất quá nửa nền đường nhưng chưa được khắc phục kịp thời; Đường tỉnh 154 từ xã Bảo Nhai đi Cao Sơn và Đường tỉnh 163 từ Bảo Hà đi Đông Cuông, Mậu A, Trấn Yên vẫn tồn tại nhiều điểm nền đường bị hư hỏng gây mất an toàn giao thông. Đối với các tuyến quốc lộ huyết mạch như 32, 70 hay Quốc lộ 4, 4D các điểm sạt lở từ mùa mưa trước cũng chưa xử lý triệt để. Đáng lo ngại, trên Quốc lộ 32 đoạn qua Phong Dụ Thượng đi Púng Luông, Mù Cang Chải vẫn còn nhiều điểm sạt lở lớn, tiềm ẩn nguy cơ tái sạt khi mưa lớn.
Mùa mưa lũ 2026 cận kề, các đơn vị quản lý, bảo trì đường bộ đang tăng tốc triển khai nhiều biện pháp nhằm khắc phục các điểm sạt lở, hư hỏng. Theo Ban Quản lý bảo trì đường bộ tỉnh, toàn tỉnh hiện triển khai 83 dự án sửa chữa định kỳ và đột xuất, tập trung vào các tuyến trọng điểm như: Quốc lộ 4D, 32, 37 và các tuyến đường tỉnh khu vực vùng cao, biên giới. Nhiều giải pháp kỹ thuật như kè bê tông cốt thép, tường chắn rọ đá được áp dụng để xử lý các điểm sạt lở lớn.
Theo ông Vũ Mạnh Cường - Phó Giám đốc Công ty Cổ phần Đường bộ Lào Cai, đơn vị đang quản lý bảo trì 2 tuyến quốc lộ và 10 tuyến đường tỉnh. Dù đã đẩy mạnh thi công nhưng vẫn gặp nhiều khó khăn như thiếu vật liệu, chi phí vận chuyển cao, đặc biệt là thiếu bãi đổ thải làm ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ xử lý sạt lở. Ví dụ như tuyến Quốc lộ 4 (đoạn từ xã Sín Chéng đi xã Pha Long) và Quốc lộ 4D (từ xã Mường Khương đi phường Lào Cai), một bên là suối, một bên là đất canh tác của người dân nên rất khó bố trí bãi đổ. Việc vận chuyển đất đá đi xa làm tăng chi phí, kéo dài thời gian xử lý sạt lở.
Theo tìm hiểu của phóng viên, hầu hết các đơn vị, doanh nghiệp tham gia các gói thầu bảo trì đường bộ trên địa bàn tỉnh đều đang gặp khó khăn như kinh phí bảo trì còn hạn chế trong khi nhu cầu sửa chữa các tuyến đường ngày càng lớn; thiếu bãi đổ thải đang ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ xử lý sạt lở. Ngoài ra, áp lực từ phương tiện tải trọng lớn chở khoáng sản, vật liệu cung cấp cho dự án hạ tầng đang hằng ngày lưu thông khiến nhiều tuyến đường xuống cấp nhanh chóng, gây khó khăn cho công tác bảo trì đường bộ. Bên cạnh đó, năng lực của một số nhà thầu còn hạn chế; công tác khảo sát, thiết kế, giám sát ở một số dự án chưa chặt chẽ, phải điều chỉnh nhiều lần. Đặc biệt, từ năm 2026, các tuyến quốc lộ được bàn giao về tỉnh quản lý, trong khi việc xây dựng kế hoạch bố trí nguồn vốn của các sở, ngành còn lúng túng, dẫn đến chậm phê duyệt kế hoạch bảo trì, ảnh hưởng đến triển khai thực hiện.
Dù còn nhiều khó khăn nhưng để chủ động phương án đảm bảo an toàn giao thông, Ban Bảo trì đường bộ tỉnh đã xây dựng phương án ứng phó thiên tai, yêu cầu các đơn vị bảo trì tranh thủ thời tiết thuận lợi để đẩy nhanh tiến độ. Đồng thời, chuẩn bị sẵn vật tư, thiết bị tại các điểm xung yếu để sẵn sàng xử lý khi có tình huống xảy ra. Theo ông Đoàn Văn Huỳnh - Phó Giám đốc Ban Bảo trì đường bộ tỉnh, mùa mưa lũ 2026 đã cận kề, cuộc “chạy đua” của các đơn vị bảo trì các tuyến giao thông đang bước vào giai đoạn nước rút. Tuy nhiên, để công tác bảo trì được thuận lợi, ngành tài chính cần sớm tham mưu UBND tỉnh ban hành kế hoạch bảo trì đường bộ năm 2026 để phân bổ nguồn vốn cho các doanh nghiệp. Cùng với đó, ngành xây dựng và chính quyền các xã, phường cần phối hợp giải quyết dứt điểm vấn đề bãi đổ thải dọc các tuyến quốc lộ, đường tỉnh trọng yếu.
Về công tác phối hợp của Ban Bảo trì đường bộ tỉnh với chính quyền địa phương, ông Lê Thanh Hoa - Phó Chủ tịch xã Bản Lầu khẳng định: “Địa phương có tuyến Quốc lộ 4D và Đường tỉnh 154 đi qua, đây là hai tuyến đường thường xuyên bị sạt lở trong mùa mưa lũ. Để sớm bố trí các điểm đổ thải đất đá phục vụ công tác bảo trì và xử lý sạt lở, chính quyền địa phương rất mong sớm được cấp kinh phí giải phóng mặt bằng”.
Với tỉnh miền núi như Lào Cai, công tác bảo trì đường bộ không chỉ dừng ở xử lý sự cố mà cần có giải pháp đồng bộ, hướng tới tính bền vững, ổn định của các tuyến đường. Mỗi điểm sạt lở được xử lý kịp thời không chỉ đảm bảo giao thông - “mạch máu” kết nối phát triển, góp phần duy trì sản xuất, du lịch và giao thương trên địa bàn.
Trình bày: Hữu Huỳnh
