Riêng trong tháng 5/2026, các lực lượng chức năng trên địa bàn tỉnh đã phát hiện và xử lý 42 vụ việc có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; xử lý hành chính 37 vụ, khởi tố hình sự 2 vụ, tổng trị giá hàng hóa vi phạm gần 2 tỷ đồng. Số vụ phát hiện tăng gấp 3 lần so với cùng kỳ năm trước, phản ánh hiệu quả bước đầu của đợt cao điểm đấu tranh chống hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên địa bàn tỉnh.
Trong số các vụ việc được phát hiện, nhiều vụ có quy mô lớn, liên quan đến các thương hiệu nổi tiếng trong và ngoài nước.
Điển hình là vụ kiểm tra hộ kinh doanh Vũ Thị Mận tại phường Sa Pa. Qua kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện 2.013 sản phẩm giả mạo các nhãn hiệu The North Face, Adidas và Nike với trị giá khoảng 306 triệu đồng. Sau quá trình xác minh, cơ quan điều tra đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can về hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp.
Một vụ việc khác được đánh giá có tính chất nghiêm trọng xảy ra tại 2 cơ sở kinh doanh của ông Vũ Minh Hoàng ở phường Yên Bái. Tại đây, lực lượng chức năng phát hiện 5.859 sản phẩm giả mạo các nhãn hiệu Adidas, Nike và Crocs với tổng trị giá khoảng 1,5 tỷ đồng.
Đây là một trong những vụ việc lớn nhất được phát hiện trong đợt cao điểm vừa qua, cho thấy quy mô và mức độ tinh vi của hoạt động kinh doanh hàng giả hiện nay.
Không chỉ xuất hiện ở nhóm hàng thời trang, tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ còn được phát hiện ở nhiều lĩnh vực khác.
Tại xã Bát Xát, lực lượng Quản lý thị trường (QLTT) phối hợp với công an xã kiểm tra 1 hộ kinh doanh và phát hiện nhiều phụ tùng xe máy giả mạo các nhãn hiệu Honda, Yamaha và Keihin. Mặc dù giá trị hàng hóa không lớn, song đây là nhóm sản phẩm có nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng phương tiện và sự an toàn của người sử dụng nếu không được ngăn chặn kịp thời.
Từ đầu năm 2026 đến nay, lực lượng QLTT đã phát hiện và xử lý 129 vụ việc liên quan đến hàng giả, hàng nhái, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; xử phạt hành chính trên 1,4 tỷ đồng.
Tang vật vi phạm chủ yếu là quần áo, giày dép giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng như Adidas, Nike, The North Face và phụ tùng xe máy giả nhãn hiệu Honda.
Cùng với sự phát triển của thương mại điện tử và mạng xã hội, phương thức hoạt động của các đối tượng vi phạm cũng thay đổi nhanh chóng. Nếu trước đây hàng giả chủ yếu được bày bán tại các cửa hàng hoặc chợ truyền thống thì hiện nay phần lớn giao dịch được thực hiện trên môi trường mạng.
Hiện nay, các đối tượng kinh doanh hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hoạt động ngày càng tinh vi. Nhiều trường hợp không có kho hàng, cửa hàng cố định mà chỉ tiếp nhận đặt hàng trực tuyến, hàng hóa được phân tán ở nhiều địa điểm khác nhau. Các hội nhóm bán hàng thường hoạt động khép kín trên mạng xã hội. Đây là khó khăn lớn nhất đối với lực lượng chức năng trong xác định đối tượng vi phạm và địa điểm để kiểm tra, xử lý.
Thực tế cho thấy, nhiều đối tượng sử dụng tài khoản ảo trên Facebook, TikTok, Zalo để quảng cáo, livestream bán hàng; hàng hóa được chia nhỏ và gửi qua các đơn vị chuyển phát nhằm né tránh sự kiểm tra của cơ quan chức năng.
Đáng chú ý, nhiều sản phẩm giả mạo hiện nay được sản xuất với công nghệ cao, từ bao bì, tem chống giả đến mã QR, khiến việc nhận diện bằng mắt thường trở nên khó khăn hơn.
Không chỉ đối mặt với thủ đoạn ngày càng tinh vi, công tác xử lý vi phạm còn gặp khó khăn trong giám định, xác minh nguồn gốc hàng hóa. Nhiều vụ việc liên quan đến các thương hiệu nước ngoài cần có kết luận từ chủ sở hữu quyền hoặc đơn vị giám định chuyên môn. Trong khi đó, trên địa bàn tỉnh chưa có tổ chức giám định chuyên ngành về sở hữu trí tuệ nên nhiều trường hợp phải gửi giám định ngoài tỉnh, kéo dài thời gian xử lý.
Trước thực trạng đó, UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành, địa phương xác định công tác bảo vệ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên và lâu dài.
Chủ tịch UBND các xã, phường phải trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm về công tác quản lý Nhà nước trong lĩnh vực này; trường hợp để xảy ra vi phạm kéo dài hoặc hình thành điểm nóng mà không được phát hiện, xử lý kịp thời sẽ phải kiểm điểm trách nhiệm theo quy định.
Cùng với việc gắn trách nhiệm người đứng đầu, tỉnh đã thành lập tổ công tác liên ngành đấu tranh phòng, chống xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ nhằm tăng cường phối hợp giữa Công an, QLTT, Hải quan, Biên phòng và các ngành liên quan. Việc phối hợp liên ngành không chỉ nâng cao hiệu quả kiểm tra, xử lý mà còn góp phần truy vết, bóc gỡ các đường dây buôn bán hàng giả có tổ chức.
Quyền sở hữu trí tuệ không chỉ là quyền lợi của doanh nghiệp mà còn là yếu tố quan trọng bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế bền vững. Thời gian tới, Sở Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục phát huy vai trò cơ quan đầu mối, tăng cường phối hợp với các lực lượng chức năng, đẩy mạnh tuyên truyền, tập huấn và xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ công tác quản lý, giám sát và thực thi quyền sở hữu trí tuệ trên địa bàn tỉnh.
Song song với công tác kiểm tra, xử lý vi phạm, các ngành chức năng đang đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật về sở hữu trí tuệ đến doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người dân; hướng dẫn nhận diện hàng thật, hàng giả tại các địa bàn trọng điểm nhằm nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật trong cộng đồng.
“Trong giai đoạn hiện nay, để công tác chống hàng giả hiệu quả cần chuyển mạnh từ phương thức kiểm tra truyền thống sang ứng dụng công nghệ, đồng thời tăng cường phối hợp giữa các lực lượng chức năng, doanh nghiệp và chủ thể quyền sở hữu trí tuệ. Đặc biệt, sự tham gia của người dân trong phát hiện, tố giác vi phạm có ý nghĩa quan trọng đối với công tác phòng ngừa từ sớm, từ xa”, ông Thân Thanh Long cho biết thêm.
Cuộc chiến chống hàng giả, hàng nhái và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ chắc chắn còn nhiều khó khăn khi các đối tượng vi phạm liên tục thay đổi phương thức hoạt động, nhất là trên không gian mạng.
Tuy nhiên, với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, sự quyết liệt của các lực lượng chức năng và trách nhiệm ngày càng rõ nét của chính quyền cơ sở, Lào Cai đang từng bước xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh, bảo vệ quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp và người tiêu dùng. Đó cũng là nền tảng quan trọng để thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển kinh tế bền vững.
