Nhịp sống mới trên vùng đất di tích
Trong những ngày Tháng Tám lịch sử, xã Thượng Bằng La như khoác lên mình diện mạo mới. Trên khắp các tuyến đường, khu dân cư, cờ đỏ sao vàng tung bay rực rỡ; không khí lao động, sản xuất hăng say trên đồng ruộng, triền đồi hòa cùng niềm vui chào mừng Quốc khánh.
Điểm nhấn đặc biệt là Giải thể thao chào mừng ngày 2/9, thu hút đông đảo vận động viên không chuyên từ các thôn tham gia. Các nội dung thi đấu gồm bóng đá nam, bóng đá nữ, bóng chuyền da nam và bóng chuyền hơi nữ đã tạo nên sân chơi sôi động, gắn kết cộng đồng.
Chị Dương Thị Tuyết Minh ở thôn Nhà máy chia sẻ: “Năm nay vui lắm! Người dân các thôn cùng về, người chơi thể thao, người cổ vũ, không khí rộn ràng khắp nơi. Tết Độc lập là dịp để người dân gặp gỡ, cùng cảm nhận cuộc sống hôm nay tươi đẹp hơn”.
Trong không khí sôi động của Giải thể thao chào mừng ngày 2/9, ông Vũ Hùng Lương - Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã cho biết: “Xã vừa thành lập Câu lạc bộ Văn hóa - Nghệ thuật - Thể thao nòng cốt, tập hợp những hạt nhân văn hóa, văn nghệ, thể thao trên địa bàn, tạo sân chơi để giao lưu, rèn luyện và tham gia các hội thi, hội diễn, giải thể thao. Qua đó, góp phần gìn giữ bản sắc và nâng cao đời sống tinh thần cho Nhân dân”.
Tìm hiểu được biết, sắp xếp đơn vị hành chính, quê hương anh hùng mở ra không gian lớn hơn. Dưới sự lãnh đạo của cấp ủy, điều hành của chính quyền và nỗ lực của người dân… diện mạo quê hương Thượng Bằng La đang từng ngày thay đổi.
Năm 2025, thu nhập bình quân đạt 57 triệu đồng/người/năm; sản lượng lương thực có hạt 6.200 tấn; giá trị sản xuất công nghiệp 170 tỷ đồng; thu ngân sách 10,3 tỷ đồng. Toàn xã có 24 doanh nghiệp, 5 hợp tác xã và 96 hộ kinh doanh. Du lịch đón 7.800 lượt khách, doanh thu 6,2 tỷ đồng. Trong 7 tháng năm 2026, thu ngân sách đạt 9,041 tỷ đồng, bằng 110,5% dự toán tỉnh giao...
Nối quá khứ với hiện tại
Thiên nhiên ban tặng cho Thượng Bằng La một vùng đồng bằng được bao bọc bởi núi rừng, với 5 ngọn linh sơn: Khau Cướm, Khau Te, Khau Hán, Khau Tày và Khau Mon. Nhưng sự bình yên hôm nay còn được làm nên từ một quá khứ gian lao.
Trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, thực dân Pháp đưa quân về mở đồn, lập bốt, câu kết với bọn phìa để vơ vét của cải, đô hộ đồng bào. Nhiều người phải rời quê đi tản cư. Mang lòng căm thù giặc, đồng bào Thượng Bằng La tìm đến với Đảng, với Bác Hồ, tham gia cách mạng. Đầu tháng 7/1945, Văn Chấn được giải phóng, người dân trở về quê hương.
Trong kháng chiến chống Pháp, đèo Lũng Lô trên địa bàn xã là tuyến huyết mạch của đường 13A, nối Việt Bắc với Tây Bắc, đưa sức người, sức của vào chiến trường Điện Biên Phủ. Hơn 124.000 lượt công binh, dân công đã ngày đêm mở đường giữa mưa bom, bão đạn.
Ghi nhận những đóng góp ấy, năm 2000, Đảng và Nhà nước phong tặng Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Thượng Bằng La danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Đèo Lũng Lô được xếp hạng Di tích Lịch sử cấp quốc gia.
Về chuyện ăn Tết Độc lập, ông Hoàng Quân Đoàn - Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã cho biết: “Từ năm 1954, khi đất nước giành hòa bình, Tết Độc lập ở Thượng Bằng La đã trở thành lễ trọng đại của mỗi gia đình và toàn xã, được duy trì và mở rộng cho đến hôm nay. Người dân coi ngày 2/9 là ngày hội đoàn kết, dịp để tri ân và gắn kết cộng đồng. Mỗi dịp Tết Độc lập, Đảng ủy, UBND xã cùng các tầng lớp Nhân dân tổ chức nhiều hoạt động ý nghĩa như tặng quà, giao lưu văn nghệ, thi đấu thể thao tạo nên không khí vui tươi, phấn khởi trên quê hương”.
Sau sắp xếp, không gian Thượng Bằng La ngày càng rộng mở với đông đồng bào các dân tộc cùng sinh sống. Trong sự giao hòa ấy, dấu ấn văn hóa Tày vẫn hiện diện đậm nét, từ tiếng nói, phong tục, dân ca, ẩm thực đến nếp sống cộng đồng được trao truyền qua nhiều thế hệ. Đó là lớp văn hóa bản địa làm nên nét riêng của Thượng Bằng La, đồng thời tạo nền tảng để các dân tộc cùng chung sức xây dựng quê hương hôm nay.
Năm nay đã ngoài 80 tuổi, cụ Hà Thị Lan - cựu chiến binh, nghệ nhân dân gian thôn Hán - vẫn tất bật chuẩn bị đón Tết Độc lập. Với cụ, đây là dịp tri ân Đảng, Bác Hồ, đồng thời giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống cách mạng quê hương. Trong mỗi gia đình, ngày lễ là thời khắc hội ngộ, sum vầy; ngoài thôn xóm, người dân cùng nhau trang trí, nấu nướng, tập luyện văn nghệ, tạo nên không khí rộn ràng, ấm áp.
Cuộc sống người dân trên vùng đất anh hùng ngày càng đổi thay, đời sống vật chất của người dân được nâng lên với nhiều sản vật phong phú, văn hóa cũng thêm phần hòa nhập. Thế nhưng, trong mâm cơm Tết Độc lập ở Thượng Bằng La vẫn luôn có rượu, thịt lợn, thịt gà, xôi ngũ sắc và đặc biệt là bánh uôi - loại bánh mang ý nghĩa tình yêu, đoàn kết. Những món ăn và phong tục mộc mạc ấy đã được trao truyền qua nhiều thế hệ, trở thành ký ức cộng đồng và nét văn hóa đặc sắc của người Tày nơi đây.
Tết Độc lập không chỉ được gìn giữ bởi những người ở lại, mà còn là dịp những người con đi xa trở về. Anh Hoàng Minh Tuân - cán bộ Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh - người con quê gốc Thượng Bằng La, năm nào đến dịp Quốc khánh cũng thu xếp công việc để về quê, gặp người thân, bạn bè và tìm lại không khí Tết đặc biệt của quê hương.
“Mỗi lần trở về, tôi lại thấy quê hương có thêm những đổi thay mới. Đường giao thông thuận lợi hơn, đời sống người dân ngày càng được nâng cao. Điều vui nhất là trong nhịp sống mới, tình cảm cộng đồng và những nét văn hóa quê hương vẫn được gìn giữ”, anh Tuân chia sẻ.
Độc lập, tự do không chỉ được nhắc nhớ bằng những câu chuyện của cha ông, mà đang hiện hữu trong những mùa cây trái, những tuyến đường mới, những ngày hội cộng đồng và cuộc sống ngày càng ấm no của mảnh đất anh hùng, góp phần chung sức để xây dựng một tỉnh Lào Cai ngày càng phát triển, giàu đẹp, bản sắc và hạnh phúc.
