Hành trình của Gấm không chỉ là câu chuyện lập nghiệp của người trẻ vùng cao mà còn là nỗ lực đưa bản sắc văn hóa bước ra đời sống hiện đại bằng tư duy kinh tế và khát vọng cộng đồng.
Quyết định trở về sau nhiều trăn trở
Sau khi tốt nghiệp THPT với 29,25 điểm và tốt nghiệp loại Giỏi, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội, Giàng Thị Gấm đứng trước hai lựa chọn: tiếp tục tìm kiếm một công việc ổn định tại thành phố hoặc trở về quê hương để bắt đầu hành trình khởi nghiệp.
Chia sẻ về quyết định này, Gấm cho biết: “Một bên là cuộc sống ổn định, mọi thứ rõ ràng và an toàn. Còn một bên là quay về Sín Chéng - nơi không nhiều cơ hội, mọi thứ đều phải bắt đầu lại từ con số 0. Nhưng điều khiến mình lựa chọn quay về không phải vì "liều", mà vì những trăn trở với quê hương: những bộ trang phục đẹp nhưng chưa được nhiều người biết đến, những bạn trẻ có tay nghề nhưng không có hướng đi. Với cả chính mình - nếu không thử, có thể sẽ mãi không biết mình làm được gì”.
Đến nay, dù hành trình phía trước vẫn còn nhiều thử thách, nhưng Gấm khẳng định, quyết định ngày đó là lựa chọn chưa từng khiến em hối hận.
Đưa trang phục truyền thống vào đời sống hiện đại
Là người Mông bản địa, Giàng Thị Gấm luôn cảm nhận rõ vẻ đẹp của trang phục truyền thống. Tuy nhiên, trong đời sống hiện đại, đặc biệt với người trẻ, những bộ trang phục này ít khi được sử dụng. Theo Gấm, nhiều bạn trẻ thấy trang phục truyền thống đẹp nhưng lại ít mặc vì cảm giác khó phối, không tiện hoặc chỉ phù hợp với dịp lễ hội. Từ suy nghĩ đó, cô bắt đầu tìm cách kết hợp giữa trang phục truyền thống và phong cách hiện đại.
“Mình không thay đổi cái gốc, nhưng thay đổi cách thể hiện. Giữ lại chất liệu, họa tiết, tinh thần của người Mông, nhưng điều chỉnh form dáng, cách phối để dễ mặc hơn, gần gũi hơn với cuộc sống hằng ngày. Để một bộ đồ không chỉ mặc đi chợ phiên hay lễ hội mà có thể mặc đi chơi, đi làm, đi bất cứ đâu” - Gấm chia sẻ.
Trong quá trình thiết kế, cô luôn đặt ra câu hỏi để tự kiểm chứng: “Nếu bỏ hết họa tiết đi thì bộ này còn là người Mông không? Nếu câu trả lời là không thì mình đang đi sai hướng” - Gấm bộc bạch.
Theo cô, cân bằng giữa truyền thống và hiện đại không phải là chia đôi hai yếu tố mà là giữ chắc phần gốc của văn hóa, đồng thời linh hoạt trong cách thể hiện.
Học nghề từ Mongi - thay đổi cách nhìn về cơ hội
Không chỉ xây dựng thương hiệu thời trang Mongi, Giàng Thị Gấm còn mở các lớp chia sẻ kỹ năng và đào tạo nghề may cho thanh niên, phụ nữ người Mông tại địa phương. Với nhiều bạn trẻ vùng cao, đây không chỉ là nơi học nghề mà còn là cơ hội để tìm ra hướng đi cho bản thân.
Chị Giàng Thị Danh (xã Sáng Nhè, tỉnh Điện Biên) - học viên tham gia chương trình đào tạo của Mongi biết đến dự án qua các video trên mạng xã hội.
“Tôi biết đến Mongi qua mạng xã hội, lúc đầu chỉ xem video thấy Gấm chia sẻ về việc may đồ và hành trình làm nghề. Xem nhiều thì thấy gần gũi, không phải kiểu nói cho hay mà là làm thật. Vì thế, tôi từ Điện Biên qua đây để tham gia chương trình đào tạo để tìm hướng đi cho mình” - chị Giàng Thị Danh chia sẻ.
Sau khi tham gia chương trình, chị Danh được học từ những kỹ năng cơ bản như cắt, may cho đến hoàn thiện một sản phẩm. Tuy nhiên, điều thay đổi lớn nhất với chị không chỉ là kỹ năng nghề mà là để hiểu rằng nếu mình có tay nghề thì ở đâu cũng có thể bắt đầu được, quan trọng là mình có dám làm hay không, có nắm bắt cơ hội hay không.
Nói về Giàng Thị Gấm, chị Danh chia sẻ chân thành: “Với mình, Giàng Thị Gấm là người rất thật, không nói những điều quá lớn, nhưng cách làm, cách khởi nghiệp và truyền cảm hứng khiến tôi cảm thấy có thêm động lực để bước tới. Điều tôi cảm nhận rõ nhất là Gấm không chỉ dạy nghề, mà còn giúp các học viên dám tin vào bản thân”.
Bản sắc văn hóa trở thành nguồn lực phát triển
Từ góc độ quản lý văn hóa địa phương, ông Vàng Seo Dơ - Phó trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Sín Chéng cho rằng câu chuyện khởi nghiệp của Giàng Thị Gấm là một tín hiệu tích cực. Theo ông, việc đưa trang phục truyền thống người Mông vào các sản phẩm thời trang hiện đại không chỉ thể hiện sự sáng tạo của người trẻ mà còn góp phần cụ thể hóa chủ trương gắn bảo tồn văn hóa với phát triển kinh tế ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Ông cho rằng, việc cách tân trang phục nếu vẫn giữ được các yếu tố cốt lõi như hoa văn, kỹ thuật thêu, chất liệu vải và màu sắc đặc trưng sẽ giúp trang phục có thêm không gian sử dụng trong đời sống và thị trường. Điều này không chỉ giúp gìn giữ bản sắc văn hóa mà còn góp phần duy trì các nghề thủ công truyền thống của phụ nữ người Mông.
Theo ông Vàng Seo Dơ, những mô hình khởi nghiệp gắn với văn hóa như của Giàng Thị Gấm nếu được phát triển tốt sẽ vừa bảo tồn nghề truyền thống, vừa tạo việc làm tại chỗ cho người dân, góp phần nâng cao thu nhập và giữ chân lao động trẻ ở lại địa phương.
Cho đến nay dù mới chỉ học nghề và khởi nghiệp được gần 1 năm, tất cả vẫn đang đi đúng hướng và nhiều triển vọng khi những sản phẩm do Gấm thiết kế, may đo đã được nhiều người biết đến, đặc biệt là việc quảng bá tích cực qua các trang mạng xã hội.
Nhìn lại hành trình của mình, Giàng Thị Gấm cho rằng điều khiến cô tự hào nhất không phải là thương hiệu Mongi đã đi được bao xa, mà là việc dám bắt đầu và kiên trì với lựa chọn của mình.
Từ những đường kim, mũi chỉ giản dị của trang phục truyền thống, Giàng Thị Gấm đang từng bước viết nên câu chuyện khởi nghiệp mang đậm bản sắc vùng cao. Hành trình ấy không chỉ là nỗ lực của một người trẻ dám đi con đường khác, mà còn góp phần khơi dậy niềm tin rằng văn hóa dân tộc hoàn toàn có thể trở thành nguồn lực phát triển kinh tế.
Từ xã Sín Chéng - nơi bắt đầu của giấc mơ ấy những giá trị truyền thống của người Mông đang được tiếp tục kể lại theo một cách mới, gần gũi hơn với cuộc sống hôm nay.
