Bộ đội Biên phòng (BĐBP) Lào Cai được giao nhiệm vụ quản lý, bảo vệ đoạn biên giới dài hơn 182 km, gồm cả biên giới đất liền và biên giới đường sông, suối với 127 cột mốc quốc giới nằm trên địa phận các huyện Bát Xát, Bảo Thắng, Mường Khương, Si Ma Cai và thành phố Lào Cai. Trên tuyến biên giới có 11 đồn biên phòng, 2 cặp cửa khẩu quốc tế, 2 cặp cửa khẩu phụ và 7 cặp lối mở. Với vai trò là nòng cốt bảo vệ đường biên, mốc giới, lực lượng biên phòng Lào Cai luôn đề cao phương châm gìn giữ quan hệ hai nước Việt Nam - Trung Quốc “Láng giềng tốt đẹp, hữu nghị truyền thống, hợp tác toàn diện, bền vững dài lâu”. Trong đó, xác định công tác đối ngoại biên phòng và đối ngoại nhân dân biên giới là nội dung quan trọng góp phần làm tốt nhiệm vụ quản lý, bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia, phát triển kinh tế - xã hội khu vực biên giới.
Đại tá Kiều Phi Hùng, Phó Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh cho biết: Nhận thức rõ tầm quan trọng của công tác đối ngoại biên phòng và đối ngoại nhân dân biên giới, trong những năm qua, Đảng ủy - Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh Lào Cai đã lãnh đạo, chỉ đạo các đơn vị trực thuộc tăng cường quan hệ hữu hảo, phối hợp chặt chẽ với lực lượng quản lý, bảo vệ biên giới, cửa khẩu phía bạn Trung Quốc. Trong đó, cấp tỉnh là Tổng đội Kiểm tra biên phòng xuất, nhập cảnh tỉnh Vân Nam; Bộ đội biên phòng khu Mông Tự (Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc); cấp châu là Chi đội quản lý biên giới châu Hồng Hà (thuộc lực lượng Cảnh sát nhân dân Trung Quốc) và Trạm Kiểm tra biên phòng xuất, nhập cảnh Hà Khẩu. Những nội dung hợp tác chủ yếu là phối hợp trong công tác quản lý, bảo vệ đường biên, mốc giới; ngăn chặn xuất - nhập cảnh trái phép, buôn lậu, gian lận thương mại, buôn bán chất ma túy, mua bán người; ngăn chặn tội phạm và phòng, chống các loại dịch bệnh qua biên giới.
Nhấn mạnh thêm về kết quả công tác đối ngoại biên phòng của lực lượng biên phòng Lào Cai, Đại tá Kiều Phi Hùng phấn khởi chia sẻ: Riêng năm 2024, hai bên đã phối hợp tổ chức tuần tra song phương với lực lượng quản lý biên giới Trung Quốc được 30 lần/1.962 lượt cán bộ, chiến sĩ mỗi bên tham gia; tuần tra liên hợp thực thi pháp luật trên biên giới được 22 lần/655 lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia). Minh chứng rõ nhất là vào cuối năm 2023, đầu năm 2024, hai bên hợp tác trao trả, tiếp nhận 385 công dân Việt Nam từ Myanmar quá cảnh qua Trung Quốc về. Khi đó, với những nội dung hợp tác đã ký kết, phía bạn đã tích cực hỗ trợ làm các thủ tục xuất - nhập cảnh, phương tiện đưa đón và lực lượng bảo đảm an ninh để đưa người về Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai. Đặc biệt hơn, qua rà soát lực lượng chức năng hai bên đã phát hiện 5 đối tượng tội phạm có lệnh truy nã, 16 người nghi là nạn nhân của các vụ án mua bán người… Gần đây nhất, khi mưa lũ do bão Yagi, lực lượng biên phòng Lào Cai cũng đã phối hợp với Chi đội quản lý biên giới châu Hồng Hà hỗ trợ các hộ dân phía Trung Quốc tìm kiếm 2 tàu hàng bị lũ trên sông Hồng cuốn trôi sang lãnh thổ Việt Nam. Hiện nay, lực lượng biên phòng tỉnh đang phối hợp với cơ quan chức năng của tỉnh đang làm các thủ tục bàn giao cho phía Trung Quốc.
Theo đánh giá, trong hơn 10 năm qua (từ năm 2014 đến năm 2024), vận dụng linh hoạt, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh đã nghiên cứu, triển khai thực hiện đa dạng mô hình, hoạt động đối ngoại bằng nhiều hình thức, biện pháp sáng tạo, hiệu quả, phù hợp với đặc điểm, tình hình trên tuyến biên giới tỉnh Lào Cai. Nổi bật là đã xây dựng, triển khai 8 mô hình đối ngoại, hợp tác giữa lực lượng biên phòng hai bên mang lại hiệu quả rõ rệt. Trong đó, 6/8 mô hình lần đầu tiên được triển khai trong toàn quốc, đó là: Tổ chức tuần tra song phương với Tổng đội kiểm tra biên phòng xuất, nhập cảnh tỉnh Vân Nam; tuần tra liên hợp với Chi đội Quản lý biên giới Hồng Hà, Trạm Kiểm tra Biên phòng xuất nhập cảnh Hà Khẩu, tỉnh Vân Nam; bình chọn “sứ giả hữu nghị Việt Nam – Trung Quốc”; bình chọn “Đảng viên Đảng Cộng sản đạt thành tích xuất sắc” trong thực hiện nhiệm vụ tại cửa khẩu; mô hình kết nghĩa đồn - trạm với lực lượng bảo vệ biên giới đối diện…
Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Lào Cai có nhiệm vụ quản lý, bảo vệ hơn 17, 2 km biên giới quốc gia, với 8 cột mốc từ mốc số 100(2) đến mốc 106(1) và 3 cặp cửa khẩu quốc tế (Cửa khẩu Quốc tế Đường bộ - Hà Khẩu, Cửa khẩu Quốc tế Đường bộ số II Kim Thành - Bắc Sơn, Cửa khẩu Quốc tế Đường sắt Lào Cai - Sơn Yêu). Ngoài bảo vệ đường biên mốc giới giữ vững chủ quyền an ninh biên giới thì công tác đảm bảo an ninh, trật tự tại các cửa khẩu là nhiệm vụ chính trị cực kỳ quan trọng. Vì thế trong những năm qua, đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Lào Cai luôn quan tâm làm tốt công tác đối ngoại biên phòng.
Theo Trung tá Trần Minh Đạt, Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Lào Cai: Thực hiện đường lối đối ngoại của Đảng, Nhà nước, những năm qua đơn vị luôn duy trì tốt hoạt động đối ngoại với lực lượng biên phòng phía Hà Khẩu (Trung Quốc) để góp phần thắt chặt tình đoàn kết gắn bó của hai bên. Trong đó duy trì đường dây thông tin nóng để giải quyết những vụ việc đột xuất, bất ngờ; duy trì kênh trao đổi thông tin nghiệp vụ trong đảm bảo an ninh, trật tự ở hai bên các cặp cửa khẩu để kịp thời xử lý nhanh những phát sinh góp phần tạo thuận lợi cho hoạt động xuất, nhập khẩu, xuất – nhập cảnh. Điển hình nhất là sáng kiến bình chọn sứ giả hữu nghị giữa Đồn Biên phòng Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai và Trạm Kiểm soát Biên phòng Hà Khẩu (Trung Quốc). Qua thời gian triển khai, đã có hàng chục Sứ giả hữu nghị là những chiến sĩ có trách nhiệm cao trong thực hiện nhiệm vụ, tạo ấn tượng tốt đẹp được người dân bình chọn, đây là hoạt động có ý nghĩa rất lớn giúp quan hệ hai bên biên giới tiếp tục được củng cố, tăng cường.
Bên cạnh việc triển khai thực hiện tốt nhiệm vụ công tác đối ngoại biên phòng, Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh đã chỉ đạo các đồn biên phòng triển khai phát triển mô hình kết nghĩa cụm dân cư hai bên biên giới. Hiện nay, trên tuyến biên giới Lào Cai (Việt Nam) và Vân Nam (Trung Quốc) đã xây dựng 8 cặp thôn, bản kết nghĩa, giúp tăng cường tình đoàn kết và giao lưu văn hóa giữa nhân dân hai bên. Từ việc kết nghĩa giúp nhân dân hai bên biên giới đoàn kết cùng nhau bảo vệ, không làm hư hỏng mốc quốc giới, không làm thay đổi đường biên giới, dòng chảy sông biên giới, không tham gia tiếp tay cho tội phạm mua bán các chất ma túy, mua bán người và buôn bán hàng hóa mà hai nhà nước cấm.
Đến khu vực biên giới thôn Cốc Phương, xã Bản Lầu, huyện Mường khương và phía bên kia biên giới là Tổ Tam Bình Bá, thôn Long Bảo, thị trấn Nam Khê, huyện Hà Khẩu, tỉnh Vân Nam (Trung Quốc), đây là hai địa phương đầu tiên thực hiện kết nghĩa cụm dân cư hai bên biên giới, chúng tôi thấy diện mạo nông thôn mới có sự đổi thay vượt bậc. Đi dọc đường biên trên tuyến đường trải bê tông nhựa thẳng tắp từ đồn Biên phòng Bản Lầu đến khu vực biên giới Cốc Phương, hai bên đường những căn biệt thự mọc lên san sát bên những nương dứa, nương quế xanh ngút ngàn phong cảnh như một thị trấn nhỏ trù phú.
Trò chuyện với chúng tôi, anh Giàng Lử, Trưởng thôn Cốc Phương chia sẻ: Năm 2013, được sự hỗ trợ của Đồn Biên phòng Bản Lầu và Đội Điền Phòng, Nông trường Mã Hoàng Pao, hai khu dân cư đã tổ chức kết nghĩa. Sau khi kết nghĩa, nhân dân hai bên luôn đoàn kết, sẻ chia những khó khăn cũng như giúp nhau phát triển kinh tế. Đặc biệt, trong 10 năm qua, các hộ dân ở Cốc Phương đã được nhân dân tổ Tam Bình Bá (Trung Quốc) hỗ trợ phân bón, chuyển giao kỹ thuật và cung cấp các loại giống cây trồng như dứa, chuối… để phát triển sản xuất nông nghiệp. Cũng từ đó, Cốc Phương trở thành điển hình của các mô hình trồng cây chuối mô, cây dứa xuất khẩu. Hiện nay, Cốc Phương đã trở thành vùng trọng điểm trồng cây ăn quả chủ lực như chuối, dứa để xuất khẩu, với diện đến hàng nghìn ha, mang lại thu nhập cho người dân hàng chục tỷ đồng mỗi năm.
Từ sự phát triển của thôn Cốc Phương đã lan tỏa đến các thôn bản vùng cao biên giới trong tỉnh. Giờ đây mô hình “kết nghĩa cụm dân cư hai bên biên giới” của Lào Cai đã trở thành hình mẫu về công tác ngoại giao nhân dân vùng biên giới của hai nước Việt Nam và Trung Quốc.
Theo kế hoạch, thời gian tới, thực hiện chỉ đạo của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, BĐBP tỉnh Lào Cai tiếp tục tham mưu Tỉnh ủy, UBND tỉnh và các địa phương biên giới tiếp tục đẩy mạnh công tác ngoại giao nhà nước, đối ngoại nhân dân với các cấp chính quyền, nhân dân bên kia biên giới. Hai bên sẽ nỗ lực, hợp tác toàn diện, phối hợp chặt chẽ, triển khai có hiệu quả các cơ chế hợp tác đã được ký kết, thu được nhiều kết quả tốt đẹp, nhất là trong công tác phối hợp đấu tranh phòng, chống tội phạm qua biên giới, cửa khẩu và xử lý vụ việc phát sinh trên biên giới, cửa khẩu ngay từ cấp cơ sở.
Có thể khẳng định, cách làm sáng tạo trong công tác đối ngoại biên phòng của BĐBP tỉnh Lào Cai đã góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia; tạo sự ổn định cho phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị. Những kết quả mà lực lượng biên phòng Lào Cai và Vân Nam đã vun đắp, xây dựng đã được Bộ trưởng Quốc phòng hai nước ghi nhận tại Giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới Việt Nam - Trung Quốc lần thứ 8, ngày 12/4 tại thành phố Lào Cai và coi đây là mô hình “mẫu mực ” trên tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc.
