Không gian mới mở ra cơ hội mới, nhưng vấn đề cốt lõi là làm thế nào để tổ chức lại, kết nối và chuyển hóa những lợi thế ấy thành động lực thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững.
Đây cũng là yêu cầu xuyên suốt mà Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 xác định đó là: phát huy mọi tiềm năng, nguồn lực và yếu tố con người; khai thác hiệu quả các động lực tăng trưởng mới nhằm tạo bước đột phá, đưa Lào Cai trở thành cực tăng trưởng, trung tâm kết nối giao thương kinh tế quốc tế giữa Việt Nam, các nước ASEAN với vùng Tây Nam Trung Quốc theo hướng “Xanh - hài hòa - bản sắc - hạnh phúc”.
Theo mục tiêu đã được ấn định đến năm 2030, tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) theo giá hiện hành đạt trên 240.000 tỷ đồng; tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân duy trì từ 10%/năm trở lên; GRDP bình quân đầu người đạt 136 triệu đồng và thu nhập bình quân đạt 70 triệu đồng/người/năm.
Tổng vốn đầu tư thực hiện trên địa bàn 5 năm (2025 - 2030) đạt trên 500.000 tỷ đồng, thu ngân sách Nhà nước đạt mốc trên 32.000 tỷ đồng.
Những chỉ tiêu đòi hỏi Lào Cai không thể tiếp tục dựa vào các động lực tăng trưởng truyền thống mà cần có giải pháp khơi dòng nguồn lực đang bị "nén", tái cấu trúc không gian phát triển và kích hoạt những động lực mới có sức lan tỏa sâu rộng hơn.
Trong cơ cấu kinh tế của tỉnh xác định đến năm 2030, công nghiệp - xây dựng tiếp tục giữ vai trò trụ cột (chiếm 43,5% GRDP) với chỉ số sản xuất công nghiệp phấn đấu tăng bình quân trên 12%/năm. Tuy vậy, bài toán của giai đoạn mới không dừng ở lượng khoáng sản khai thác hay số sản phẩm thô, mà đo bằng giá trị gia tăng trên mỗi đơn vị tài nguyên.
Theo ông Đỗ Việt Bách - Trưởng Ban Quản lý Các khu công nghiệp tỉnh, lợi thế của Lào Cai không chỉ ở nguồn nguyên liệu tại chỗ mà còn ở hạ tầng giao thông kết nối ngày càng hoàn thiện. Tỉnh lựa chọn các dự án công nghệ hiện đại, tiết kiệm tài nguyên, tạo giá trị gia tăng cao và có khả năng tham gia sâu vào chuỗi sản xuất.
Định hướng này cụ thể hóa Đề án phát triển công nghiệp tỉnh Lào Cai theo hướng xanh, hiện đại giai đoạn 2026 - 2030. Theo đó, ngành công nghiệp của tỉnh đang chuyển dịch mạnh từ khai thác tài nguyên bán thô sang chế biến sâu, áp dụng công nghệ sản xuất sản phẩm chất lượng cao để xuất khẩu mang lại giá trị kinh tế cao.
Nếu công nghiệp chế biến sâu làm gia tăng giá trị tài nguyên sẵn có, thì kinh tế cửa khẩu và logistics lại mở ra không gian phát triển kinh tế hoàn toàn mới. Mục tiêu đến năm 2030, tổng giá trị hàng hóa xuất - nhập khẩu qua địa bàn đạt 10 tỷ USD.
Chỉ tiêu này đòi hỏi sự nâng cấp toàn diện hệ sinh thái kinh tế cửa khẩu. Thực tế 7 tháng năm 2026, kim ngạch xuất - nhập khẩu đạt hơn 2,22 tỷ USD, tăng 35,5% so với cùng kỳ năm trước đã khẳng định vai trò trụ cột của kinh tế cửa khẩu.
Khi các công trình hạ tầng chiến lược như tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng hay hệ thống cao tốc vận hành đồng bộ, khu vực cửa khẩu sẽ thành hệ sinh thái kinh tế hiện đại, thúc đẩy phát triển thương mại và kiến tạo chuỗi giá trị logistics đồng bộ trên toàn tuyến hành lang Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh.
Cùng với công nghiệp - xây dựng và kinh tế cửa khẩu, lĩnh vực du lịch cũng được kỳ vọng tạo nên những bước phát triển đột phá cho Lào Cai trong tương lai.
Với những điểm đến đặc sắc, hấp dẫn như: Thác Bà, Nghĩa Lộ, Mù Cang Chải, Sa Pa, Bắc Hà và Y Tý... cho phép Lào Cai xây dựng các sản phẩm du lịch chuỗi kết nối thay vì phát triển riêng lẻ như trước.
Theo mục tiêu đề ra, đến năm 2030, tỉnh phấn đấu đón trên 15 triệu lượt khách, đạt doanh thu 70.000 tỷ đồng. Vì vậy, việc gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch sinh thái - nghỉ dưỡng chính là cách thức thực hiện mục tiêu xây dựng một Lào Cai “Xanh - hài hòa - bản sắc - hạnh phúc”.
Song hành với các động lực hữu hình nêu trên, khoa học - công nghệ và nông nghiệp giá trị cao cũng đang đóng vai trò là "động lực mềm" quyết định năng suất dài hạn.
Trong nông nghiệp, với mục tiêu đạt 12,4% GRDP vào năm 2030, tăng trưởng của ngành được chuyển hướng vào chế biến sâu, các sản phẩm chủ lực như chè, quế, dược liệu, rau quả ôn đới được cơ cấu lại theo chuỗi giá trị, gắn với truy xuất nguồn gốc, thương mại điện tử và phục vụ du lịch trải nghiệm.
Tuy nhiên, những lợi thế về công nghiệp, khoáng sản, kinh tế cửa khẩu và nông - lâm nghiệp muốn chuyển hóa thành nguồn lực phát triển thì cần có sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp.
Điều này được Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Tuấn Anh nhấn mạnh tại buổi làm việc của Thường trực Tỉnh ủy với Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh mới đây. Đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh khẳng định, Lào Cai sẽ lấy công nghiệp làm then chốt, đồng thời khơi thông mọi "điểm nghẽn" cho dịch vụ, xuất - nhập khẩu và du lịch; đẩy mạnh cải cách hành chính, lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả công vụ.
Từ tiềm năng về tài nguyên đến kinh tế cửa khẩu và logistics, từ danh thắng đến chuỗi giá trị du lịch, từ nông nghiệp tự cung đến nông nghiệp hàng hóa chất lượng cao..., Lào Cai đang từng bước biến tiềm năng trên bản đồ thành năng lực cạnh tranh thực tế, khẳng định vị thế cực tăng trưởng năng động ở phía Bắc của đất nước.
Trình bày: Hữu Huỳnh
