Tại thôn Làng Cần, xã Thác Bà, người dân trồng bưởi Đại Minh đã quen với việc đến nhà văn hóa thôn để tìm sách về kỹ thuật chăm sóc cây ăn trái hay phòng bệnh cho gia súc. Tủ sách ở đây không lớn, nhưng thiết thực và hiệu quả. Ông Hoàng Thanh Nghị - Bí thư Chi bộ thôn chia sẻ: “Người dân đến đọc sách rồi áp dụng ngay vào sản xuất, từ bón phân cho bưởi đến kỹ thuật nuôi trâu, bò. Để đáp ứng nhu cầu về chuyển đổi số, thôn còn lắp wifi tốc độ cao để người dân đọc báo điện tử, cập nhật thông tin thị trường. Có thể nói, đọc sách như công cụ lao động, là “vốn” để làm ăn của người dân trong thôn”.
Tại xã Nghĩa Tâm, những mô hình đọc sách mới cũng đang từng bước thay đổi thói quen tiếp cận tri thức của cộng đồng. Ông Vũ Hồng Anh - Chủ tịch UBND xã cho biết: “Thời gian qua, Nghĩa Tâm luôn quan tâm phát triển văn hóa đọc, từ đó góp phần nâng cao nhận thức của người dân. Ở nhiều thôn đã chủ động xây dựng mô hình thư viện thôn; trong trường học xây dựng thư viện ngoài trời, tủ sách lớp học. Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công của xã, người dân khi đến làm thủ tục cũng có thể tìm đọc sách, báo trong lúc chờ đợi...”.
Tại Trường Tiểu học Nghĩa Tâm - nơi có 753 học sinh, chủ yếu là con em đồng bào dân tộc thiểu số, việc xây dựng văn hóa đọc được xác định là giải pháp quan trọng góp phần nâng cao chất lượng dạy và học. Cô giáo Hoàng Thị Thanh Hải - Hiệu trưởng nhà trường cho biết: “Dù còn nhiều khó khăn, nhà trường vẫn duy trì thư viện với hơn 300 đầu sách, đồng thời các lớp học đều xây dựng tủ sách riêng, khuyến khích học sinh hình thành thói quen đọc”.
Cùng với đó, giáo viên cũng tích cực ứng dụng công nghệ thông tin, đa dạng hóa hình thức đọc và học, giúp học sinh chủ động tiếp cận tri thức qua sách và tư liệu số, từ đó tự tin hơn trong học tập, giao tiếp. Tiêu biểu là em Nguyễn Quang Vinh, lớp 5D - Huy chương Vàng Olympic tiếng Anh quốc gia năm học 2025 - 2026. Nguyễn Quang Vinh chia sẻ: “Nhờ được thầy cô định hướng, thường xuyên đọc sách, học online và giao tiếp thực tế, em đã nâng cao kỹ năng tiếng Anh”.
Ở quy mô toàn tỉnh, hệ thống thư viện đang phát huy vai trò nòng cốt trong phát triển văn hóa đọc. Năm 2025, Thư viện tỉnh phục vụ hơn 200.000 lượt bạn đọc với trên 520.000 lượt tài nguyên thông tin được khai thác, vượt hơn hai lần chỉ tiêu; đồng thời cấp 7.560 thẻ bạn đọc mới. Những con số đó phản ánh rõ nhu cầu tiếp cận tri thức của người dân ngày càng tăng khi điều kiện phục vụ được cải thiện.
Để đưa sách đến những địa bàn xa xôi nhất, dự án xe thư viện lưu động “Ánh sáng tri thức” đã tổ chức 238 buổi phục vụ tại các xã, phường, mang theo không chỉ sách mà còn cả Internet, phim tư liệu và các hoạt động trải nghiệm, biến mỗi điểm đến thành một “ngày hội đọc” thực sự có ý nghĩa. Cùng với đó, thư viện triển khai 22 đợt luân chuyển sách đến các điểm đặc thù như trại tạm giam, cơ sở cai nghiện, trung tâm bảo trợ xã hội; đồng thời xây dựng mới 32 tủ sách cộng đồng và bổ sung sách cho 18 tủ sách tại các xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Trước thực tế giới trẻ ngày càng dành nhiều thời gian cho thiết bị số, Thư viện tỉnh chủ động thích ứng. “Không gian tri thức số” được đưa vào vận hành với hệ thống máy tính, máy tính bảng và phần mềm học tập hiện đại, giúp việc đọc trở nên gần gũi, hấp dẫn hơn với người trẻ. Các chuyên đề như “Đọc để tự học trong kỷ nguyên số” được tổ chức nhằm định hướng phương pháp đọc mới - không tách rời công nghệ mà tận dụng công nghệ để nâng cao chiều sâu tiếp nhận tri thức. Song song với đó, thư viện tổ chức 8 lớp tập huấn cho 200 thư viện cơ sở giáo dục và hỗ trợ chuyển đổi dữ liệu cho 400 thư viện xã, phường, từng bước hình thành mạng lưới thư viện liên thông trên toàn tỉnh.
Bà Sùng Hồng Mai - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh khẳng định: Phong trào đọc sách trên địa bàn đã chuyển từ tuyên truyền sang phục vụ thực chất. Tỉnh đang hướng tới xây dựng hệ sinh thái đọc bền vững với các mô hình câu lạc bộ đọc sách, không gian đọc cộng đồng và thư viện số, đặc biệt ưu tiên vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Từ những tủ sách nhỏ nơi thôn, bản, những không gian đọc giản dị trong trường học đến sự vào cuộc đồng bộ của hệ thống thư viện và các cấp, ngành, văn hóa đọc tại tỉnh đang được khơi dậy và lan tỏa một cách thực chất - là nền tảng quan trọng để xây dựng con người và xã hội học tập trong thời đại mới.
Trình bày: Thanh Ba
