Giải "bài toán" lao động nông thôn

Vùng cao Lào Cai đang bắt đầu vào mùa may áo tết. Mỗi bản làng người Mông lại vang lên tiếng máy may nhộn nhịp xen lẫn tiếng nói cười. Không chỉ phục vụ nhu cầu cuộc sống, nghề may thêu đã và đang trở thành sinh kế của nhiều phụ nữ dân tộc thiểu số.

Với đôi tay khéo léo và chăm chỉ, chị Hảng Thị Mỷ, thôn Tả Lủ, xã Pha Long có thu nhập từ 100.000 - 200.000 đồng mỗi ngày nhờ nghề may trang phục truyền thống của đồng bào dân tộc Mông. Công việc phù hợp với quỹ thời gian nông nhàn cuối năm đã giúp gia đình chị Mỷ có thêm điều kiện đầu tư sản xuất, trang trải cuộc sống.

“Thu nhập không cao, nhưng gia đình có thêm tiền mua phân bón để sản xuất nông nghiệp. Nhờ vậy, cũng đỡ vất vả hơn”, chị Mỷ chia sẻ.

Cũng thành thạo việc may thêu, chị Hảng Thị Chủ, thôn Máo Chóa Sủ, xã Pha Long đã mạnh dạn đầu tư máy móc để mở rộng sản xuất. “Nhà có bố mẹ đã già, các con còn đang đi học nên đi làm xa tôi không yên tâm. Làm nghề may thêu tuy vất vả nhưng có tiền công hằng ngày, cuộc sống đỡ khó khăn hơn”, chị Chủ chia sẻ.

Những câu chuyện ấy cho thấy, nếu chăm chỉ và nỗ lực, người dân hoàn toàn có thể tìm được việc làm với mức thu nhập ổn định ngay tại địa phương. Tuy nhiên, nếu chỉ hoạt động nhỏ lẻ, không có tổ chức, thì đây là những sinh kế có tính chất thời vụ, chủ yếu phụ thuộc vào kinh nghiệm của người lao động, chưa được nâng tầm thành “nghề” với kiến thức, kỹ năng và tính chuyên nghiệp. Chính bởi vậy, tính bền vững từ những sinh kế như thế chưa cao.

Ngoài những sinh kế lúc nông nhàn, nông dân Lào Cai đang có thêm cơ hội việc làm ngay tại địa phương khi những nhà máy đang đầu tư ở các xã.

Hưng Khánh là vùng quê thuần nông, nhưng từ khi có cụm công nghiệp hoạt động trên địa bàn, người dân nơi đây có cơ hội chuyển dịch việc làm sang phi nông nghiệp. Thay vì đi làm xa, có nhiều người đã trở về quê hương và vào làm việc trong các nhà máy. Cuộc sống của họ đang được cải thiện ngay trên chính quê hương mình.

Mỗi ngày, đúng 7h30, anh Trần Văn Quyết cùng các công nhân có mặt tại xưởng sản xuất của Công ty Cổ phần Greeneco Việt Nam trong cụm công nghiệp xã Hưng Khánh - công ty chuyên sản xuất ván ép để bắt đầu một ngày làm việc mới. Anh Quyết cho biết, trước đây, do không có việc làm ổn định, anh đã đi làm thuê nhiều nơi để có tiền trang trải cho cuộc sống. Khi nhà máy đầu tư và hoạt động tại xã, anh Quyết đã đăng ký đi làm, đến nay công việc cũng tương đối ổn định.

“Khó khăn nhất là người dân ở đây vốn chỉ quen với công việc nhà nông, kỹ năng nghề chưa cao, nên cũng phải mất một thời gian để làm quen và học nghề. Cũng bởi đã quen với lao động tự do, theo mùa vụ, nên khi làm theo ca kíp, nhiều người cảm thấy bị áp lực”, anh Quyết chia sẻ.

Bà Nguyễn Thị Bích Thúy - Phó Giám đốc Công ty Cổ phần Greeneco Việt Nam cho hay, thiếu công nhân là vấn đề mà công ty đang gặp phải. Công ty đã đăng tuyển thời gian dài nhưng số lượng người đến ứng tuyển rất ít, trong đó đa phần lao động chưa đáp ứng được yêu cầu, cả về kỹ năng tay nghề cũng như ý thức kỷ luật trong lao động.

“Thời điểm nhiều việc nhất chúng tôi làm 2 ca, cần từ 50 đến 60 công nhân, Tuy nhiên, hiện chúng tôi mới chỉ tuyển được 20 người, vẫn còn thiếu đến hơn một nửa so với nhu cầu”, bà Thúy trăn trở.

Trao đổi với ông Trần Văn Tam - Phó Chủ tịch UBND xã Hưng Khánh được biết, trong những năm qua, xã đã kêu gọi được 9 doanh nghiệp, 15 hợp tác xã đầu tư trên địa bàn, hiện cơ bản hoạt động hiệu quả, phần nào giải quyết được “bài toán” việc làm cho nhiều lao động địa phương.

“Lao động trong độ tuổi trên địa bàn xã Hưng Khánh hiện đang chiếm 65%, trong khi đó, tỷ lệ lao động qua đào tạo mới chỉ đạt 35%, chưa đáp ứng được yêu cầu của công việc đòi hỏi có tay nghề. Chúng tôi đã lắng nghe những đề xuất từ các công ty, hợp tác xã và sẽ có hướng để quan tâm hơn nữa đến công tác đào tạo nghề cho lao động trên địa bàn", ông Trần Văn Tam chia sẻ.

Để giải quyết "bài toán" việc làm cho lao động nông thôn, tỉnh đã có nhiều giải pháp như thu hút các doanh nghiệp trong và ngoài nước đầu tư tại tỉnh. Các khu công nghiệp: Bắc Duyên Hải, Tằng Loỏng, Âu Lâu, Minh Quân, Khu công nghiệp phía Nam… cùng các cụm công nghiệp đã thu hút hàng nghìn doanh nghiệp đang hoạt động, giải quyết việc làm cho nhiều lao động địa phương.

Tỉnh cũng tận dụng mọi nguồn lực để đầu tư cho phát triển kinh tế - xã hội, trong đó lựa chọn đầu tư phát triển các ngành công nghiệp có lợi thế cạnh tranh như công nghiệp chế biến nông sản, thực phẩm. Bên cạnh đó, đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ trong sản xuất, phát triển tiểu thủ công nghiệp, làng nghề gắn với du lịch là những ngành sử dụng nhiều lao động để thu hút lao động từ nông nghiệp sang phi nông nghiệp.

Tuy nhiên, tại một số khu vực nông thôn, miền núi, trình độ dân trí hạn chế, tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ chưa nhiều, lao động phổ thông thiếu kiến thức, kỹ năng, dẫn đến năng suất chưa cao, việc làm thiếu ổn định. Vì vậy, bên cạnh nỗ lực tạo việc làm, thì quan tâm đào tạo nghề được xác định là nhiệm vụ then chốt để giảm nghèo bền vững.

Thực tiễn triển khai chủ trương đào tạo nghề cho lao động nông thôn trên địa bàn tỉnh trong hơn 10 năm qua cho thấy nhiều chuyển biến tích cực. Toàn tỉnh đã hỗ trợ đào tạo nghề cho trên 100.000 lượt lao động nông thôn, trong đó tập trung vào các nhóm đối tượng yếu thế như hộ nghèo, cận nghèo, lao động là người dân tộc thiểu số, lao động nữ, người khuyết tật và các đối tượng chính sách. Các lớp đào tạo nghề ngắn hạn được tổ chức linh hoạt về thời gian, địa điểm, chủ yếu ngay tại thôn bản, tạo thuận lợi cho người lao động tham gia.

Cùng với đào tạo nghề, Lào Cai đẩy mạnh công tác tư vấn, giới thiệu việc làm, kết nối cung - cầu lao động.

Theo ông Lưu Công Hoàn - Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh cơ sở 2, thời gian qua, trung tâm đẩy mạnh kết nối trực tuyến, tổ chức thêm các phiên giao dịch việc làm, tăng cường tư vấn học nghề, xuất khẩu lao động, đa dạng hóa hình thức tuyên truyền để người dân vùng sâu, vùng xa dễ dàng tiếp cận thông tin.

Khi đào tạo nghề gắn với nhu cầu thực tế, sinh kế hình thành, cơ hội thoát nghèo và làm giàu trở nên rõ ràng hơn. Có nghề trong tay, người dân không chỉ tự tin bám đất, bám bản, mà còn góp phần tạo dựng diện mạo mới cho những thôn bản vùng cao Lào Cai.

Trình bày: Thanh Ba