Xã Đông Cuông sau hợp nhất có diện tích 146,3 km2, dân số lên tới 21.821 người. Quy mô lớn cùng với những đặc thù về kinh tế - xã hội đã tạo ra sức ép không nhỏ lên môi trường.
Trên địa bàn xã có đền Đông Cuông nổi tiếng, mỗi năm đón khoảng 240.000 lượt du khách, con số này có thể lên tới 2.000 lượt người/ngày vào mùa lễ hội cao điểm.
Bên cạnh đó, chợ Trái Hút - một trong những chợ đầu mối của khu vực với 47 hộ kinh doanh cố định, mỗi ngày thải ra môi trường khoảng 1,5 tấn rác. Cùng với đó, 541 cơ sở chăn nuôi quy mô vừa và nhỏ nằm rải rác trong các khu dân cư... Tất cả đã khiến vấn đề rác thải và ô nhiễm trở thành thách thức lớn, đòi hỏi phải có lời giải căn cơ, hiệu quả.
Trao đổi về vấn đề này, ông Trần Thống Nhất, Phó Chủ tịch UBND xã Đông Cuông, chia sẻ: “Ngay sau khi hợp nhất, Đảng ủy, chính quyền xã xác định, bảo vệ môi trường là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách. Chúng tôi hiểu rằng, để giải quyết được gốc rễ vấn đề, không gì hiệu quả hơn việc phát huy vai trò chủ thể của người dân. Mọi giải pháp đều phải bắt đầu từ việc thay đổi nhận thức và hành động của mỗi gia đình, mỗi người dân”.
Quan điểm chỉ đạo đó đã nhanh chóng được cụ thể hóa bằng các giải pháp đồng bộ. Xã đã duy trì hiệu quả hoạt động của đội thu gom rác thải với tần suất 3 lần/tuần tại các trục đường chính. Tuy nhiên, điểm sáng lớn nhất lại đến từ chính sự chủ động của cộng đồng.
Cùng với đó, phong trào phân loại rác tại nguồn được người dân hưởng ứng tích cực. Đến nay, toàn xã đã có 2.114 hộ gia đình (chiếm 38%) tự giác xây dựng hố rác hữu cơ để xử lý rác thải nông nghiệp, vừa giảm tải cho hệ thống thu gom, vừa có phân bón cho cây trồng. Nhờ đó, tỷ lệ rác thải sinh hoạt được phân loại tại nguồn, ước tính đạt 56%.
Đặc biệt, mô hình “Tuyến đường tự quản” do các tổ chức đoàn thể như Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên đảm nhiệm đã phát huy hiệu quả rõ rệt. Toàn xã đã xây dựng được 18 tuyến đường với tổng chiều dài 23 km. Những con đường hoa, những buổi “Chủ nhật xanh” với 154 đợt ra quân tổng vệ sinh đã trở thành hình ảnh quen thuộc, lan tỏa ý thức trách nhiệm trong cộng đồng.
Là người gắn bó với công tác cơ sở, bà Nguyễn Thị Đông - Trưởng thôn An Khang, phấn khởi cho biết: “Tại thôn An Khang, việc thu gom rác thải được tổ chức thường xuyên 2 lần/tuần với sự tham gia của người dân. Bà con đều có ý thức phân loại rác ngay tại nhà. Nhờ vậy mà đường làng, ngõ xóm lúc nào cũng sạch sẽ. Tuy nhiên, ở một số nơi vẫn còn tình trạng vứt rác bừa bãi, chúng tôi đang tiếp tục vận động và đề nghị xã có biện pháp quyết liệt hơn để đảm bảo môi trường chung”.
Câu chuyện tại chợ Trái Hút cũng cho thấy sự thay đổi trong nhận thức. Ông Phạm Trung Yên, Tổ trưởng Tổ quản lý chợ, chia sẻ: “Công việc vất vả lắm, mỗi ngày thu gom lên tới 1,5 tấn rác. Chúng tôi tích cực vận động tiểu thương tự giác thu gom vào điểm cố định để tổ môi trường chuyển đi. Ban đầu cũng có người chưa hợp tác, thậm chí có người không đăng ký vẫn lén đổ rác. Nhưng kiên trì tuyên truyền cho bà con hiểu việc giữ vệ sinh là bảo vệ sức khỏe của chính mình, giữ cho bộ mặt khu chợ khang trang thì buôn bán cũng thuận lợi hơn, dần dần mọi người đã ủng hộ và thực hiện”.
Điều đáng quý là trong điều kiện ngân sách còn khó khăn, chính người dân và các doanh nghiệp đã chung tay đóng góp 174 triệu đồng cho công tác bảo vệ môi trường địa phương. Con số không chỉ thể hiện giá trị vật chất, mà còn cho thấy sự đồng thuận và quyết tâm lớn của cả cộng đồng.
Nhờ sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt và hợp lòng dân, công tác bảo vệ môi trường ở Đông Cuông đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận. Đến nay, 65% lượng chất thải rắn sinh hoạt đã được thu gom và xử lý theo quy định, 96% hộ dân được sử dụng nước hợp vệ sinh. Quan trọng hơn, những tụ điểm rác thải tự phát trên địa bàn gần như không còn, ý thức của người dân về bảo vệ môi trường được nâng lên rõ rệt.
Hành trình “giải bài toán” môi trường ở Đông Cuông vẫn còn ở phía trước, nhưng những kết quả ban đầu đã khẳng định một hướng đi đúng đắn: khi “ý Đảng” hợp “lòng dân”, mọi khó khăn đều có thể được giải quyết. Đó là nền tảng vững chắc để Đông Cuông tiếp tục phấn đấu, xây dựng thành công xã nông thôn mới kiểu mẫu trong tương lai không xa.
Trình bày: Vân Thảo
