Quay về E-magazine Theo dõi Báo Lào Cai trên Google News
Độc đáo nghi thức mừng cơm mới của người Xá Phó

Độc đáo nghi thức mừng cơm mới của người Xá Phó

Lễ mừng cơm mới của người Xá Phó (hay còn gọi là Xa Phó), xã Sơn Thuỷ, huyện Văn Bàn được tổ chức hằng năm vào tháng 8 hoặc tháng 10 âm lịch với nhiều nghi thức độc đáo. Khi những bông lúa ngoài ruộng hoặc trên nương trịu bông, người Xá Phó náo nức tổ chức nghi lễ rước hồn mẹ lúa về kho để nghỉ ngơi, chuẩn bị cho một năm canh tác mới. Đồng thời, dâng cơm mới mời tổ tiên, mừng cho mùa màng bội thu.

phan le (2).jpg
phan le (3).jpg
Lễ mừng cơm mới là hoạt động cuối cùng của quá trình canh tác, là thời điểm các gia đình dân tộc Xá Phó thu hoạch thành quả của mình. Lễ mừng cơm mới của người Xá Phó có lịch sử lâu đời, đến nay vẫn được đồng bào duy trì, trở thành nét văn hóa độc đáo trong cuộc sống thường nhật của họ. Để chuẩn bị cho ngày lễ đặc biệt này, bà chủ nhà dậy từ 3 giờ sáng đồ xôi; các thành viên trong gia đình mổ lợn, chuẩn bị các món để làm cỗ cơm mới.
phan le (4).jpg
Người dân mang xôi, đồ ăn đã chế biến lên nhà sàn, nơi diễn ra nghi lễ cúng hồn lúa và hoạt động ăn mừng mùa lúa mới.
phan le (6).jpg
Mọi thứ dùng để cúng mời hồn lúa, dâng tổ tiên như lá cây, các con vật đều được lựa chọn kỹ, cây trồng, con vật sống ở nơi sạch sẽ.
phan le (5).jpg
Mâm lễ được chuẩn bị gồm: 3 bông hoa gừng, 3 chùm cà gai, 1 gói thịt sóc, 3 quả đỗ nương, 3 quả mướp, 1 hoa chuối vỏ bi màu vàng.
phan le (8).jpg
Ngày đầu tiên đi gặt, chỉ có hai vợ chồng chủ nhà, họ dậy sớm chuẩn bị cơm gói, chiếc hái, gùi qua đầu và đặc biệt là hòn đá thần. Ngày đi hái lúa đầu tiên giống như đi đón hồn lúa về nhà nên mọi việc phải được kiêng kỵ thì hồn lúa mới về đến nhà, nên gia chủ phải đi một mạch đến ruộng, không đi đường tắt, trên đường đi không được hỏi chuyện hay trả lời người khác. Trong ảnh: Chủ nhà làm lễ đón hồn lúa.
 phan le (1).jpg
Hòn đá thần (loại đá trắng có nhiều hạt hình ngũ giác tạo thành - trông giống hạt gạo).
phan le (7).jpg
Sau khi chủ nhà làm lý, chị em trong thôn sẽ cùng nhau đi gặt lúa đổi công.
phan le (10).jpg
Người Xá Phó quan niệm rằng, khi hái lúa, mọi người tuyệt đối không được chớp mắt, vì nếu chớp mắt, khi hái và buộc thành từng cum, lúa sẽ bị rụng hạt; cũng không được thở mạnh, vì nếu thở mạnh sẽ làm hồn lúa hoảng sợ mà bỏ đi khỏi ruộng.
phan le (9).jpg
Sau đó, mọi người gùi lúa trở về nhà. Phụ nữ Xá Phó dùng địu qua đầu để gùi, còn đàn ông thì dùng đòn xóc xiên qua hai cum lúa gánh trên vai trở về nhà.
le 13.jpg
Người Xá Phó đưa thóc cất trữ trên sàn gác, khi mang lúa vào nhà, chủ nhà đóng hết các cửa để tránh hồn lúa mẹ sợ mà bỏ đi. Khi mang lúa về nhà, người hái lúa sẽ đặt những cum lúa ở mẹt, chia thành 1 nắm lúa tẻ, 1 nắm lúa nếp dùng để dâng cúng. Trong ảnh: Bà con Xá Phó treo hồn lúa làm lý ở gác bếp.
phan le (11).jpg
phan le (12).jpg
Khi cơm, xôi chín, họ đổ ra mẹt đan rải lá chuối, trên đặt thịt lợn, thịt gà, chén, đũa, rượu, bát canh khoai sọ. Bày xong mâm lễ, bà chủ nhà đặt trước bàn thờ, khấn cúng mời tổ tiên về ăn cơm mới, cầu mong tổ tiên phù hộ hồn lúa năm tiếp theo mùa màng tươi tốt, bông lúa trĩu hạt, phù hộ gia đình con cháu ấm no, hạnh phúc. Ông chủ thắp hương, bày mâm cỗ khấn góc nhà gần cầu thang.
ff096a923b7aef24b66b.jpg
Cúng xong, gia chủ mời cơm khách chung vui, ăn mừng cơm mới với gia đình và người thân.

Phần 2: Hấp dẫn các trò chơi dân gian trong Lễ mừng cơm mới của người Xá Phó

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Thổ cẩm truyền thống trong nhịp sống thời trang đương đại

Thổ cẩm truyền thống trong nhịp sống thời trang đương đại

Mặc dù Carnaval Thổ cẩm Tây Bắc lần thứ nhất - năm 2026 đã khép lại, nhưng dư âm về đêm diễn thời trang tại Khu Du lịch Quốc gia Sa Pa đã ghi dấu nhiều cảm xúc ấn tượng trong lòng Nhân dân và du khách trong dịp nghỉ lễ 2/9 với nhiều tiết mục đặc sắc, tôn vinh vẻ đẹp thổ cẩm và bản sắc văn hóa các dân tộc Sa Pa nói riêng và Việt Nam nói chung.

Những sáng tác văn học, nghệ thuật từ miền biên viễn

Những sáng tác văn học, nghệ thuật từ miền biên viễn

Với nhiều thế hệ văn nghệ sĩ Lào Cai, vùng đất biên cương luôn là nguồn cảm hứng đặc biệt, nơi cảnh sắc hùng vĩ, bản làng và nhịp sống của đồng bào hòa quyện tạo thành chất liệu sáng tác giàu sức sống. Từ những chuyến đi thực tế nơi rẻo cao, người nghệ sĩ đã ghi lại vẻ đẹp của thiên nhiên, con người và vùng phên giậu Tổ quốc qua những tác phẩm chất lượng, góp phần lan tỏa hình ảnh Lào Cai vừa hùng vĩ, vừa đậm đà bản sắc.

Độc đáo hương vị cốm mùa thu trên "Cao nguyên trắng" Bắc Hà

Độc đáo hương vị cốm mùa thu trên "Cao nguyên trắng" Bắc Hà

Ngày 1/9, tại Dinh Hoàng A Tưởng, xã Bắc Hà tổ chức chương trình trải nghiệm làm cốm truyền thống của đồng bào dân tộc trên địa bàn, nằm trong chuỗi hoạt động Festival Mùa Thu Bắc Hà năm 2026 với chủ đề "Hương sắc mùa thu". Giữa tiết trời se lạnh vùng cao nguyên, hương thơm lúa nếp mới hòa cùng nhịp chày giã cốm đã trở thành điểm nhấn thu hút đông đảo du khách thập phương.

Từ Bản Chút đến Gabala

Từ Bản Chút đến Gabala

Từ bản Chút, xã Văn Bàn, nghệ nhân Chu Hồng Phương mang tiếng đàn Tính, lời Then cổ đến sân khấu Lễ hội Âm nhạc Quốc tế Gabala lần thứ 15 tại Azerbaijan. Chuyến đi diễn ra từ ngày 29/7 đến 3/8/2026, đánh dấu lần đầu tiên chàng trai sinh năm 1994 biểu diễn trên một sân khấu quốc tế. Với Phương, đó là một chuyến đi đặc biệt, nơi công việc gìn giữ và thực hành nghi lễ Then mà anh theo đuổi nhiều năm được giới thiệu đến bạn bè từ nhiều quốc gia.

Sắc tím dưới chân núi Ngũ Chỉ Sơn

Sắc tím dưới chân núi Ngũ Chỉ Sơn

Thời điểm này, dưới chân núi Ngũ Chỉ Sơn, xã Ngũ Chỉ Sơn, hoa mua đang vào mùa nở rộ, phủ sắc tím dịu dàng lên không gian núi rừng. Thảm hoa tím trải rộng tạo nên khung cảnh thơ mộng, nổi bật vẻ đẹp thiên nhiên nơi đây, thu hút người dân và du khách đến tham quan, chụp ảnh và lưu giữ những khoảnh khắc đẹp.

Hàng nghìn du khách trải nghiệm kỳ nghỉ lễ Quốc khánh 2/9 tại Y Tý

Hàng nghìn du khách trải nghiệm kỳ nghỉ lễ Quốc khánh 2/9 tại Y Tý

Dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9 năm nay, thiên đường mây Y Tý ghi nhận lượng khách tăng vọt với hàng nghìn lượt người ghé thăm mỗi ngày. Nhờ hạ tầng giao thông cải thiện cùng kỳ nghỉ kéo dài, nên thời gian du khách lưu trú lâu hơn. Đến ngày nghỉ lễ thứ 3, tất cả các cơ sở lưu trú trên địa bàn Y Tý đều đã kín chỗ.

Khai mạc Festival Mùa Thu Bắc Hà năm 2026

Khai mạc Festival Mùa Thu Bắc Hà năm 2026

Sáng 29/8, tại Quảng trường Dinh thự Hoàng A Tưởng, UBND xã Bắc Hà tổ chức lễ khai mạc Festival Mùa Thu Bắc Hà, mở màn cho chuỗi hoạt động kéo dài 10 ngày với chủ đề "Giữa sắc vàng mùa lúa chín".

Lào Cai sôi nổi nhiều hoạt động văn hóa, thể thao mừng Quốc khánh 2/9

Lào Cai sôi nổi nhiều hoạt động văn hóa, thể thao mừng Quốc khánh 2/9

Hướng tới kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9, các địa phương trên địa bàn tỉnh Lào Cai tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao sôi nổi, tạo không khí vui tươi, phấn khởi, lan tỏa niềm tự hào dân tộc và tăng cường tinh thần đoàn kết trong Nhân dân.

fb yt zl tw