Quay về E-magazine Theo dõi Báo Lào Cai trên Google News
Độc đáo nghi thức mừng cơm mới của người Xá Phó

Độc đáo nghi thức mừng cơm mới của người Xá Phó

Lễ mừng cơm mới của người Xá Phó (hay còn gọi là Xa Phó), xã Sơn Thuỷ, huyện Văn Bàn được tổ chức hằng năm vào tháng 8 hoặc tháng 10 âm lịch với nhiều nghi thức độc đáo. Khi những bông lúa ngoài ruộng hoặc trên nương trịu bông, người Xá Phó náo nức tổ chức nghi lễ rước hồn mẹ lúa về kho để nghỉ ngơi, chuẩn bị cho một năm canh tác mới. Đồng thời, dâng cơm mới mời tổ tiên, mừng cho mùa màng bội thu.

phan le (2).jpg
phan le (3).jpg
Lễ mừng cơm mới là hoạt động cuối cùng của quá trình canh tác, là thời điểm các gia đình dân tộc Xá Phó thu hoạch thành quả của mình. Lễ mừng cơm mới của người Xá Phó có lịch sử lâu đời, đến nay vẫn được đồng bào duy trì, trở thành nét văn hóa độc đáo trong cuộc sống thường nhật của họ. Để chuẩn bị cho ngày lễ đặc biệt này, bà chủ nhà dậy từ 3 giờ sáng đồ xôi; các thành viên trong gia đình mổ lợn, chuẩn bị các món để làm cỗ cơm mới.
phan le (4).jpg
Người dân mang xôi, đồ ăn đã chế biến lên nhà sàn, nơi diễn ra nghi lễ cúng hồn lúa và hoạt động ăn mừng mùa lúa mới.
phan le (6).jpg
Mọi thứ dùng để cúng mời hồn lúa, dâng tổ tiên như lá cây, các con vật đều được lựa chọn kỹ, cây trồng, con vật sống ở nơi sạch sẽ.
phan le (5).jpg
Mâm lễ được chuẩn bị gồm: 3 bông hoa gừng, 3 chùm cà gai, 1 gói thịt sóc, 3 quả đỗ nương, 3 quả mướp, 1 hoa chuối vỏ bi màu vàng.
phan le (8).jpg
Ngày đầu tiên đi gặt, chỉ có hai vợ chồng chủ nhà, họ dậy sớm chuẩn bị cơm gói, chiếc hái, gùi qua đầu và đặc biệt là hòn đá thần. Ngày đi hái lúa đầu tiên giống như đi đón hồn lúa về nhà nên mọi việc phải được kiêng kỵ thì hồn lúa mới về đến nhà, nên gia chủ phải đi một mạch đến ruộng, không đi đường tắt, trên đường đi không được hỏi chuyện hay trả lời người khác. Trong ảnh: Chủ nhà làm lễ đón hồn lúa.
 phan le (1).jpg
Hòn đá thần (loại đá trắng có nhiều hạt hình ngũ giác tạo thành - trông giống hạt gạo).
phan le (7).jpg
Sau khi chủ nhà làm lý, chị em trong thôn sẽ cùng nhau đi gặt lúa đổi công.
phan le (10).jpg
Người Xá Phó quan niệm rằng, khi hái lúa, mọi người tuyệt đối không được chớp mắt, vì nếu chớp mắt, khi hái và buộc thành từng cum, lúa sẽ bị rụng hạt; cũng không được thở mạnh, vì nếu thở mạnh sẽ làm hồn lúa hoảng sợ mà bỏ đi khỏi ruộng.
phan le (9).jpg
Sau đó, mọi người gùi lúa trở về nhà. Phụ nữ Xá Phó dùng địu qua đầu để gùi, còn đàn ông thì dùng đòn xóc xiên qua hai cum lúa gánh trên vai trở về nhà.
le 13.jpg
Người Xá Phó đưa thóc cất trữ trên sàn gác, khi mang lúa vào nhà, chủ nhà đóng hết các cửa để tránh hồn lúa mẹ sợ mà bỏ đi. Khi mang lúa về nhà, người hái lúa sẽ đặt những cum lúa ở mẹt, chia thành 1 nắm lúa tẻ, 1 nắm lúa nếp dùng để dâng cúng. Trong ảnh: Bà con Xá Phó treo hồn lúa làm lý ở gác bếp.
phan le (11).jpg
phan le (12).jpg
Khi cơm, xôi chín, họ đổ ra mẹt đan rải lá chuối, trên đặt thịt lợn, thịt gà, chén, đũa, rượu, bát canh khoai sọ. Bày xong mâm lễ, bà chủ nhà đặt trước bàn thờ, khấn cúng mời tổ tiên về ăn cơm mới, cầu mong tổ tiên phù hộ hồn lúa năm tiếp theo mùa màng tươi tốt, bông lúa trĩu hạt, phù hộ gia đình con cháu ấm no, hạnh phúc. Ông chủ thắp hương, bày mâm cỗ khấn góc nhà gần cầu thang.
ff096a923b7aef24b66b.jpg
Cúng xong, gia chủ mời cơm khách chung vui, ăn mừng cơm mới với gia đình và người thân.

Phần 2: Hấp dẫn các trò chơi dân gian trong Lễ mừng cơm mới của người Xá Phó

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Lấy văn hóa làm nền tảng, xây dựng cộng đồng dân cư cơ sở giàu bản sắc, sáng - xanh - sạch - đẹp

Lấy văn hóa làm nền tảng, xây dựng cộng đồng dân cư cơ sở giàu bản sắc, sáng - xanh - sạch - đẹp

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam nhấn mạnh: "Phát triển văn hóa cơ sở phù hợp với chính quyền địa phương hai cấp; xây dựng cộng đồng văn hóa cơ sở giàu bản sắc, sáng-xanh-sạch-đẹp; lấy khu dân cư là hạt nhân của môi trường văn hóa, người dân làm chủ thể và trung tâm".

Tổ chức cuộc thi viết với chủ đề “Bữa cơm gia đình ấm áp yêu thương”

Tổ chức cuộc thi viết với chủ đề “Bữa cơm gia đình ấm áp yêu thương”

Nhằm thiết thực triển khai các hoạt động kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam, Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) vừa ban hành Thể lệ tổ chức cuộc thi viết với chủ đề “Bữa cơm gia đình ấm áp yêu thương”. Đây là sân chơi văn hóa ý nghĩa nhằm lan tỏa những giá trị truyền thống tốt đẹp, các chuẩn mực đạo đức của gia đình Việt Nam giữa cuộc sống hiện đại bận rộn.

Sôi nổi Liên hoan “Giọng hát hay tiếng Anh và Tìm kiếm tài năng nghệ thuật thanh thiếu nhi” tỉnh Lào Cai năm 2026

Sôi nổi Liên hoan “Giọng hát hay tiếng Anh và Tìm kiếm tài năng nghệ thuật thanh thiếu nhi” tỉnh Lào Cai năm 2026

Sáng 17/3, Tỉnh đoàn Lào Cai phối hợp với Hội đồng Đội tỉnh tổ chức Liên hoan “Giọng hát hay tiếng Anh và Tìm kiếm tài năng nghệ thuật thanh thiếu nhi tỉnh Lào Cai năm 2026” với chủ đề “Giai điệu tuổi trẻ”. Chương trình là hoạt động ý nghĩa chào mừng kỷ niệm 95 năm Ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (26/3/1931 – 26/3/2026).

500 năm giữ lửa nghề đúc đồng giữa lòng Hà Nội

500 năm giữ lửa nghề đúc đồng giữa lòng Hà Nội

Nằm trên bán đảo nhô ra hồ Trúc Bạch (Hà Nội), Ngũ Xã là một trong những làng nghề thủ công tiêu biểu của kinh thành Thăng Long xưa. Trải qua gần 500 năm hình thành và phát triển, làng đúc đồng Ngũ Xã không chỉ lưu giữ kỹ nghệ tinh xảo mà còn góp phần tạo nên nhiều tác phẩm đồng đồ sộ, in dấu trong không gian văn hóa tâm linh Việt Nam.

Lần đầu trong lịch sử Oscar có nữ quay phim chiến thắng

Lần đầu trong lịch sử Oscar có nữ quay phim chiến thắng

Nhà quay phim Autumn Durald Arkapaw đã làm nên lịch sử tại Oscar khi trở thành người phụ nữ đầu tiên giành giải Quay phim xuất sắc nhất với bộ phim "Sinners". Chiến thắng của cô đánh dấu bước tiến quan trọng của phụ nữ trong lĩnh vực quay phim vốn lâu nay do nam giới thống trị.

Chiêm ngưỡng hơn 200 tác phẩm hội họa kinh điển thế giới dưới định dạng số

Chiêm ngưỡng hơn 200 tác phẩm hội họa kinh điển thế giới dưới định dạng số

Triển lãm kỹ thuật số “Bóng hình em, vần thơ anh” (Her Soul, His Verse) đang diễn ra tại Trung tâm Nghệ thuật đương đại Vincom (VCCA), đưa khán giả chiêm ngưỡng hơn 200 tác phẩm hội họa tiêu biểu của trường phái Tiền Raphael dưới định dạng số, tạo nên không gian nghệ thuật giàu biểu tượng và cảm hứng thi ca.

fb yt zl tw