Quay về E-magazine Theo dõi Báo Lào Cai trên Google News
Độc đáo nghi thức mừng cơm mới của người Xá Phó

Độc đáo nghi thức mừng cơm mới của người Xá Phó

Lễ mừng cơm mới của người Xá Phó (hay còn gọi là Xa Phó), xã Sơn Thuỷ, huyện Văn Bàn được tổ chức hằng năm vào tháng 8 hoặc tháng 10 âm lịch với nhiều nghi thức độc đáo. Khi những bông lúa ngoài ruộng hoặc trên nương trịu bông, người Xá Phó náo nức tổ chức nghi lễ rước hồn mẹ lúa về kho để nghỉ ngơi, chuẩn bị cho một năm canh tác mới. Đồng thời, dâng cơm mới mời tổ tiên, mừng cho mùa màng bội thu.

phan le (2).jpg
phan le (3).jpg
Lễ mừng cơm mới là hoạt động cuối cùng của quá trình canh tác, là thời điểm các gia đình dân tộc Xá Phó thu hoạch thành quả của mình. Lễ mừng cơm mới của người Xá Phó có lịch sử lâu đời, đến nay vẫn được đồng bào duy trì, trở thành nét văn hóa độc đáo trong cuộc sống thường nhật của họ. Để chuẩn bị cho ngày lễ đặc biệt này, bà chủ nhà dậy từ 3 giờ sáng đồ xôi; các thành viên trong gia đình mổ lợn, chuẩn bị các món để làm cỗ cơm mới.
phan le (4).jpg
Người dân mang xôi, đồ ăn đã chế biến lên nhà sàn, nơi diễn ra nghi lễ cúng hồn lúa và hoạt động ăn mừng mùa lúa mới.
phan le (6).jpg
Mọi thứ dùng để cúng mời hồn lúa, dâng tổ tiên như lá cây, các con vật đều được lựa chọn kỹ, cây trồng, con vật sống ở nơi sạch sẽ.
phan le (5).jpg
Mâm lễ được chuẩn bị gồm: 3 bông hoa gừng, 3 chùm cà gai, 1 gói thịt sóc, 3 quả đỗ nương, 3 quả mướp, 1 hoa chuối vỏ bi màu vàng.
phan le (8).jpg
Ngày đầu tiên đi gặt, chỉ có hai vợ chồng chủ nhà, họ dậy sớm chuẩn bị cơm gói, chiếc hái, gùi qua đầu và đặc biệt là hòn đá thần. Ngày đi hái lúa đầu tiên giống như đi đón hồn lúa về nhà nên mọi việc phải được kiêng kỵ thì hồn lúa mới về đến nhà, nên gia chủ phải đi một mạch đến ruộng, không đi đường tắt, trên đường đi không được hỏi chuyện hay trả lời người khác. Trong ảnh: Chủ nhà làm lễ đón hồn lúa.
 phan le (1).jpg
Hòn đá thần (loại đá trắng có nhiều hạt hình ngũ giác tạo thành - trông giống hạt gạo).
phan le (7).jpg
Sau khi chủ nhà làm lý, chị em trong thôn sẽ cùng nhau đi gặt lúa đổi công.
phan le (10).jpg
Người Xá Phó quan niệm rằng, khi hái lúa, mọi người tuyệt đối không được chớp mắt, vì nếu chớp mắt, khi hái và buộc thành từng cum, lúa sẽ bị rụng hạt; cũng không được thở mạnh, vì nếu thở mạnh sẽ làm hồn lúa hoảng sợ mà bỏ đi khỏi ruộng.
phan le (9).jpg
Sau đó, mọi người gùi lúa trở về nhà. Phụ nữ Xá Phó dùng địu qua đầu để gùi, còn đàn ông thì dùng đòn xóc xiên qua hai cum lúa gánh trên vai trở về nhà.
le 13.jpg
Người Xá Phó đưa thóc cất trữ trên sàn gác, khi mang lúa vào nhà, chủ nhà đóng hết các cửa để tránh hồn lúa mẹ sợ mà bỏ đi. Khi mang lúa về nhà, người hái lúa sẽ đặt những cum lúa ở mẹt, chia thành 1 nắm lúa tẻ, 1 nắm lúa nếp dùng để dâng cúng. Trong ảnh: Bà con Xá Phó treo hồn lúa làm lý ở gác bếp.
phan le (11).jpg
phan le (12).jpg
Khi cơm, xôi chín, họ đổ ra mẹt đan rải lá chuối, trên đặt thịt lợn, thịt gà, chén, đũa, rượu, bát canh khoai sọ. Bày xong mâm lễ, bà chủ nhà đặt trước bàn thờ, khấn cúng mời tổ tiên về ăn cơm mới, cầu mong tổ tiên phù hộ hồn lúa năm tiếp theo mùa màng tươi tốt, bông lúa trĩu hạt, phù hộ gia đình con cháu ấm no, hạnh phúc. Ông chủ thắp hương, bày mâm cỗ khấn góc nhà gần cầu thang.
ff096a923b7aef24b66b.jpg
Cúng xong, gia chủ mời cơm khách chung vui, ăn mừng cơm mới với gia đình và người thân.

Phần 2: Hấp dẫn các trò chơi dân gian trong Lễ mừng cơm mới của người Xá Phó

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Sôi nổi lễ hội Cầu mùa xã Thượng Bằng La

Sôi nổi lễ hội Cầu mùa xã Thượng Bằng La

Ngày 28/02 (tức ngày 12 tháng Giêng Bính Ngọ), tại sân vận động trung tâm xã Thượng Bằng La diễn ra lễ hội Cầu mùa, trong đó điểm nhấn là màn múa đại Dậm Thuông (còn gọi là Xòe Then) với sự tham gia của hơn 1.000 nghệ nhân, diễn viên đến từ các thôn trên địa bàn xã.

Sôi nổi trò chơi dân gian tại Lễ hội Văn hóa các dân tộc xã Dền Sáng

Sôi nổi trò chơi dân gian tại Lễ hội Văn hóa các dân tộc xã Dền Sáng

Trong 2 ngày 27 - 28/02, UBND xã Dền Sáng tổ chức Lễ hội Văn hoá truyền thống cộng đồng các dân tộc Xuân Bính Ngọ 2026 với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao, trò chơi dân gian sôi nổi, thu hút đông đảo Nhân dân và du khách tham gia. Đây là lễ hội lớn đầu tiên của xã sau khi được thành lập trên cơ sở sáp nhập 3 xã: Dền Sáng, Dền Thàng và Sàng Ma Sáo (cũ).

Làng Chút vui hội cầu mùa

Làng Chút vui hội cầu mùa

Những ngày đầu xuân, tại thôn Làng Chút, xã Văn Bàn, tỉnh Lào Cai tưng bừng Lễ hội Xuống đồng năm 2026 trong rộn ràng tiếng trống, hân hoan tiếng cười, chan chứa niềm tin và hy vọng.

Sẵn sàng cho lễ hội đền Thượng năm 2026

Sẵn sàng cho lễ hội đền Thượng năm 2026

Lễ hội Đền Thượng - 10 năm Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, Xuân Bính Ngọ năm 2026 được tổ chức từ ngày 01 - 03/3/2026 (tức từ ngày 13 - 15 tháng Giêng âm lịch) với nhiều hoạt động tâm linh, văn hóa, văn nghệ đặc sắc. Đến nay, công tác chuẩn bị đã được phường Lào Cai tích cực thực hiện, sẵn sàng cho sự kiện văn hóa được mong chờ đầu năm nơi vùng cao Tây Bắc.

Sức sống văn nghệ quần chúng ở Cam Đường

Sức sống văn nghệ quần chúng ở Cam Đường

Ở phường Cam Đường, phong trào văn hóa - văn nghệ quần chúng đang từng bước khẳng định vai trò trong đời sống cộng đồng. Thông qua các câu lạc bộ, tổ, đội sinh hoạt tại khu dân cư, phong trào văn nghệ được duy trì thường xuyên, góp phần tạo không khí vui tươi, tăng cường sự gắn kết và làm phong phú đời sống tinh thần của người dân.

Về Khánh Yên vui ngày hội trống

Về Khánh Yên vui ngày hội trống

Sáng 25/02 (tức mồng 09 tháng Giêng), xã Khánh Yên tổ chức ngày hội trống cùng nhiều hoạt động văn hóa, thể thao, thu hút đông đảo Nhân dân tham gia. Màn đồng diễn trống với hàng trăm diễn viên và phần thi múa trống sôi nổi đã tạo nên không khí rộn ràng, mở đầu cho mùa xuân mới tràn đầy sắc màu văn hóa.

fb yt zl tw