Quay về E-magazine Theo dõi Báo Lào Cai trên Google News
Độc đáo nghi thức mừng cơm mới của người Xá Phó

Độc đáo nghi thức mừng cơm mới của người Xá Phó

Lễ mừng cơm mới của người Xá Phó (hay còn gọi là Xa Phó), xã Sơn Thuỷ, huyện Văn Bàn được tổ chức hằng năm vào tháng 8 hoặc tháng 10 âm lịch với nhiều nghi thức độc đáo. Khi những bông lúa ngoài ruộng hoặc trên nương trịu bông, người Xá Phó náo nức tổ chức nghi lễ rước hồn mẹ lúa về kho để nghỉ ngơi, chuẩn bị cho một năm canh tác mới. Đồng thời, dâng cơm mới mời tổ tiên, mừng cho mùa màng bội thu.

phan le (2).jpg
phan le (3).jpg
Lễ mừng cơm mới là hoạt động cuối cùng của quá trình canh tác, là thời điểm các gia đình dân tộc Xá Phó thu hoạch thành quả của mình. Lễ mừng cơm mới của người Xá Phó có lịch sử lâu đời, đến nay vẫn được đồng bào duy trì, trở thành nét văn hóa độc đáo trong cuộc sống thường nhật của họ. Để chuẩn bị cho ngày lễ đặc biệt này, bà chủ nhà dậy từ 3 giờ sáng đồ xôi; các thành viên trong gia đình mổ lợn, chuẩn bị các món để làm cỗ cơm mới.
phan le (4).jpg
Người dân mang xôi, đồ ăn đã chế biến lên nhà sàn, nơi diễn ra nghi lễ cúng hồn lúa và hoạt động ăn mừng mùa lúa mới.
phan le (6).jpg
Mọi thứ dùng để cúng mời hồn lúa, dâng tổ tiên như lá cây, các con vật đều được lựa chọn kỹ, cây trồng, con vật sống ở nơi sạch sẽ.
phan le (5).jpg
Mâm lễ được chuẩn bị gồm: 3 bông hoa gừng, 3 chùm cà gai, 1 gói thịt sóc, 3 quả đỗ nương, 3 quả mướp, 1 hoa chuối vỏ bi màu vàng.
phan le (8).jpg
Ngày đầu tiên đi gặt, chỉ có hai vợ chồng chủ nhà, họ dậy sớm chuẩn bị cơm gói, chiếc hái, gùi qua đầu và đặc biệt là hòn đá thần. Ngày đi hái lúa đầu tiên giống như đi đón hồn lúa về nhà nên mọi việc phải được kiêng kỵ thì hồn lúa mới về đến nhà, nên gia chủ phải đi một mạch đến ruộng, không đi đường tắt, trên đường đi không được hỏi chuyện hay trả lời người khác. Trong ảnh: Chủ nhà làm lễ đón hồn lúa.
 phan le (1).jpg
Hòn đá thần (loại đá trắng có nhiều hạt hình ngũ giác tạo thành - trông giống hạt gạo).
phan le (7).jpg
Sau khi chủ nhà làm lý, chị em trong thôn sẽ cùng nhau đi gặt lúa đổi công.
phan le (10).jpg
Người Xá Phó quan niệm rằng, khi hái lúa, mọi người tuyệt đối không được chớp mắt, vì nếu chớp mắt, khi hái và buộc thành từng cum, lúa sẽ bị rụng hạt; cũng không được thở mạnh, vì nếu thở mạnh sẽ làm hồn lúa hoảng sợ mà bỏ đi khỏi ruộng.
phan le (9).jpg
Sau đó, mọi người gùi lúa trở về nhà. Phụ nữ Xá Phó dùng địu qua đầu để gùi, còn đàn ông thì dùng đòn xóc xiên qua hai cum lúa gánh trên vai trở về nhà.
le 13.jpg
Người Xá Phó đưa thóc cất trữ trên sàn gác, khi mang lúa vào nhà, chủ nhà đóng hết các cửa để tránh hồn lúa mẹ sợ mà bỏ đi. Khi mang lúa về nhà, người hái lúa sẽ đặt những cum lúa ở mẹt, chia thành 1 nắm lúa tẻ, 1 nắm lúa nếp dùng để dâng cúng. Trong ảnh: Bà con Xá Phó treo hồn lúa làm lý ở gác bếp.
phan le (11).jpg
phan le (12).jpg
Khi cơm, xôi chín, họ đổ ra mẹt đan rải lá chuối, trên đặt thịt lợn, thịt gà, chén, đũa, rượu, bát canh khoai sọ. Bày xong mâm lễ, bà chủ nhà đặt trước bàn thờ, khấn cúng mời tổ tiên về ăn cơm mới, cầu mong tổ tiên phù hộ hồn lúa năm tiếp theo mùa màng tươi tốt, bông lúa trĩu hạt, phù hộ gia đình con cháu ấm no, hạnh phúc. Ông chủ thắp hương, bày mâm cỗ khấn góc nhà gần cầu thang.
ff096a923b7aef24b66b.jpg
Cúng xong, gia chủ mời cơm khách chung vui, ăn mừng cơm mới với gia đình và người thân.

Phần 2: Hấp dẫn các trò chơi dân gian trong Lễ mừng cơm mới của người Xá Phó

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Gieo mầm văn hóa cho trẻ thơ

Gieo mầm văn hóa cho trẻ thơ

Bằng việc đưa nghề truyền thống của các dân tộc tại địa phương vào tiết học trải nghiệm, Trường Mầm non Hợp Thành (xã Hợp Thành) đã góp phần đổi mới phương pháp giáo dục mầm non, khơi dậy hứng thú học tập cho trẻ, đồng thời gieo mầm tình yêu văn hóa, ý thức trân trọng lao động và gìn giữ bản sắc địa phương ngay từ những năm đầu đời.

Tổng duyệt Chương trình nghệ thuật "Tự hào tiến bước dưới cờ Đảng quang vinh"

Tổng duyệt Chương trình nghệ thuật "Tự hào tiến bước dưới cờ Đảng quang vinh"

Tối 24/1/2026, tại Quảng trường 19/8, phường Yên Bái, đồng chí Vũ Thị Hiền Hạnh - Phó Chủ tịch UBND tỉnh đã dự buổi tổng duyệt Chương trình nghệ thuật "Tự hào tiến bước dưới cờ Đảng quang vinh" - chương trình chào mừng thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và Kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930 - 3/2/2026).

Niềm tin sâu sắc vào sức mạnh của văn hóa

Niềm tin sâu sắc vào sức mạnh của văn hóa

Trong Báo cáo về các văn kiện trình Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng do Tổng Bí thư Tô Lâm trình bày tại phiên khai mạc, việc khẳng định: “Văn hóa và con người: nền tảng tinh thần của xã hội, sức mạnh nội sinh, nguồn lực và động lực phát triển đất nước” mang ý nghĩa rất quan trọng cả về lý luận và thực tiễn.

UNESCO hỗ trợ khẩn cấp Việt Nam bảo vệ di sản văn hóa sau thiên tai

UNESCO hỗ trợ khẩn cấp Việt Nam bảo vệ di sản văn hóa sau thiên tai

Theo phóng viên TTXVN tại Pháp, ngày 23/1, sau loạt cơn bão nghiêm trọng xảy ra tại Việt Nam trong tháng 11/2025, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) đã công bố gói hỗ trợ khẩn cấp trị giá khoảng 740.000 USD nhằm bảo vệ di sản văn hóa và duy trì hoạt động giáo dục tại các khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề.

Tiếp nối dòng chảy văn hóa vùng cao

Tiếp nối dòng chảy văn hóa vùng cao

Festival Khèn Mông, Lễ hội hoa Tớ dày và các hoạt động Chào xuân 2026 được tổ chức tại xã Mù Cang Chải vừa qua không chỉ là điểm hẹn của sắc màu thiên nhiên, mà còn là sân khấu để sức trẻ vùng cao khẳng định sứ mệnh tiếp nối dòng chảy văn hóa dân tộc. 

Lào Cai khơi dậy sức mạnh nội sinh từ văn hóa

Lào Cai khơi dậy sức mạnh nội sinh từ văn hóa

Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam được ban hành ngay trước thềm Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, thể hiện quyết tâm đưa văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực phát triển nhanh và bền vững của đất nước. Với Lào Cai, việc khơi nguồn sức mạnh nội sinh từ văn hóa, con người đã và đang tạo nền tảng cho sự phát triển vững bền.

Khai mạc Hội sách Xuân Bính Ngọ 2026

Khai mạc Hội sách Xuân Bính Ngọ 2026

Sáng 23/1, tại khuôn viên Trung tâm Dịch vụ tổng hợp phường Lào Cai, Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao tỉnh Lào Cai phối hợp với Tỉnh đoàn Lào Cai, UBND phường Lào Cai và Công ty KBS Việt Nam tổ chức Khai mạc Hội sách Xuân Bính Ngọ năm 2026 với chủ đề “Sách và Khát vọng Lào Cai: Chào Xuân mới, chào kỷ nguyên mới”.

Chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng thành công Đại hội Đảng XIV

Chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng thành công Đại hội Đảng XIV

Chương trình nghệ thuật đặc biệt Tầm nhìn mới, kỷ nguyên mới quy tụ nhiều nghệ sĩ hàng đầu như NSND Tạ Minh Tâm, Mỹ Tâm, Tùng Dương, Đăng Dương… cùng hơn 6.000 diễn viên quần chúng, tạo nên các màn đồng diễn quy mô lớn, thể hiện sức mạnh đoàn kết và khát vọng vươn mình của dân tộc.

Rộn ràng chợ phiên Sín Chéng

Rộn ràng chợ phiên Sín Chéng

Si Ma Cai - vùng đất nơi thượng nguồn sông Chảy là nơi nổi tiếng với những phiên chợ đông vui như chợ Cán Cấu, chợ Si Ma Cai, chợ Sín Chéng. Trong đó, chợ phiên Sín Chéng là chợ phiên xa nhất, đến nay vẫn giữ được nét văn hóa mộc mạc, nguyên sơ, rực rỡ sắc màu của phiên chợ vùng cao Tây Bắc.

Hạt nhân gìn giữ bản sắc văn hóa ở Mậu A

Hạt nhân gìn giữ bản sắc văn hóa ở Mậu A

Người cao tuổi ở Mậu A với câu chuyện của riêng mình đã góp phần xây dựng nên những giá trị văn hóa độc đáo. Từ những điệu múa, bài hát dân gian đến các nghi thức lễ hội, sự hiện diện và cống hiến của họ góp phần duy trì bản sắc văn hóa, đồng thời kết nối giữa quá khứ và hiện tại.

fb yt zl tw