Quay về E-magazine Theo dõi Báo Lào Cai trên Google News
Độc đáo nghi thức mừng cơm mới của người Xá Phó

Độc đáo nghi thức mừng cơm mới của người Xá Phó

Lễ mừng cơm mới của người Xá Phó (hay còn gọi là Xa Phó), xã Sơn Thuỷ, huyện Văn Bàn được tổ chức hằng năm vào tháng 8 hoặc tháng 10 âm lịch với nhiều nghi thức độc đáo. Khi những bông lúa ngoài ruộng hoặc trên nương trịu bông, người Xá Phó náo nức tổ chức nghi lễ rước hồn mẹ lúa về kho để nghỉ ngơi, chuẩn bị cho một năm canh tác mới. Đồng thời, dâng cơm mới mời tổ tiên, mừng cho mùa màng bội thu.

phan le (2).jpg
phan le (3).jpg
Lễ mừng cơm mới là hoạt động cuối cùng của quá trình canh tác, là thời điểm các gia đình dân tộc Xá Phó thu hoạch thành quả của mình. Lễ mừng cơm mới của người Xá Phó có lịch sử lâu đời, đến nay vẫn được đồng bào duy trì, trở thành nét văn hóa độc đáo trong cuộc sống thường nhật của họ. Để chuẩn bị cho ngày lễ đặc biệt này, bà chủ nhà dậy từ 3 giờ sáng đồ xôi; các thành viên trong gia đình mổ lợn, chuẩn bị các món để làm cỗ cơm mới.
phan le (4).jpg
Người dân mang xôi, đồ ăn đã chế biến lên nhà sàn, nơi diễn ra nghi lễ cúng hồn lúa và hoạt động ăn mừng mùa lúa mới.
phan le (6).jpg
Mọi thứ dùng để cúng mời hồn lúa, dâng tổ tiên như lá cây, các con vật đều được lựa chọn kỹ, cây trồng, con vật sống ở nơi sạch sẽ.
phan le (5).jpg
Mâm lễ được chuẩn bị gồm: 3 bông hoa gừng, 3 chùm cà gai, 1 gói thịt sóc, 3 quả đỗ nương, 3 quả mướp, 1 hoa chuối vỏ bi màu vàng.
phan le (8).jpg
Ngày đầu tiên đi gặt, chỉ có hai vợ chồng chủ nhà, họ dậy sớm chuẩn bị cơm gói, chiếc hái, gùi qua đầu và đặc biệt là hòn đá thần. Ngày đi hái lúa đầu tiên giống như đi đón hồn lúa về nhà nên mọi việc phải được kiêng kỵ thì hồn lúa mới về đến nhà, nên gia chủ phải đi một mạch đến ruộng, không đi đường tắt, trên đường đi không được hỏi chuyện hay trả lời người khác. Trong ảnh: Chủ nhà làm lễ đón hồn lúa.
 phan le (1).jpg
Hòn đá thần (loại đá trắng có nhiều hạt hình ngũ giác tạo thành - trông giống hạt gạo).
phan le (7).jpg
Sau khi chủ nhà làm lý, chị em trong thôn sẽ cùng nhau đi gặt lúa đổi công.
phan le (10).jpg
Người Xá Phó quan niệm rằng, khi hái lúa, mọi người tuyệt đối không được chớp mắt, vì nếu chớp mắt, khi hái và buộc thành từng cum, lúa sẽ bị rụng hạt; cũng không được thở mạnh, vì nếu thở mạnh sẽ làm hồn lúa hoảng sợ mà bỏ đi khỏi ruộng.
phan le (9).jpg
Sau đó, mọi người gùi lúa trở về nhà. Phụ nữ Xá Phó dùng địu qua đầu để gùi, còn đàn ông thì dùng đòn xóc xiên qua hai cum lúa gánh trên vai trở về nhà.
le 13.jpg
Người Xá Phó đưa thóc cất trữ trên sàn gác, khi mang lúa vào nhà, chủ nhà đóng hết các cửa để tránh hồn lúa mẹ sợ mà bỏ đi. Khi mang lúa về nhà, người hái lúa sẽ đặt những cum lúa ở mẹt, chia thành 1 nắm lúa tẻ, 1 nắm lúa nếp dùng để dâng cúng. Trong ảnh: Bà con Xá Phó treo hồn lúa làm lý ở gác bếp.
phan le (11).jpg
phan le (12).jpg
Khi cơm, xôi chín, họ đổ ra mẹt đan rải lá chuối, trên đặt thịt lợn, thịt gà, chén, đũa, rượu, bát canh khoai sọ. Bày xong mâm lễ, bà chủ nhà đặt trước bàn thờ, khấn cúng mời tổ tiên về ăn cơm mới, cầu mong tổ tiên phù hộ hồn lúa năm tiếp theo mùa màng tươi tốt, bông lúa trĩu hạt, phù hộ gia đình con cháu ấm no, hạnh phúc. Ông chủ thắp hương, bày mâm cỗ khấn góc nhà gần cầu thang.
ff096a923b7aef24b66b.jpg
Cúng xong, gia chủ mời cơm khách chung vui, ăn mừng cơm mới với gia đình và người thân.

Phần 2: Hấp dẫn các trò chơi dân gian trong Lễ mừng cơm mới của người Xá Phó

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Niềm tin của Tổng Bí thư Lê Duẩn vào thế hệ trẻ Việt Nam

Niềm tin của Tổng Bí thư Lê Duẩn vào thế hệ trẻ Việt Nam

Nhân kỷ niệm 95 năm Ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản cuốn sách “Tiền đồ rực rỡ của Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa nằm trong tay thế hệ trẻ”, tuyển chọn các bài viết, bài phát biểu quan trọng của Tổng Bí thư Lê Duẩn về thanh niên Việt Nam.

Dự kiến đầu tư 43 tỷ đồng tu bổ Khu di tích Căng - Đồn Nghĩa Lộ và đền thờ Cầm Hánh

Dự kiến đầu tư 43 tỷ đồng tu bổ Khu di tích Căng - Đồn Nghĩa Lộ và đền thờ Cầm Hánh

Chiều 24/3, Công ty TNHH Tư vấn đầu tư xây dựng Yên Bái phối hợp với Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Nghĩa Lộ và UBND phường Nghĩa Lộ tổ chức khảo sát hiện trạng Khu di tích lịch sử - văn hóa Căng và Đồn Nghĩa Lộ, đền thờ Cầm Hánh, nhằm xây dựng phương án bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di tích giai đoạn 2026 - 2030 của tỉnh Lào Cai.

Lào Cai ban hành Kế hoạch triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa

Lào Cai ban hành Kế hoạch triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa

Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lào Cai vừa ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam trên địa bàn tỉnh, với mục tiêu xây dựng văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, nguồn lực nội sinh và động lực phát triển nhanh, bền vững theo hướng "Xanh, hài hòa, bản sắc, hạnh phúc".

Nghệ nhân Mường Lò sẵn sàng tham gia Festival Bắc Ninh 2026

Nghệ nhân Mường Lò sẵn sàng tham gia Festival Bắc Ninh 2026

Nhằm chuẩn bị cho Lễ đón nhận Bằng của UNESCO và Festival Bắc Ninh 2026, Trung tâm Văn hóa và Điện ảnh tỉnh Lào Cai đang phối hợp với UBND phường Nghĩa Lộ và phường Trung Tâm tổ chức trưng tập, luyện tập chương trình nghệ thuật cho đoàn nghệ nhân, diễn viên quần chúng tham gia trình diễn di sản văn hóa.

Lễ hội Bảo Hà thu hút 485 nghìn lượt khách tham quan

Lễ hội Bảo Hà thu hút 485 nghìn lượt khách tham quan

Theo Ban Quản lý di tích và Phát triển du lịch xã Bảo Hà (Lào Cai) ngay từ đầu năm 2026 ban đã chủ động tham mưu Ủy ban nhân dân xã Bảo Hà xây dựng và ban hành Kế hoạch tổ chức các Lễ hội dịp đầu Xuân năm 2026 như Lễ hội đền Làng Lúc, Lễ hội đền Cô Tân An và Lễ hội đền Hai Cô…

Người lưu giữ nghệ thuật chế tác khèn bè Thái

Người lưu giữ nghệ thuật chế tác khèn bè Thái

Gần 90 tuổi nhưng ông Vì Văn Ngân ở Bản Ten, phường Nghĩa Lộ vẫn dành trọn tâm huyết lưu giữ nghệ thuật chế tác nhạc cụ dân tộc Thái. Ông là một trong số rất ít người còn biết chế tác hoàn chỉnh chiếc Khèn bè Thái ở vùng Mường Lò. Không chỉ vậy, ông còn sử dụng thành thạo nhiều loại nhạc cụ dân tộc Thái như Khèn bè, các loại Pí (Pí ló, Pí pặp, Pí thiu…).

Về Nghĩa Lộ ngắm hoa ban

Về Nghĩa Lộ ngắm hoa ban

Mỗi độ tháng ba về, Nghĩa Lộ lại khoác lên mình tấm áo trắng tinh khôi của hoa ban. Không chỉ là loài hoa đặc trưng của núi rừng Tây Bắc, hoa ban còn gắn liền với đời sống văn hóa, tâm hồn của đồng bào Thái nơi đây. 

fb yt zl tw