Quay về E-magazine Theo dõi Báo Lào Cai trên Google News
Độc đáo nghi thức mừng cơm mới của người Xá Phó

Độc đáo nghi thức mừng cơm mới của người Xá Phó

Lễ mừng cơm mới của người Xá Phó (hay còn gọi là Xa Phó), xã Sơn Thuỷ, huyện Văn Bàn được tổ chức hằng năm vào tháng 8 hoặc tháng 10 âm lịch với nhiều nghi thức độc đáo. Khi những bông lúa ngoài ruộng hoặc trên nương trịu bông, người Xá Phó náo nức tổ chức nghi lễ rước hồn mẹ lúa về kho để nghỉ ngơi, chuẩn bị cho một năm canh tác mới. Đồng thời, dâng cơm mới mời tổ tiên, mừng cho mùa màng bội thu.

phan le (2).jpg
phan le (3).jpg
Lễ mừng cơm mới là hoạt động cuối cùng của quá trình canh tác, là thời điểm các gia đình dân tộc Xá Phó thu hoạch thành quả của mình. Lễ mừng cơm mới của người Xá Phó có lịch sử lâu đời, đến nay vẫn được đồng bào duy trì, trở thành nét văn hóa độc đáo trong cuộc sống thường nhật của họ. Để chuẩn bị cho ngày lễ đặc biệt này, bà chủ nhà dậy từ 3 giờ sáng đồ xôi; các thành viên trong gia đình mổ lợn, chuẩn bị các món để làm cỗ cơm mới.
phan le (4).jpg
Người dân mang xôi, đồ ăn đã chế biến lên nhà sàn, nơi diễn ra nghi lễ cúng hồn lúa và hoạt động ăn mừng mùa lúa mới.
phan le (6).jpg
Mọi thứ dùng để cúng mời hồn lúa, dâng tổ tiên như lá cây, các con vật đều được lựa chọn kỹ, cây trồng, con vật sống ở nơi sạch sẽ.
phan le (5).jpg
Mâm lễ được chuẩn bị gồm: 3 bông hoa gừng, 3 chùm cà gai, 1 gói thịt sóc, 3 quả đỗ nương, 3 quả mướp, 1 hoa chuối vỏ bi màu vàng.
phan le (8).jpg
Ngày đầu tiên đi gặt, chỉ có hai vợ chồng chủ nhà, họ dậy sớm chuẩn bị cơm gói, chiếc hái, gùi qua đầu và đặc biệt là hòn đá thần. Ngày đi hái lúa đầu tiên giống như đi đón hồn lúa về nhà nên mọi việc phải được kiêng kỵ thì hồn lúa mới về đến nhà, nên gia chủ phải đi một mạch đến ruộng, không đi đường tắt, trên đường đi không được hỏi chuyện hay trả lời người khác. Trong ảnh: Chủ nhà làm lễ đón hồn lúa.
 phan le (1).jpg
Hòn đá thần (loại đá trắng có nhiều hạt hình ngũ giác tạo thành - trông giống hạt gạo).
phan le (7).jpg
Sau khi chủ nhà làm lý, chị em trong thôn sẽ cùng nhau đi gặt lúa đổi công.
phan le (10).jpg
Người Xá Phó quan niệm rằng, khi hái lúa, mọi người tuyệt đối không được chớp mắt, vì nếu chớp mắt, khi hái và buộc thành từng cum, lúa sẽ bị rụng hạt; cũng không được thở mạnh, vì nếu thở mạnh sẽ làm hồn lúa hoảng sợ mà bỏ đi khỏi ruộng.
phan le (9).jpg
Sau đó, mọi người gùi lúa trở về nhà. Phụ nữ Xá Phó dùng địu qua đầu để gùi, còn đàn ông thì dùng đòn xóc xiên qua hai cum lúa gánh trên vai trở về nhà.
le 13.jpg
Người Xá Phó đưa thóc cất trữ trên sàn gác, khi mang lúa vào nhà, chủ nhà đóng hết các cửa để tránh hồn lúa mẹ sợ mà bỏ đi. Khi mang lúa về nhà, người hái lúa sẽ đặt những cum lúa ở mẹt, chia thành 1 nắm lúa tẻ, 1 nắm lúa nếp dùng để dâng cúng. Trong ảnh: Bà con Xá Phó treo hồn lúa làm lý ở gác bếp.
phan le (11).jpg
phan le (12).jpg
Khi cơm, xôi chín, họ đổ ra mẹt đan rải lá chuối, trên đặt thịt lợn, thịt gà, chén, đũa, rượu, bát canh khoai sọ. Bày xong mâm lễ, bà chủ nhà đặt trước bàn thờ, khấn cúng mời tổ tiên về ăn cơm mới, cầu mong tổ tiên phù hộ hồn lúa năm tiếp theo mùa màng tươi tốt, bông lúa trĩu hạt, phù hộ gia đình con cháu ấm no, hạnh phúc. Ông chủ thắp hương, bày mâm cỗ khấn góc nhà gần cầu thang.
ff096a923b7aef24b66b.jpg
Cúng xong, gia chủ mời cơm khách chung vui, ăn mừng cơm mới với gia đình và người thân.

Phần 2: Hấp dẫn các trò chơi dân gian trong Lễ mừng cơm mới của người Xá Phó

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Xây dựng đời sống văn hoá: Dấu ấn từ thực tiễn

Xây dựng đời sống văn hóa: Dấu ấn từ thực tiễn

Nhận thức được nâng lên; nếp sống được định hình lại và văn hóa từng bước trở thành động lực phát triển cộng đồng là chuyển động rõ nét có thể cảm nhận được ở Lào Cai sau 5 năm triển khai phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” giai đoạn 2021 - 2025. Không ồn ào, không phô trương, phong trào đã thấm sâu vào từng gia đình, từng khu dân cư, tạo nên sự thay đổi từ nền tảng xã hội.

Sẵn sàng cho ngày hội Chào Xuân qua biên giới 2026

Sẵn sàng cho ngày hội Chào Xuân qua biên giới 2026

Tỉnh Lào Cai đang gấp rút hoàn tất những khâu cuối cùng, để chào đón Chương trình Giao lưu văn nghệ Chào Xuân qua biên giới và Liên hoan Nhân dân biên giới Lào Cai (Việt Nam) - Hồng Hà (Trung Quốc) năm 2026. Với sự chuẩn bị chu đáo, chương trình hứa hẹn sẽ là nhịp cầu hữu nghị rực rỡ sắc xuân.

800 nghệ sĩ, diễn viên tham gia cầu truyền hình chào Xuân Bính Ngọ 2026 - 'Đường Xuân đất Việt'

800 nghệ sĩ, diễn viên tham gia cầu truyền hình chào Xuân Bính Ngọ 2026 - 'Đường Xuân đất Việt'

 Do Trung tâm Phát thanh - Truyền hình Quân đội tổ chức, cầu truyền hình "Đường Xuân đất Việt 2026" mừng Xuân Bính Ngọ sẽ kết nối từ biên giới tới hải đảo, từ Việt Nam ra thế giới, với địa điểm tổ chức chính tại Hà Nội (Cung điền kinh Hà Nội) và 5 điểm cầu: Đặc khu Trường Sa (đảo Song Tử Tây), biên giới (Lô Lô Chải, Lũng Cú, Tuyên Quang), Tây Nguyên (Quân đoàn 34 và Kon Tum), CA Mau (Đất Mũi) và đặc biệt là Nam Sudan (khu vực Bentiu). 

Tiểu thương phường Lào Cai tất bật đưa hoa ra chợ Tết

Tiểu thương phường Lào Cai tất bật đưa hoa ra chợ Tết

Dù đến ngày 1/2 chợ hoa Xuân phường Lào Cai mới chính thức khai hội, nhưng không khí Tết đã rộn ràng trên tuyến đường An Dương Vương. Từ sáng sớm đến tối muộn, các chuyến xe chở đầy hoa liên tục tập kết về khu vực chợ; tiểu thương khẩn trương bốc xếp, sắp đặt và chăm sóc từng chậu hoa với mong muốn mang sắc xuân đẹp nhất đến người dân phố núi.

Hơn 1.000 học sinh được hướng dẫn kỹ năng lái xe an toàn

Hơn 1.000 học sinh được hướng dẫn kỹ năng lái xe an toàn

Trong 2 ngày (30 - 31/1), Phòng Cảnh sát giao thông, Công an tỉnh Lào Cai phối hợp với Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Lào Cai - Cam Đường và Công ty Honda Việt Nam tổ chức chương trình giáo dục kiến thức pháp luật về trật tự, an toàn giao thông và hướng dẫn kỹ năng lái xe gắn máy an toàn cho học sinh.

Tiếp nối mạch nguồn văn hóa dân tộc

Tiếp nối mạch nguồn văn hóa dân tộc

Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam (Nghị quyết 80) xác định mục tiêu chung: “Đẩy mạnh xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; thống nhất trong đa dạng; mang đặc trưng dân tộc, dân chủ, nhân văn, khoa học, hiện đại”. Ở Lào Cai, tinh thần ấy được cụ thể hóa bằng quyết tâm và nỗ lực trong bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc.

Giữ hồn di sản trong nhịp sống hiện đại

Giữ hồn di sản trong nhịp sống hiện đại

Giữa nhịp sống hiện đại đang chuyển động từng ngày, khi các giá trị mới liên tục hình thành và lan tỏa, việc giữ gìn, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống trở thành yêu cầu cấp thiết.

Thông tin về các đơn vị hành chính Việt Nam sau sắp xếp và vận hành chính quyền địa phương hai cấp

Thông tin về các đơn vị hành chính Việt Nam sau sắp xếp và vận hành chính quyền địa phương hai cấp

“Đơn vị hành chính Việt Nam sau sắp xếp và vận hành chính quyền địa phương hai cấp” của tác giả Nguyễn Thái Bình và Trương Hải Long, do Nhà Xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật ấn hành, là cuốn cẩm nang hữu ích, cung cấp cho cán bộ, đảng viên và nhân dân những thông tin cơ bản về 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh và 3.321 đơn vị hành chính cấp xã hiện nay.

Lan tỏa tình yêu Lào Cai bằng các sáng tác văn học trẻ

Lan tỏa tình yêu Lào Cai bằng các sáng tác văn học trẻ

Giữa 425 tác phẩm tham dự Cuộc thi sáng tác văn học online năm 2025 với chủ đề “Lào Cai - vươn tới tương lai”, học sinh Trường THPT Nguyễn Huệ đã ghi dấu ấn ấn tượng khi giành 1 giải Nhất và 2 giải Khuyến khích. Thành tích không chỉ khẳng định chất lượng giáo dục của nhà trường mà còn thể hiện tình yêu quê hương Lào Cai được người trẻ gửi gắm qua những trang viết sáng tạo và đầy trách nhiệm.

Bảo tàng tỉnh Lào Cai sẵn sàng đón khách dịp Xuân Bính Ngọ 2026

Bảo tàng tỉnh Lào Cai sẵn sàng đón khách dịp Xuân Bính Ngọ 2026

Dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, Bảo tàng tỉnh Lào Cai được xác định là điểm nhấn trong chuỗi hoạt động chào đón năm mới của tỉnh. Những ngày này, tập thể cán bộ, viên chức Bảo tàng đang khẩn trương hoàn thiện cơ sở vật chất, nội dung trưng bày và phương án tổ chức, sẵn sàng phục vụ nhu cầu tham quan, trải nghiệm văn hóa của Nhân dân và du khách.

Ra mắt bộ sách có giá trị về lịch sử văn học Việt Nam

Ra mắt bộ sách có giá trị về lịch sử văn học Việt Nam

"Sơ thảo lịch sử văn học Việt Nam" là sản phẩm của một quá trình nghiên cứu, phê bình công phu các tác phẩm văn học thành văn và văn học truyền miệng, từ khởi thủy đến nửa đầu thế kỷ XIX; góp phần phác thảo một cách hệ thống diện mạo, tiến trình phát triển và những đặc điểm cơ bản của lịch sử văn học Việt Nam trong nhiều thế kỷ.

Bảo tồn văn hóa Tày từ những dự án khoa học kỹ thuật

Bảo tồn văn hóa Tày từ những dự án khoa học kỹ thuật

Bằng nhiệt huyết và tư duy logic, thế hệ trẻ tại các trường học đang trở thành những "người giữ lửa" đầy sáng tạo cho văn hóa dân tộc Tày. Từ những dự án khoa học kỹ thuật, các em đã đưa hồn dân tộc vào nhịp sống hiện đại bằng giải pháp thiết thực...

fb yt zl tw