Ngày 26/12 hằng năm - Ngày Dân số Việt Nam là dịp để toàn xã hội cùng nhìn lại kết quả đạt được trong công tác dân số và phát triển, đồng thời khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của dân số đối với phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Hưởng ứng Ngày Dân số Việt Nam và Tháng hành động về dân số năm 2025 với chủ đề: “Đầu tư cho công tác dân số là đầu tư cho phát triển bền vững”, tỉnh Lào Cai tiếp tục khẳng định quyết tâm đặt con người vào vị trí trung tâm của mọi chính sách phát triển.
Thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, trong những năm qua, tỉnh Lào Cai luôn xác định công tác dân số là nhiệm vụ quan trọng, lâu dài, gắn với mục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống của Nhân dân và chất lượng nguồn nhân lực.
Ông Lục Hậu Giang - Phó Giám đốc Sở Y tế khẳng định: Trong thời gian qua, tỉnh Lào Cai đã tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy, chính quyền, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị trong triển khai chính sách dân số. Công tác tuyên truyền và giáo dục dân số được đổi mới về nội dung, phương pháp nhằm thay đổi hành vi, đồng thời tăng cường vai trò của cộng đồng.
Mạng lưới dịch vụ dân số và chăm sóc sức khỏe sinh sản được phát triển đồng bộ, ưu tiên những vùng khó khăn, kết hợp đào tạo chuyên môn cho đội ngũ cán bộ, đặc biệt tại tuyến xã, thôn bản. Các hoạt động nâng cao chất lượng dân số được triển khai đồng bộ, gắn với thực hiện hiệu quả các chính sách, cơ chế và bảo đảm nguồn lực.
Đồng thời, tỉnh đẩy mạnh xã hội hóa, huy động sự tham gia của các tổ chức, cá nhân và lồng ghép công tác dân số với các chương trình, dự án khác. Ứng dụng công nghệ trong công tác dân số được đẩy mạnh, cùng với đó tăng cường kiểm tra, giám sát đánh giá công tác dân số để đảm bảo hiệu quả, chất lượng các chương trình dân số.
Để hiện thực hóa nhiệm vụ, Phòng Dân số - Trẻ em, Sở Y tế tỉnh giữ vai trò nòng cốt trong tham mưu, tổ chức và điều phối triển khai các hoạt động dân số. Với vai trò là đầu mối chuyên môn, phòng đã chủ động tham mưu ban hành và triển khai kịp thời các kế hoạch, chương trình, đề án về dân số và phát triển; đồng thời tăng cường hướng dẫn, kiểm tra, giám sát việc thực hiện tại cơ sở. Thông qua sự phối hợp hiệu quả với các ngành, đoàn thể, công tác dân số trên địa bàn đã đạt nhiều kết quả tích cực, góp phần đưa chính sách dân số vào cuộc sống.
Tại khu vực Lào Cai - Cam Đường, công tác dân số được triển khai đồng bộ và toàn diện. Tỷ lệ phụ nữ mang thai được sàng lọc trước sinh đạt 80,7%, sàng lọc sơ sinh đạt 85,3%, giúp phát hiện sớm và can thiệp kịp thời các nguy cơ bệnh tật ở trẻ. Đặc biệt, công tác chăm sóc sức khỏe người cao tuổi được chú trọng, với 95% người cao tuổi được lập hồ sơ quản lý sức khỏe và 72,8% được khám sức khỏe định kỳ.
Ở khu vực vùng cao như Mường Khương, công tác dân số được triển khai linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tiễn. Hoạt động sàng lọc trước sinh, sàng lọc sơ sinh từng bước được mở rộng; các trường hợp nguy cơ cao đều được tư vấn, theo dõi và can thiệp kịp thời. Công tác chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đạt kết quả tích cực, với trên 95% người cao tuổi được lập hồ sơ quản lý và hơn 81% được khám sức khỏe định kỳ.
Ông Lý Văn Xa - Phó Giám đốc Trung tâm Y tế khu vực Mường Khương cho biết: "Để triển khai hiệu quả các hoạt động dân số và phát triển năm 2025, trung tâm đã chủ động xây dựng và tổ chức thực hiện đồng bộ nhiều kế hoạch, chương trình trọng tâm. Trong đó, tập trung vào kiểm tra, giám sát và hỗ trợ công tác dân số; mở rộng tầm soát, chẩn đoán trước sinh và sơ sinh; triển khai các chiến dịch truyền thông lồng ghép cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình tại các xã đặc biệt khó khăn… Đồng thời, trung tâm tăng cường phối hợp liên ngành, duy trì hệ thống thông tin chuyên ngành dân số, đẩy mạnh đào tạo, nâng cao năng lực cho đội ngũ làm công tác dân số ở cơ sở, góp phần từng bước nâng cao chất lượng dân số trên địa bàn".
Với những nỗ lực, năm 2025, nhiều chỉ tiêu về nâng cao chất lượng dân số của tỉnh đã đạt và vượt kế hoạch, trong đó, sàng lọc trước sinh được thực hiện cho 12.600 phụ nữ mang thai, đạt 108,3% kế hoạch năm.
Qua sàng lọc đã phát hiện 116 trường hợp thai nhi có dị tật, bất thường khác; trong đó đình chỉ thai nghén 22 trường hợp, 94 trường hợp được theo dõi, tư vấn và chuyển tuyến kịp thời. Thực hiện sàng lọc sơ sinh cho 13.269 trẻ, đạt 100% kế hoạch năm; qua sàng lọc phát hiện 216 trẻ có nguy cơ cao được quản lý và theo dõi.
Trong năm, công tác truyền thông nâng cao chất lượng dân số tiếp tục được Sở Y tế quan tâm triển khai đồng bộ, đa dạng về nội dung và hình thức, hướng tới nhiều nhóm đối tượng khác nhau, đặc biệt là học sinh, thanh thiếu niên, đồng bào dân tộc thiểu số và người dân vùng khó khăn.
Sở Y tế đã tích cực phối hợp tổ chức truyền thông tại các trường học trên địa bàn tỉnh với tổng số 236 buổi, thu hút 42.070 lượt người tham gia. Nội dung truyền thông tập trung vào kiến thức chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên, thanh niên; tư vấn tiền hôn nhân; phòng chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống và nâng cao chất lượng dân số trong tình hình mới.
Bên cạnh đó, sở cũng phối hợp với Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy, các đơn vị liên quan tại xã, phường tổ chức 1.269 buổi truyền thông với 37.907 lượt người tham dự về nội dung nâng cao chất lượng dân số lồng ghép tại các hội nghị tuyên vận xã/phường, các cuộc họp UBND xã/phường. Đối tượng tham gia là cán bộ đoàn thể cấp xã, trưởng thôn bản, người có uy tín trong cộng đồng và các hộ gia đình vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác dân số trên địa bàn tỉnh vẫn còn một số tồn tại, hạn chế cần khắc phục, như hoạt động truyền thông và cung cấp dịch vụ nâng cao chất lượng dân số chưa toàn diện, chưa thường xuyên; người dân, nhất là vùng cao, vùng sâu, vùng xa, còn chưa chủ động tiếp cận sớm với các dịch vụ nâng cao chất lượng dân số. Việc cập nhật dữ liệu chuyên ngành và theo dõi các dịch vụ sàng lọc trước sinh, sơ sinh chưa kịp thời. Kết quả tuyên truyền, vận động giảm sinh chưa bền vững; mức sinh của tỉnh vẫn cao, tuổi thọ trung bình còn thấp so với cả nước. Tỷ lệ khám sức khỏe trước kết hôn, khám sức khỏe định kỳ cho người cao tuổi theo đúng quy định chuyên môn còn thấp...
Trước thực tế đó, năm 2026, ngành y tế tỉnh xác định triển khai đồng bộ các giải pháp hướng đến mục tiêu ổn định quy mô, nâng cao chất lượng dân số; điều chỉnh hợp lý cơ cấu dân số theo độ tuổi, giới tính và phân bố; góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đảm bảo an sinh xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh theo hướng bền vững.
