Năm 2025, dù đối mặt với nhiều biến động của thị trường thế giới và hậu quả thiên tai, kinh tế của tỉnh Lào Cai vẫn ghi nhận sự bứt phá ngoạn mục. Tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt khoảng 8,5%, xếp thứ 17/34 tỉnh, thành phố trên cả nước và đứng thứ 2 trong vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ.
Đặc biệt, thu ngân sách Nhà nước trên địa bàn đạt 21.689 tỷ đồng, vượt rất cao so với chỉ tiêu Trung ương giao. Đây là nguồn lực quan trọng để tỉnh tái đầu tư cho hạ tầng và an sinh xã hội. Bên cạnh đó, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công đạt khoảng 88,6% kế hoạch, xếp thứ 4/34 tỉnh, thành phố, khẳng định hiệu quả trong công tác chỉ đạo, điều hành của chính quyền địa phương hai cấp vừa được kiện toàn.
Trong bức tranh chung đó, sản xuất công nghiệp tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột. Giá trị sản xuất công nghiệp toàn tỉnh năm 2025 đạt 75.000 tỷ đồng, tăng 19,75% so với cùng kỳ. Cơ cấu nội ngành đã có sự chuyển dịch tích cực khi tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo tăng lên 76,6%, trong khi công nghiệp khai thác giảm còn 5,5%.
Bên cạnh những thành tựu, tỉnh cũng thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế của sản xuất công nghiệp vốn dựa nhiều vào khai thác tài nguyên và công nghệ trung bình. Thực tế năm 2025 cho thấy, nhiều cơ sở sản xuất công nghiệp đang gặp khó.
Đơn cử như Nhà máy Gang thép Lào Cai đối mặt với nguy cơ thiếu nguyên liệu và phải mua quặng ngoài với giá thành cao. Các đơn vị sản xuất hóa chất, phân bón tại khu công nghiệp Tằng Loỏng chỉ hoạt động ở mức 60 - 85% công suất thiết kế do nguồn cung apatit không ổn định.
Hơn nữa, vấn đề môi trường vẫn là áp lực lớn. Công nghệ sản xuất tại một số nhà máy hóa chất vẫn tiêu hao năng lượng lớn và phát sinh chất thải gyps chưa được xử lý triệt để.
Tại khu vực phía Nam (Yên Bái cũ), nhiều cơ sở chế biến gỗ lạc hậu cũng đang đối mặt với nguy cơ gây ô nhiễm bụi và nước thải nếu không kịp thời đổi mới công nghệ. Đây chính là những mảng màu “nâu” mà tỉnh quyết tâm thay đổi trong nhiệm kỳ mới.
Bước vào giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Lào Cai xác định không chạy theo tăng trưởng số lượng mà tập trung vào chất lượng. Để hiện thực hóa điều này, hạ tầng phải đi trước một bước.
Tại hội nghị triển khai nhiệm vụ năm 2026, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Tuấn Anh đã đưa ra yêu cầu cụ thể và quyết liệt: “Năm 2026, phải quyết tâm tạo lập tối thiểu 500 ha mặt bằng sạch đất công nghiệp phục vụ thu hút đầu tư”.
Quan điểm của tỉnh là ưu tiên quỹ đất cho các dự án có hàm lượng công nghệ cao, thân thiện môi trường, kiên quyết từ chối các dự án thâm dụng tài nguyên và năng lượng. Song song đó, tỉnh đặt mục tiêu hoàn thành 600 km đường giao thông nông thôn, tạo mạng lưới kết nối logistics hoàn chỉnh từ vùng nguyên liệu đến nhà máy.
“Chế biến sâu” là từ khóa xuyên suốt trong định hướng phát triển công nghiệp của Lào Cai giai đoạn 2026 - 2030. Thay vì xuất khẩu quặng thô hay sản phẩm trung gian như phôi thép, đồng tấm, tỉnh tập trung tháo gỡ khó khăn để triển khai các dự án quy mô lớn, như khai thác đất hiếm Bến Đền, mở rộng mỏ đồng Tả Phời và Sin Quyền.
Đặc biệt, tỉnh đang khẩn trương tìm kiếm nhà đầu tư cho dự án chế biến sâu graphit để sản xuất vật liệu chịu lửa và điện cực, phục vụ nhu cầu trong nước.
Không chỉ trong công nghiệp nặng, tư duy “chế biến sâu” còn lan tỏa sang lĩnh vực nông - lâm nghiệp. Đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu thực hiện tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo chiều sâu, chuyển mạnh sang sản xuất hàng hóa quy mô lớn gắn với công nghiệp chế biến.
Theo đó, các vùng nguyên dược liệu, chè, quế và cây ăn quả ôn đới sẽ được quy hoạch bài bản để phục vụ cho các nhà máy chiết xuất tinh dầu, chế biến thực phẩm chức năng công nghệ cao. Đây là hướng đi chiến lược nhằm nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nông sản Lào Cai trên thị trường quốc tế.
Chiến lược “xanh hóa” cũng được cụ thể hóa bằng việc chuyển đổi Khu công nghiệp Tằng Loỏng sang mô hình khu công nghiệp sinh thái, nơi chất thải của nhà máy trở thành nguyên liệu đầu vào của nhà máy khác. Tỉnh cũng ưu tiên phát triển năng lượng sạch với các dự án thủy điện, điện gió và điện sinh khối để đảm bảo an ninh năng lượng bền vững.
Với thế và lực mới sau hợp nhất, cùng tư duy đổi mới từ lãnh đạo tỉnh, Lào Cai đang tự tin bước vào chu kỳ phát triển 2026 - 2030. Việc giảm dần các yếu tố “nâu” để bồi đắp thêm nhiều yếu tố “xanh” và “sâu” không chỉ là mệnh lệnh từ thực tiễn mà còn là hướng đi duy nhất để Lào Cai hiện thực hóa khát vọng trở thành trung tâm kinh tế năng động, bền vững và đáng sống của vùng Tây Bắc.
