Lào Cai có địa hình nhiều núi cao, dốc, chia cắt mạnh, dân cư phân bố không tập trung; hệ thống sông, suối dày đặc, nhiều khu dân cư và công trình hạ tầng ở ven sông, suối, chân taluy và sườn dốc, trong khi các loại hình thiên tai thường xuyên xảy ra trên địa bàn.
Theo thống kê của ngành chức năng, từ năm 2024 đến hết tháng 7/2026, toàn tỉnh đã xảy ra 67 đợt thiên tai, chủ yếu là mưa lớn, mưa đá, dông lốc, lũ, lũ quét, sạt lở đất và ngập úng, gây ra thiệt hại nặng nề về người và tài sản.
Trước thực tế đó, công tác phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn là nhiệm vụ luôn được Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh quan tâm thực hiện. Ngay từ đầu năm, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đã xây dựng, kiện toàn hệ thống phương án tác chiến sát với tình hình thực tế từng địa bàn. Từ vùng sông nước xung yếu đến các thôn, bản có nguy cơ sạt lở cao, tất cả đều được đưa vào bản đồ cảnh báo số của đơn vị.
Thượng tá Nguyễn Văn Thủy - Phó Tham mưu trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh cho biết: “Với phương châm “4 tại chỗ”, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đã chỉ đạo các ban chỉ huy quân sự xã, phường rà soát toàn bộ trang thiết bị chuyên dụng thường xuyên được bảo dưỡng, đưa vào trạng thái sẵn sàng cơ động. Đồng thời, công tác huấn luyện, diễn tập phòng thủ dân sự, ứng phó cháy, nổ và tìm kiếm cứu nạn được tổ chức thường xuyên, thực chất. Các phương án huy động “4 tại chỗ” được quy định rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm tới từng phân đội. Đặc biệt, việc bố trí lực lượng ứng trực và cắm chốt tại các khu vực trọng điểm nguy cơ sạt lở cao ngay khi có dự báo thời tiết xấu đã giúp giảm thiểu tối đa thiệt hại, khắc phục tình trạng chia cắt giao thông khi mưa lũ”.
Song song với đó, việc chuyển đổi tư duy từ “bị động ứng phó” sang “chủ động quản trị rủi ro” đã được triển khai hiệu quả. Thực hiện chỉ đạo của Ban Chỉ đạo phòng thủ dân sự quốc gia và Tỉnh ủy, UBND tỉnh, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đã triệt để thay đổi tư duy chiến lược. Các đơn vị đã phối hợp với các ban, ngành rà soát toàn bộ điểm xung yếu, củng cố hệ thống phương án ứng phó sát với thực tế từng địa bàn thôn, bản. Ứng phó những trận mưa lũ và sạt lở nghiêm trọng tại các địa bàn trọng điểm của Lào Cai, trong thời gian qua, mệnh lệnh từ Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh phát đi lập tức thành hành động khẩn trương trên hiện trường; huy động hàng nghìn lượt bộ đội chính quy và dân quân tự vệ tiếp cận các vùng bị cô lập cứu hộ, cứu nạn.
Không chỉ dừng ở việc tìm kiếm, cứu hộ người bị nạn, lực lượng quân sự tỉnh còn đóng vai trò “đầu tàu” trong hỗ trợ Nhân dân di dời tài sản, dựng lại nhà tạm, khơi thông dòng chảy, sửa chữa đường giao thông và phun khử khuẩn phòng dịch sau lũ. Tinh thần “quân với dân một ý chí” ngời sáng trong gian khó, khẳng định phẩm chất cao đẹp của Bộ đội Cụ Hồ trên tuyến đầu phòng thủ dân sự.
Không chỉ cứu hộ, các chiến sĩ Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh lại tiếp tục cùng người dân khắc phục hậu quả thiên tai, ổn định đời sống. Sau đợt mưa lũ gây thiệt hại nặng tại xã Lao Chải cuối tháng 7 vừa qua, nhiều tuyến đường, nhà ở và công trình dân sinh đang được khẩn trương khắc phục. Chung tay cùng cấp ủy, chính quyền và người dân địa phương, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 121 nhanh chóng có mặt tại hiện trường, dọn dẹp bùn đất, hỗ trợ sửa chữa nhà ở, giúp người dân ổn định cuộc sống.
Thượng tá Nguyễn Xuân Quỳnh - Chính ủy Trung đoàn 121, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh chia sẻ: “Chúng tôi đã phối hợp với lực lượng địa phương tổ chức khắc phục trước những nơi nguy hiểm và nguy cơ nguy hiểm để đảm bảo cho người dân ổn định môi trường sống. Hàng chục cán bộ, chiến sĩ được chia thành các tổ, đến những hộ dân bị ảnh hưởng bởi sạt lở, phối hợp với lực lượng dân quân, đoàn viên, thanh niên và người dân khắc phục hậu quả thiên tai. Hơn thế, cán bộ, chiến sĩ còn động viên, chia sẻ khó khăn với các gia đình bị thiệt hại, tiếp thêm động lực để người dân sớm ổn định cuộc sống và khôi phục sản xuất. Ngoài ra, tích cực tuyên truyền, vận động Nhân dân nâng cao cảnh giác đề phòng diễn biến thời tiết bất thường có thể tiếp tục xảy ra”.
Công tác phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn của Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh trong thời gian qua đã được cấp ủy, chính quyền địa phương và các bộ, ngành Trung ương ghi nhận, đánh giá cao. Dự báo trong thời gian tới, tình hình biến đổi khí hậu sẽ còn có những diễn biến phức tạp, khó lường. Nhiệm vụ phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn sẽ ngày càng nặng nề và đối mặt với nhiều thách thức hơn. Tuy nhiên, với sự chuẩn bị chu đáo, tinh thần chủ động cao và tấm lòng vì Nhân dân phục vụ, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh chắc chắn sẽ luôn là “lá chắn” vững vàng, là chỗ dựa tin cậy nhất của Nhân dân.
