Bài 2: Điều tiết, ổn định thị trường, dẫn dắt khu vực tư nhân

Đối với tỉnh Lào Cai - địa bàn chiến lược vùng trung du và miền núi phía Bắc; trung tâm kết nối giao thương kinh tế quốc tế; địa phương có cơ cấu kinh tế chuyển dịch mạnh sang công nghiệp, dịch vụ và logistics - việc cụ thể hóa vai trò điểm tựa “điều tiết, ổn định thị trường” của kinh tế nhà nước có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, cả về kinh tế, xã hội, quốc phòng và an ninh.

Lào Cai là tỉnh có hoạt động xuất - nhập khẩu và logistics biên giới sôi động; cơ cấu kinh tế có tỷ trọng công nghiệp khai khoáng, chế biến và dịch vụ cao; điều kiện tự nhiên phức tạp, dễ chịu tác động của thiên tai; địa bàn rộng, dân cư phân tán, nhiều vùng khó khăn. Những yếu tố đó khiến thị trường địa phương dễ chịu tác động từ biến động giá nguyên liệu, thay đổi chính sách thương mại, đứt gãy chuỗi cung ứng hoặc rủi ro thiên tai. Do đó, nếu kinh tế nhà nước không đủ mạnh và không được tổ chức hiệu quả, khả năng điều tiết, ổn định thị trường sẽ bị hạn chế.

Ở cấp tỉnh, vai trò của kinh tế nhà nước cần được cụ thể hóa bằng sử dụng hiệu quả các nguồn lực nhà nước như ngân sách địa phương, doanh nghiệp nhà nước, dự trữ hàng hóa thiết yếu, hệ thống tín dụng chính sách và đầu tư công. Qua đó, khẳng định vai trò điều tiết cung - cầu và bình ổn giá hàng hóa thiết yếu.

Trước hết, tỉnh cần xây dựng cơ chế dự báo thị trường thường xuyên đối với các nhóm hàng chiến lược: lương thực, xăng, dầu, vật liệu xây dựng, điện năng, phân bón và hàng tiêu dùng thiết yếu; xây dựng hệ thống dữ liệu thị trường liên thông giữa các sở, ngành; tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý giá cả, lưu thông hàng hóa và giám sát hoạt động doanh nghiệp. Việc công khai, minh bạch thông tin thị trường không chỉ giúp cơ quan quản lý đưa ra quyết sách kịp thời, mà còn tạo niềm tin cho người dân và cộng đồng doanh nghiệp, hạn chế tâm lý đầu cơ, tích trữ gây bất ổn.

Rà soát, sắp xếp và nâng cao năng lực quản trị các doanh nghiệp có vốn nhà nước hoạt động trong lĩnh vực hạ tầng, môi trường, dịch vụ công ích, năng lượng và logistics; nâng cao năng lực quản trị, minh bạch tài chính, ứng dụng công nghệ số; thực hiện vai trò dẫn dắt, liên kết với doanh nghiệp tư nhân hình thành chuỗi giá trị bền vững.

Trong bối cảnh thị trường có thể chịu tác động từ biến động giá nguyên liệu, thay đổi chính sách thương mại quốc tế hoặc thiên tai, dịch bệnh, doanh nghiệp nhà nước cần chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, duy trì ổn định việc làm cho người lao động, đồng thời phối hợp với khu vực tư nhân hình thành chuỗi cung ứng bền vững. Qua đó, kinh tế nhà nước đóng vai trò “bộ giảm xóc” của nền kinh tế địa phương, hạn chế những cú sốc có thể lan rộng.

Sử dụng đầu tư công và ngân sách nhà nước: Đầu tư công có vai trò kích thích tăng trưởng và ổn định thị trường. Lào Cai cần ưu tiên các dự án hạ tầng chiến lược có tác động lan tỏa như giao thông kết nối liên vùng, hạ tầng khu công nghiệp, hạ tầng cửa khẩu và chuyển đổi số; bảo đảm giải ngân đúng trọng tâm, tiến độ không những thúc đẩy tăng trưởng mà còn tạo môi trường ổn định cho doanh nghiệp và nhà đầu tư; gắn đầu tư công với mục tiêu chuyển đổi xanh và chuyển đổi số. Trong bối cảnh kinh tế suy giảm, đẩy mạnh đầu tư công sẽ giúp kích cầu, tạo việc làm và duy trì ổn định thị trường. Ngược lại, khi nền kinh tế tăng trưởng nóng, tỉnh cần kiểm soát chặt chẽ đầu tư dàn trải, tránh gây áp lực lạm phát.

Bên cạnh đó, ngân sách địa phương cần được điều hành linh hoạt, bảo đảm cân đối thu - chi, duy trì dự phòng tài chính hợp lý để kịp thời xử lý các tình huống bất thường của thị trường. Sự chủ động về tài chính giúp tỉnh nâng cao khả năng phản ứng chính sách, góp phần giữ ổn định kinh tế - xã hội.

Điều tiết thị trường tài chính - tín dụng ở cấp địa phương: Mặc dù chính sách tiền tệ do Trung ương điều hành, nhưng ở cấp tỉnh, vai trò của các tổ chức tín dụng nhà nước và tín dụng chính sách rất quan trọng. Do đó, cần hướng dòng vốn vào lĩnh vực sản xuất, xuất khẩu, nông nghiệp công nghệ cao; hạn chế tín dụng vào lĩnh vực rủi ro; tăng cường tiếp cận vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Qua đó, kinh tế nhà nước góp phần ổn định hệ thống tài chính địa phương và hỗ trợ sản xuất - kinh doanh.

Điều tiết và ổn định thị trường không đồng nghĩa với can thiệp hành chính cứng nhắc. Theo tinh thần Nghị quyết 79-NQ/TW, vai trò của kinh tế nhà nước phải được thực hiện trên cơ sở tôn trọng quy luật thị trường, bảo đảm cạnh tranh lành mạnh và nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực. Vì vậy, Lào Cai cần kết hợp chặt chẽ giữa công cụ hành chính, công cụ tài chính và cơ chế thị trường, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Đồng thời, quá trình điều tiết phải gắn với mục tiêu phát triển xanh, bền vững và nâng cao chất lượng đời sống Nhân dân, nhất là khu vực vùng cao, biên giới.

Tinh thần cốt lõi của Nghị quyết 79-NQ/TW không dừng ở khẳng định vị trí chủ đạo của kinh tế nhà nước, mà nhấn mạnh yêu cầu phải trở thành "điểm tựa" chiến lược để dẫn dắt, hỗ trợ và lan tỏa động lực phát triển tới khu vực kinh tế tư nhân.

Nếu thực hiện quyết liệt và nhất quán, kinh tế nhà nước tại Lào Cai sẽ không chỉ bảo đảm ổn định vĩ mô địa phương, mà còn trở thành lực đẩy chiến lược giúp khu vực kinh tế tư nhân bứt phá, đóng góp ngày càng lớn vào tăng trưởng bền vững và hội nhập sâu rộng.

Từ thực tế đó, tỉnh cần tập trung vào một số giải pháp trụ cột sau:

Lấy đầu tư công và hạ tầng chiến lược làm "bệ phóng” cho kinh tế tư nhân: Một trong những "điểm tựa" rõ nét nhất của kinh tế nhà nước tại Lào Cai là đầu tư hạ tầng chiến lược hạ tầng giao thông kết nối vùng Trung du và miền núi phía Bắc; hạ tầng logistics gắn với cửa khẩu quốc tế; hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp; hạ tầng số và chính quyền điện tử. Khi hệ thống hạ tầng được hoàn thiện bằng nguồn lực nhà nước, chi phí sản xuất - vận chuyển - giao dịch của doanh nghiệp tư nhân giảm đáng kể. Điều này giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa tại địa phương đủ năng lực mở rộng thị trường, thu hút đầu tư thứ cấp. Đầu tư công vì vậy không chỉ là chi tiêu ngân sách, mà là công cụ điều tiết và kích hoạt thị trường.

Nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nước - hình thành “đầu tàu liên kết”: Tại Lào Cai, các doanh nghiệp nhà nước hoạt động trong lĩnh vực hạ tầng, khai khoáng, thương mại và dịch vụ công có thể trở thành trung tâm liên kết với khu vực tư nhân thông qua hợp tác cung ứng nguyên liệu - dịch vụ phụ trợ; liên doanh, liên kết trong chế biến sâu; hợp đồng dài hạn tạo đầu ra ổn định cho sản phẩm địa phương; chuyển giao công nghệ, tiêu chuẩn quản trị...

Hoàn thiện môi trường thể chế địa phương theo hướng minh bạch, bình đẳng: "Điểm tựa" dẫn dắt chỉ phát huy khi môi trường kinh doanh minh bạch và công bằng. Vì vậy, tỉnh cần rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính; ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số trong cấp phép đầu tư, đất đai, xây dựng; bảo đảm tiếp cận bình đẳng về tín dụng, đất đai, thông tin quy hoạch; xử lý dứt điểm tình trạng chồng chéo, kéo dài trong giải quyết thủ tục. Thể chế minh bạch chính là “đòn bẩy” giúp khu vực tư nhân phát triển bền vững. Khi niềm tin thể chế được củng cố, khu vực tư nhân sẽ mạnh dạn đầu tư dài hạn, thay vì chỉ tập trung vào các hoạt động ngắn hạn, rủi ro thấp.

Phát triển nguồn nhân lực và đổi mới sáng tạo: Kinh tế nhà nước cần đóng vai trò chủ động trong đầu tư giáo dục nghề nghiệp; liên kết đào tạo giữa doanh nghiệp và cơ sở giáo dục; hỗ trợ chuyển giao công nghệ, chuyển đổi số cho doanh nghiệp nhỏ và vừa; khuyến khích khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Điểm tựa về nhân lực và công nghệ sẽ quyết định năng lực cạnh tranh dài hạn của khu vực tư nhân.

Cụ thể hóa Nghị quyết số 79-NQ/TW tại Lào Cai không chỉ là nhiệm vụ triển khai một văn bản của Trung ương, mà là quá trình đổi mới tư duy phát triển. Kinh tế nhà nước phải thực sự trở thành nền tảng ổn định, lực lượng định hướng và điểm tựa chiến lược; kinh tế tư nhân phải trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng. Hai khu vực không đối lập, mà bổ sung và tương hỗ lẫn nhau, cùng hướng tới mục tiêu phát triển nhanh, bền vững, bảo đảm quốc phòng - an ninh và nâng cao đời sống Nhân dân.

Trình bày: Thanh Ba