Trong nhiệm kỳ qua, tỉnh Lào Cai đã vận dụng linh hoạt, sáng tạo chủ trương của Đảng, cơ chế, chính sách, các quy định của Nhà nước vào quản trị, điều hành kinh tế - xã hội của tỉnh, qua đó hình thành động lực, mô hình tăng trưởng phù hợp với điều kiện thực tiễn tại địa phương. Kết quả không chỉ dừng lại ở những con số cụ thể, thành tựu phát triển trong giai đoạn vừa qua mà còn là bài học kinh nghiệm quý về tinh thần “dám làm, dám đổi mới - sáng tạo, dám đương đầu với thử thách, dám chịu trách nhiệm” và “vì lợi ích chung”, “lợi ích” ở đây chính là vị thế, tiềm lực của Lào Cai hôm nay.
Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Yên Bái (cũ) lần thứ XIX, nhiệm kỳ 2020 - 2025 xác định một trong những nhiệm vụ trọng tâm là “cơ cấu lại nền kinh tế theo hướng phát triển xanh, phù hợp với tiềm năng, lợi thế của tỉnh; trọng tâm là phát triển nông - lâm nghiệp theo chuỗi giá trị gắn với xây dựng nông thôn mới bền vững”. Để hiện thực hóa, ngày 20/1/2021, Tỉnh ủy Yên Bái đã ban hành Nghị quyết chuyên đề số 20-NQ/TU về phát triển ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng gắn với xây dựng nông thôn mới mới bền vững tỉnh Yên Bái, giai đoạn 2021 - 2025.
Đi cùng với đó là quyết tâm chính trị cao của các cấp ủy, chính quyền và toàn hệ thống chính trị, Nhân dân trên địa bàn tỉnh với những giải pháp đột phá như đẩy mạnh phân cấp, trao quyền cho cơ sở; hỗ trợ có trọng tâm, trọng điểm; ưu tiên và lồng ghép các nguồn lực; thúc đẩy các phong trào vận động với phương châm, lấy hiệu quả thực tế, sự đổi thay đời sống mọi mặt của người dân khu vực nông thôn làm thước đo cơ bản.
Nổi bật trong vận dụng cơ chế, chính sách xây dựng nông thôn vào điều kiện thực tế trong 5 năm qua là việc lấy “người dân là chủ thể”, ở cơ sở, Nhân dân được bàn bạc, lựa chọn công trình, hạng mục đầu tư ưu tiên; Nhà nước hỗ trợ một phần nguồn lực tài chính, kỹ thuật, Nhân dân hiến đất, ngày công cho các công trình đầu tư hạ tầng.
Về cơ chế, quan điểm thực hiện, cùng với thực hiện 19 tiêu chí nông thôn mới là “tái cơ cấu sản xuất nông nghiệp” theo hướng phát triển các sản phẩm nông sản chủ lực như “quế Văn Yên”, “chè Văn Chấn”, “gạo Mường Lò”; đến tháng 6/2025, khu vực phía Nam của tỉnh có 274 sản phẩm OCOP được cấp chứng nhận với 25 sản phẩm đạt 4 sao, số còn lại đạt 3 sao.
Ngoài ra còn là cơ chế, chính sách thúc đẩy tổ chức sản xuất nông nghiệp theo hướng thúc đẩy liên kết, hình thành chuỗi giá trị chặt chẽ; phát triển du lịch cộng đồng gắn với nông thôn mới.
Từ một địa phương có nhiều khó khăn, nhất là khu vực nông thôn, tỉnh Yên Bái (cũ) đã vươn lên dẫn đầu, điểm sáng Tây Bắc trong nhiều năm về xây dựng nông thôn mới. Là tỉnh có thị xã đầu tiên về đích (thị xã Nghĩa Lộ, năm 2020) và có huyện đầu tiên trong khu vực được Chính phủ công nhận về đích nông thôn mới (huyện Trấn Yên, năm 2022).
Trước khi hợp nhất tỉnh, tính đến tháng 6/2025, tỉnh Yên Bái (cũ) có 115 trong tổng số 146 xã (chiếm 78,8%) được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó có 39 xã nông thôn mới nâng cao, 13 xã nông thôn mới kiểu mẫu.
Điển hình về đột phá trong vận dụng cơ chế, chính sách vào thực tiễn phát triển địa phương hiện nay là việc UBND tỉnh đang hoàn thiện Đề án xây dựng Khu hợp tác kinh tế qua biên giới, Lào Cai (Việt Nam) - Vân Nam (Trung Quốc) trước khi trình Chính phủ phê duyệt.
Đề án nhằm cụ thể hóa các chủ trương của Đảng, Nhà nước và Chính phủ về phát triển kinh tế biên giới, liên kết vùng và thúc đẩy hội nhập khu vực.
Trọng tâm của Khu hợp tác là hình thành không gian phát triển liên thông, thúc đẩy thương mại hàng hóa, dịch vụ, logistics và giao lưu Nhân dân, nâng cao năng lực cạnh tranh vùng biên, tạo động lực tăng trưởng mới cho tỉnh Lào Cai và cả vùng Trung du và miền núi phía Bắc.
Mục tiêu cụ thể của Khu hợp tác là khai thác thế mạnh về vị trí đầu cầu kết nối, trung tâm giao thương vùng và hành lang kinh tế quốc tế của Lào Cai, trong đó thúc đẩy xuất, nhập khẩu hàng hóa qua các cửa khẩu Lào Cai.
Khu hợp tác là mô hình, có thể chế và cơ chế hợp tác mới, cơ hội thành công cao, từ đó sẽ nhân rộng ra các khu vực biên giới khác trên toàn tuyến.
Sự vận dụng linh hoạt, sáng tạo và hiệu quả cơ chế, chính sách vào điều kiện thực tế tại Lào Cai trong những năm qua còn được thể hiện trên một số lĩnh vực, nhiệm vụ như: chính sách thu hút nguồn nhân lực, cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số, nhất là mô hình chuyển đổi số tại nông thôn. Thực hiện các khâu đột phá chiến lược về phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại và chính sách khai thác, phát triển du lịch, dịch vụ.
Cụ thể hóa mục tiêu này, như ở khu vực phía Bắc của tỉnh, có hàng loạt nghị quyết chuyên đề với tầm nhìn dài hạn của cấp ủy đã được ban hành từ đầu nhiệm kỳ, là cơ sở để ban hành các chính sách thực hiện đi kèm.
Có thể kể tới các nghị quyết chuyên đề của cấp ủy về phát triển thị xã Sa Pa, thành phố Lào Cai, huyện Bát Xát (cũ), các nghị quyết về sản xuất nông nghiệp hàng hóa, về chuyển đổi số, về công tác cán bộ...
Thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp và chủ trương hợp nhất tỉnh đang mở ra không gian, cơ hội, tiềm lực phát triển mới cho Lào Cai.
Yêu cầu bám sát thực tiễn, vận dụng linh hoạt, sáng tạo đường lối, chủ trương, định hướng của Đảng vào điều kiện thực tế của tỉnh tiếp tục được đặt ra, nhất là việc hoàn thiện cơ chế, chính sách để khai thác hiệu quả động lực tăng trưởng mới.
Dự thảo Báo cáo Chính trị của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh trình Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ I chỉ rõ định hướng mô hình tăng trưởng mới của tỉnh theo hướng khơi thông, giải phóng sức sản xuất, nguồn lực của các thành phần kinh tế, nhất là kinh tế tư nhân, tạo đột phá xây dựng Lào Cai thành cực tăng trưởng mạnh, trung tâm kết nối giao thương kinh tế giữa Việt Nam và các nước ASEAN với vùng Tây Nam - Trung Quốc.
Mục tiêu cụ thể, có tính xuyên suốt là phát triển tỉnh Lào Cai đảm bảo “Xanh, hài hòa, bản sắc, hạnh phúc” gắn với nhiệm vụ hàng đầu là “giữ biên giới, giữ dân, giữ rừng, giữ nước, giữ môi trường”.
Trong quá trình phát triển, Lào Cai luôn đặt trong sự phát triển chung của vùng, trong đó tỉnh giữ vị trí, vai trò trục động lực, là đầu cầu, trung tâm giao thương, kết nối kinh tế quốc tế.
Kế thừa, phát huy thành quả và rút ra bài học kinh nghiệm từ giai đoạn trước, tỉnh Lào Cai tiếp tục lấy con người là trung tâm, cũng là động lực, mục tiêu phát triển.
Cơ chế, chính sách vận hành, quản trị là nguồn nội lực, mang tầm vóc, tư duy chiến lược riêng và thước đo giá trị chính là những đổi thay tích cực, sức phát triển của địa phương, ví dụ này luôn rất rõ tại Lào Cai trong những năm qua.
