Nhiều năm gắn bó với nghề nuôi cá, ông Nguyễn Văn Thường, thôn Hồng Cam, xã Bảo Hà từng không ít lần chứng kiến cảnh cá chết hàng loạt do thời tiết thay đổi đột ngột hoặc thiếu oxy trong ao nuôi. Nhận thấy vai trò của khoa học - kỹ thuật, vài năm gần đây, gia đình ông đã đầu tư hệ thống sục khí tạo ôxy cho ao nuôi.
Ông Thường chia sẻ: “Từ khi lắp đặt hệ thống sục khí, lượng oxy trong ao được duy trì ổn định hơn, nguồn nước sạch hơn. Đặc biệt vào những ngày nắng nóng, thiết bị giúp hạn chế tình trạng cá bị sốc môi trường. Tỷ lệ hao hụt giảm rõ rệt, cá phát triển đồng đều và hiệu quả nuôi được nâng lên”.
Không chỉ các hộ nuôi quy mô nhỏ, nhiều HTX cũng đang đầu tư công nghệ để nâng cao hiệu quả sản xuất. Tại HTX Thủy sản Hoàng Kim, xã Thác Bà, hệ thống quạt nước tạo oxy được lắp đặt trên các ô nuôi nhằm duy trì hàm lượng oxy hòa tan trong nước, hạn chế hiện tượng phân tầng nước trong những ngày nắng nóng. Cùng với đó, HTX thường xuyên theo dõi chất lượng môi trường nước, điều chỉnh mật độ nuôi và áp dụng quy trình chăm sóc phù hợp để giảm thiểu dịch bệnh.
Ông Nguyễn Quyết - Phó Giám đốc HTX Thủy sản Hoàng Kim cho biết: “Việc đầu tư hệ thống quạt nước tạo oxy giúp môi trường nuôi ổn định, nhờ đó, cá sinh trưởng tốt, chất lượng sản phẩm được nâng lên, hiệu quả kinh tế của HTX cũng cải thiện rõ rệt. Cùng với hệ thống tạo oxy, HTX đang từng bước áp dụng các quy trình kỹ thuật tiên tiến trong quản lý môi trường nuôi, góp phần giảm chi phí sản xuất và hướng tới phát triển thủy sản an toàn, bền vững”.
Việc ứng dụng công nghệ trong nuôi cá không phải là xu hướng nhất thời mà là quá trình được hình thành qua nhiều năm. Từ các dự án chuyển giao kỹ thuật nuôi cá lồng bằng vật liệu HDPE, công nghệ sản xuất giống và quy trình nuôi tiên tiến, nhiều cơ sở trên địa bàn tỉnh đã từng bước làm chủ kỹ thuật, tạo nền tảng để phát triển các mô hình nuôi thủy sản công nghệ cao.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, toàn tỉnh hiện có khoảng 23.150 ha mặt nước có tiềm năng phát triển thủy sản; 4.964 ha nuôi, thể tích nuôi cá nước lạnh khoảng 435.000 m³. Trong 6 tháng đầu năm, sản lượng thủy sản các loại ước đạt trên 9.000 tấn, bằng 105,49% so với cùng kỳ năm 2025; 5.000 ha nuôi thủy sản tại ao, hồ tiếp tục được duy trì ổn định.
Những kết quả này có sự đóng góp quan trọng của việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ. Nhiều cơ sở nuôi đã sử dụng chế phẩm sinh học xử lý môi trường, công nghệ tuần hoàn nước (RAS), công nghệ nuôi thâm canh, bán thâm canh; đồng thời áp dụng quy trình VietGAP, sử dụng giống có nguồn gốc rõ ràng và tăng cường kiểm soát dịch bệnh. Nhiều vùng nuôi tập trung đã hình thành như vùng nuôi cá nước lạnh tại Tả Van, Ngũ Chỉ Sơn, Dền Sáng; vùng nuôi cá lồng trên hồ Thác Bà và hồ thủy điện Bắc Hà; vùng nuôi cá tại Bảo Thắng, Bát Xát...
Song song với đó, ngành nông nghiệp đã xây dựng mạng lưới quan trắc môi trường tại các vùng nuôi trọng điểm, thường xuyên theo dõi các chỉ tiêu chất lượng nước và giám sát dịch bệnh. Các thông tin cảnh báo được chuyển kịp thời đến người nuôi, giúp chủ động xử lý khi môi trường có diễn biến bất thường, hạn chế thiệt hại do dịch bệnh và thời tiết cực đoan gây ra.
Theo ông Nguyễn Thái Bình - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, định hướng đến năm 2030, Lào Cai phấn đấu đưa tổng sản lượng thủy sản đạt khoảng 33.000 tấn, trên 60% diện tích nuôi thâm canh áp dụng công nghệ tiên tiến. Ngành nông nghiệp và môi trường sẽ đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số trong nuôi thủy sản; khuyến khích phát triển các mô hình nuôi công nghệ cao, công nghệ tuần hoàn, ứng dụng công nghệ số trong quan trắc môi trường, cảnh báo dịch bệnh và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Đồng thời mở rộng diện tích áp dụng VietGAP, phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và phát triển thủy sản theo hướng hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu.
Khoa học - công nghệ đang từng bước thay đổi tư duy sản xuất của người nuôi thủy sản. Đó không chỉ là giải pháp nâng cao năng suất, chất lượng và thu nhập cho người dân mà còn là nền tảng để xây dựng ngành thủy sản Lào Cai phát triển theo hướng hiện đại, xanh và bền vững.
