Phong Dụ Thượng là xã vùng cao còn nhiều khó khăn, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 97% dân số. Đời sống của người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông, lâm nghiệp.
Trước đây, phần lớn lao động nông thôn sản xuất theo kinh nghiệm, thiếu kiến thức khoa học kỹ thuật, kỹ năng nghề còn hạn chế nên năng suất lao động chưa cao, thu nhập bấp bênh.
Từ thực tế đó, Đảng ủy, UBND xã đã chỉ đạo rà soát nhu cầu học nghề của từng thôn, từng nhóm đối tượng; đồng thời phối hợp với Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Văn Yên tổ chức các lớp đào tạo phù hợp. Khảo sát nhu cầu trước khi mở lớp giúp người dân chủ động đăng ký học nghề, tránh tình trạng đào tạo tràn lan, học xong không áp dụng được vào thực tế.
Các ngành nghề được lựa chọn chủ yếu dựa trên thế mạnh của địa phương, như: kỹ thuật trồng và chăm sóc quế, chăn nuôi gia súc, gia cầm, trồng cây ăn quả, sửa chữa máy nông cụ, may công nghiệp…
Bên cạnh đó, xã ưu tiên các đối tượng hộ nghèo, cận nghèo, thanh niên chưa có việc làm, phụ nữ nông thôn tham gia học nghề.
Ông Lương Văn Thu - Chủ tịch UBND xã Phong Dụ Thượng cho biết: Chúng tôi chú trọng gắn đào tạo nghề theo hướng chất lượng, hiệu quả, gắn với thực tế của địa phương và nhu cầu tuyển dụng lao động của thị trường. Mục tiêu trọng tâm của việc đào tạo nghề là người dân nắm bắt được kiến thức để áp dụng vào thực tế, phát triển kinh tế gia đình.
Chúng tôi chủ động liên kết với các đơn vị tuyển dụng trong và ngoài tỉnh tạo việc làm cho các lao động khi hoàn thành khóa học để họ có việc làm thu nhập ổn định.
Nhờ chú trọng nâng cao chất lượng đào tạo nghề, tỷ lệ lao động qua đào tạo của xã từng bước được nâng lên. Nhiều gia đình đã thoát nghèo, vươn lên khá giả từ việc áp dụng kiến thức được học vào sản xuất, kinh doanh.
Quan trọng hơn, công tác đào tạo nghề đã góp phần thay đổi tư duy của người dân từ sản xuất manh mún, tự cung, tự cấp sang sản xuất hàng hóa, biết tính toán hiệu quả kinh tế. Người lao động cũng chủ động hơn trong tìm kiếm việc làm, không còn tâm lý trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước.
Chị Hoàng Thị Xuân, thôn Làng Chạnh tham gia lớp đào tạo nghề ngắn hạn 3 tháng về kỹ thuật trồng, chăm sóc quế và phát triển chăn nuôi do xã tổ chức. Sau khóa học, chị mạnh dạn áp dụng kiến thức vào phát triển kinh tế gia đình.
Chị Xuân chia sẻ: “Sau khi tham gia lớp đào tạo nghề, tôi nắm được kiến thức về kỹ thuật trồng quế, chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh cũng như cách phát triển chăn nuôi. Nhờ vậy, hơn 5 ha quế của gia đình phát triển tốt hơn trước, chăn nuôi cũng được chú trọng phòng dịch nên hiệu quả kinh tế tăng lên rõ rệt qua từng năm”.
Đối với lao động trẻ, ngoài đào tạo nghề nông nghiệp, xã còn định hướng tham gia các lớp may công nghiệp, cơ khí, sửa chữa điện dân dụng… tạo điều kiện để người lao động làm việc tại các doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh hoặc đi làm việc tại nước ngoài theo hợp đồng.
Nhờ được trang bị tay nghề cơ bản, nhiều thanh niên đã có việc làm ổn định với mức thu nhập khá, góp phần giảm áp lực lao động dư thừa tại địa phương.
Trước đây công tác đào tạo nghề còn nặng về chỉ tiêu thì hiện nay Phong Dụ Thượng chú trọng nâng cao chất lượng đào tạo. Nội dung chương trình được thiết kế ngắn gọn, thiết thực, tăng thời lượng thực hành; đội ngũ giảng viên là những người có kinh nghiệm thực tế, am hiểu điều kiện sản xuất của địa phương. Sau mỗi khóa học, xã tổ chức đánh giá kết quả và theo dõi áp dụng kiến thức của học viên vào sản xuất.
Những mô hình hiệu quả được tuyên truyền, nhân rộng để người dân học tập. Đồng thời, chính quyền địa phương cũng phối hợp với các tổ chức tín dụng tạo điều kiện cho người dân vay vốn ưu đãi nhằm đầu tư phát triển sản xuất sau đào tạo. Một số học viên sau khi tham gia lớp học đã mạnh dạn liên kết thành lập các tổ, nhóm sản xuất để chia sẻ, hỗ trợ nhau về kỹ thuật và tiêu thụ sản phẩm.
Bình quân mỗi năm, xã Phong Dụ Thượng tổ chức khoảng 4 lớp đào tạo nghề với trên 100 lao động tham gia; chuyển dịch trên 90 lao động từ lĩnh vực nông nghiệp sang phi nông nghiệp; lao động qua đào tạo có văn bằng, chứng chỉ đạt trên 35%.
Riêng trong năm 2025, xã đã tạo việc làm mới cho gần 40 lao động, đồng thời chuyển dịch 40 lao động từ nông nghiệp sang lĩnh vực phi nông nghiệp. Nhờ đó, hộ nghèo của xã giảm còn dưới 6%, thu nhập bình quân đầu người đạt trên 60 triệu đồng/năm.
Để thực hiện mục tiêu đến năm 2030 giảm lao động trong lĩnh vực nông nghiệp còn khoảng 70%, trong đó lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ đạt 36% theo mặt bằng chung của tỉnh, xã Phong Dụ Thượng tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân; mở rộng các ngành nghề phù hợp với nhu cầu thị trường; tăng cường liên kết với doanh nghiệp để bảo đảm đầu ra cho sản phẩm và tạo việc làm ổn định cho người lao động. Qua đó, từng bước xây dựng nguồn nhân lực có tay nghề, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương theo hướng bền vững.
