Xa xa, Fansipan - “Nóc nhà Đông Dương” lặng lẽ vươn lên lúc ẩn, lúc hiện giữa đại ngàn hùng vĩ. Người Mông gọi nơi này là “Sa Pả” - bãi cát nơi họp chợ. Từ trạm dừng chân nhỏ bé giữa núi rừng Tây Bắc, hơn 120 năm qua, Sa Pa dần trở thành vùng đất hội tụ nhiều sắc màu văn hóa với những phiên chợ vùng cao, tiếng khèn Mông, mùi lá thuốc Dao đỏ, những thửa ruộng bậc thang mùa lúa chín và những thác nước đổ xuống sườn đồi như dải lụa trắng… Tất cả tạo nên một Sa Pa vừa gần gũi, vừa như bước ra từ huyền thoại.
Người xưa kể, núi Hàm Rồng là hóa thân của một con rồng không kịp bay lên trời trong trận đại hồng thủy, mãi ngẩng đầu hướng về phương xa chờ bạn tình. Rồi đèo Ô Quy Hồ, thác Bạc, thác Tình Yêu, Bãi đá cổ, ruộng bậc thang… mỗi địa danh ở Sa Pa dường như đều gắn với một huyền thoại. Có lẽ vì thế mà vùng đất này luôn mang đến cảm giác vừa hùng vĩ, vừa da diết như còn ẩn chứa những câu chuyện chưa kể hết.
Nhưng Sa Pa hôm nay không còn chỉ là miền đất của huyền thoại. Sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, toàn bộ diện tích và dân số của các phường Hàm Rồng, Ô Quý Hồ, Sa Pả, Cầu Mây, Phan Si Păng và Sa Pa được hợp nhất thành phường Sa Pa mới với diện tích hơn 60 km² và gần 24.000 nhân khẩu. Không gian hành chính mới mở ra một dư địa phát triển rộng lớn hơn của cấp phường, đồng thời cũng đặt ra những yêu cầu mới về quản trị đô thị, bảo tồn văn hóa và phát triển bền vững.
Đại hội Đảng bộ phường Sa Pa lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 diễn ra trong bối cảnh ấy. Không khí của Đại hội không chỉ là sự trang trọng của một sự kiện chính trị, mà còn toát lên khát vọng phát triển mới, với tinh thần: “Đoàn kết - Dân chủ - Sáng tạo - Quyết liệt - Phát triển”, mục tiêu xây dựng Sa Pa trở thành khu du lịch trọng điểm quốc gia, nâng tầm quốc tế, phát triển theo hướng “Xanh - bền vững - thông minh”.
Những con số được đưa ra tại đại hội cho thấy sức bật mạnh mẽ của vùng đất này: Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt 14%/năm; thu nhập bình quân đầu người đạt hơn 91,72 triệu đồng; doanh thu du lịch - dịch vụ đạt trên 19,5 nghìn tỷ đồng... Nhưng điều đáng chú ý hơn cả không ở những con số. Sự thay đổi lớn nhất của Sa Pa hôm nay ở tư duy và hành động phát triển.
Sa Pa không muốn chỉ là nơi để khách du lịch đến ngắm cảnh rồi rời đi. Vùng đất này đang hướng tới một mô hình phát triển bền vững: Giữ gìn thiên nhiên làm cốt lõi, lấy bảo tồn văn hóa làm nền tảng và đặt người dân vào vị trí chủ thể của sự phát triển.
Vì vậy mà cùng với du lịch, Sa Pa đang đặc biệt chú trọng phát triển nông nghiệp sạch gắn với dịch vụ xanh. Với khí hậu ôn đới hiếm có, Sa Pa từ lâu nổi tiếng với các loại rau, hoa, dược liệu và cá nước lạnh. Nhưng giờ đây, nông nghiệp ở Sa Pa không còn chỉ là sản xuất manh mún theo tập quán cũ.
Trên những triền núi mờ sương, nhiều mô hình nông nghiệp công nghệ cao đang hình thành.
Hơn 300 ha sản xuất ứng dụng công nghệ cao đã được triển khai; 29 sản phẩm OCOP và 5 nhãn hiệu tập thể gắn với địa danh Sa Pa dần khẳng định thương hiệu riêng, có mặt tại các siêu thị trên cả nước. Hiện nay, phường Sa Pa đã có trên 10 doanh nghiệp, hợp tác xã và hàng trăm hộ dân đầu tư sản xuất nông nghiệp công nghệ cao.
Nhiều mô hình không chỉ tạo ra giá trị kinh tế lớn mà còn trở thành điểm tham quan trải nghiệm hấp dẫn như vườn dâu tây, vườn cà chua, trang trại cá nước lạnh, vườn hồng cổ Sâu Chua hay mô hình tắm lá thuốc của người Dao đỏ. Ở Sa Pa, nông nghiệp giờ đây không đơn thuần là sinh kế, mà đang dần trở thành một phần của sản phẩm du lịch và bản sắc địa phương.
Hơn 20 năm gắn bó với vùng đất này, Công ty Traphaco Sa Pa đã phát triển mạnh vùng nguyên liệu dược liệu dưới tán rừng. Những cây thuốc từng chỉ được người Dao sử dụng trong đời sống thường ngày nay đang trở thành sản phẩm hàng hóa có giá trị cao. Nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã cũng đang đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp sạch, mở ra hướng phát triển mới cho vùng cao.
Nói tới phường Sa Pa hôm nay, tôi cũng muốn nhắc lại đôi chút về bước đi của thị xã Sa Pa trước đây: Những tour du lịch văn hóa bản địa, nông nghiệp sinh thái và cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ đã tạo nên một hướng đi riêng cho Sa Pa. Trong không gian phát triển mới hôm nay, phường Sa Pa không chỉ kế thừa hướng đi ấy mà còn nâng bản sắc văn hóa thành “công nghệ cốt lõi” của du lịch địa phương.
Ông Tô Ngọc Liễn - Bí thư Đảng ủy phường Sa Pa chia sẻ: “Việc xây dựng một hệ sinh thái du lịch nông nghiệp hữu cơ thông minh không chỉ là một chiến lược phát triển mà còn là cam kết về tính bền vững và trách nhiệm đối với cộng đồng, môi trường. Đây chính là hướng đi để trả lại giá trị đích thực cho người nông dân, mang đến niềm tin cho du khách và tạo ra những trải nghiệm không thể sao chép, mang đậm bản sắc văn hóa bản địa. Tầm nhìn tới 2035, Sa Pa không chỉ là trung tâm du lịch trọng điểm quốc gia, mà còn là đô thị du lịch nông nghiệp đặc hữu riêng của mình”.
Tuy nhiên, phía sau những thành công hôm nay, Sa Pa vẫn còn không ít điều trăn trở: Sản xuất nông nghiệp ở vùng sâu vẫn còn nhỏ lẻ, liên kết chuỗi chưa chặt chẽ; một số mô hình du lịch còn mang tính tự phát; tình trạng hàng giả gắn mác “đặc sản Sa Pa” vẫn ảnh hưởng tới uy tín địa phương. Biến đổi khí hậu, thiên tai cực đoan cũng đang đặt ra những thách thức mới cho nghề nuôi cá nước lạnh và sản xuất nông nghiệp vùng cao. Nhưng Sa Pa không né tránh những khó khăn ấy mà coi đó là phép thử của ý chí vươn lên, thước đo cho một mô hình tăng trưởng xanh trong tương lai.
Một tín hiệu vui là việc chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, phát triển du lịch gắn với bảo vệ môi trường và gìn giữ văn hóa bản địa đã thực sự đi vào đời sống. Nhờ vậy, Sa Pa không chỉ giữ được những giá trị quý nhất của mình mà còn đang từng bước hòa nhịp vào dòng chảy của thời đại số trong kỷ nguyên mới của đất nước.
Sa Pa sẽ còn đổi thay và phát triển mạnh mẽ hơn nữa. Nhưng chừng nào mây trắng còn bay qua đỉnh núi, những nóc nhà còn ẩn hiện trong sương và tiếng khèn gọi bạn tình còn vang lên bên sườn núi, nơi đây vẫn khiến người ta muốn trở lại - không chỉ để nhớ về một miền đất kỳ vĩ, mà còn để cảm nhận khát vọng xanh đang sinh sôi trên đại ngàn Hoàng Liên Sơn.
