Mô hình “Trường học hạnh phúc”: Gieo mầm yêu thương, gặt tri thức

Để thấy rõ hiệu quả của mô hình, chúng tôi tìm đến điểm Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Khấu Ly, xã Phình Hồ - một trong những ngôi trường vùng cao còn nhiều khó khăn. Nơi đây, hạnh phúc không phải là những gì cao xa mà đến từ điều bình dị nhất.

Em Giàng A Dế - học sinh người Mông, chia sẻ: “Em vui lắm. Đến trường được học chữ, được ăn no, được chơi với các bạn. Thầy cô thương chúng em như bố mẹ vậy. Em không sợ đi học nữa, ngày ngày đều mong đến lớp”.

Niềm vui giản đơn của Dế là thành quả từ sự nỗ lực không ngừng của tập thể cán bộ, giáo viên nhà trường. Cô giáo Nguyễn Thanh Huệ - Hiệu trưởng Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Khấu Ly, cho biết: “Hạnh phúc không phải là khẩu hiệu, mà là sự nỗ lực hằng ngày của cả thầy và trò. Chúng tôi bắt đầu từ những điều nhỏ nhất: một lời chào, một ánh mắt động viên, một không gian xanh mát, một bữa ăn bán trú đủ đầy... để mỗi ngày đến trường thực sự là một ngày vui, nơi các em được an toàn, được yêu thương và được tôn trọng”.

Những nỗ lực đó đã mang lại “quả ngọt” khi năm học 2024 - 2025, Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Khấu Ly đã tự đánh giá đạt 20/20 tiêu chí của một trường học hạnh phúc. Môi trường giáo dục tại đây hoàn toàn không có bạo lực học đường, không có giáo viên vi phạm đạo đức nhà giáo. Chất lượng giáo dục mũi nhọn cũng có nhiều chuyển biến tích cực với 1 dự án đoạt giải tại Cuộc thi Khoa học - kỹ thuật cấp tỉnh, nhiều học sinh đoạt giải trong các kỳ thi học sinh giỏi, thi viết chữ đẹp.

Tinh thần ấy cũng lan tỏa mạnh mẽ tại Trường PTDTNT THCS Mù Cang Chải. Ngôi trường đã trở thành ngôi nhà chung ấm áp của hàng trăm học sinh đến từ nhiều bản làng xa xôi. Em Lò Thị Mai, học sinh lớp 8, chia sẻ: “Ở đây như là ngôi nhà thứ hai của chúng em. Buổi tối, chúng em cùng nhau học bài, cuối tuần lại có hoạt động văn nghệ, thể thao. Thầy cô chăm lo cho chúng em từng bữa ăn, giấc ngủ, dạy chúng em những điều hay, lẽ phải”.

Đối với thầy giáo Mùa Thế Quỳnh - Hiệu trưởng Trường PTDTNT THCS Mù Cang Chải, hạnh phúc của học trò chính là thước đo thành công. Thầy chia sẻ: “Mục tiêu của chúng tôi là xây dựng môi trường giáo dục toàn diện, nơi học sinh không chỉ được trang bị kiến thức mà còn được rèn luyện kỹ năng sống, được bồi đắp tình yêu thương và sự tôn trọng. Khi thầy cô hạnh phúc, sẽ lan tỏa được năng lượng tích cực đến học sinh, và từ đó, những giá trị tốt đẹp sẽ được nhân lên”. Minh chứng rõ nét nhất cho thành công này là kết quả học tập vượt trội của học sinh. Trong các kỳ thi chọn học sinh giỏi, trường đã có 11 em đoạt giải cấp tỉnh (tăng 4 giải). Nhà trường đặt mục tiêu 100% học sinh lớp 9 tốt nghiệp THCS, xây dựng tập thể đoàn kết, nơi không có học sinh nào bị bỏ lại phía sau.

Câu chuyện về thành công của mô hình từ những ngôi trường như Khấu Ly hay Mù Cang Chải giờ đây không phải là số ít. Mô hình “Trường học hạnh phúc” đã được chứng minh hiệu quả tại nhiều địa phương vùng núi. Đơn cử như tại tỉnh Yên Bái (cũ), năm học 2024 - 2025 đã có tới 428/448 cơ sở giáo dục được công nhận là “Trường học hạnh phúc”, đạt tỷ lệ 95,5%. Còn tại tỉnh Lào Cai (cũ), thời gian qua, nhiều trường thuộc các dự án giáo dục cũng đang tích cực triển khai mô hình, mang lại hiệu quả rõ rệt trong nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, giảm tỷ lệ học sinh bỏ học và tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội.

Tiêu biểu trong đó phải kể đến Trường Tiểu học Tả Phìn giữa “mây mù và đá núi Sa Pa”. Nơi đây xây dựng trường học hạnh phúc bằng cách biến nhà trường thành trung tâm bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Nhà trường đã đầu tư phòng học nhạc hiện đại, thành lập các câu lạc bộ văn hóa độc đáo như: khâu thêu, múa khèn của người Mông; học chữ Nôm và múa chuông của người Dao. Điều đặc biệt là nhà trường đã mời chính các nghệ nhân, phụ huynh học sinh tham gia giảng dạy, tạo ra sự kết nối sâu sắc giữa cộng đồng và nhà trường.

Hiệu quả của mô hình “Trường học hạnh phúc” không chỉ dừng lại ở con số thành tích. Quan trọng hơn, mô hình đã tạo chuyển biến sâu sắc về tư duy và hành động trong toàn ngành giáo dục. Hiệu quả rõ nét nhất là việc kiến tạo môi trường giáo dục thực sự an toàn, thân thiện, nơi không có bạo lực học đường, không có áp lực thành tích tiêu cực. Mối quan hệ giữa thầy và trò, giữa nhà trường và gia đình trở nên gắn kết, thấu hiểu và sẻ chia hơn. Khi được tôn trọng và yêu thương, học sinh trở nên tự tin, chủ động hơn trong học tập, tích cực tham gia các hoạt động ngoại khóa, từ đó, phát triển toàn diện cả về phẩm chất và năng lực. Đây chính là nền tảng vững chắc để nâng cao chất lượng giáo dục bền vững, không chỉ dạy chữ mà còn thực sự “trồng người”.

Bước vào năm học mới 2025 - 2026, ngành GD&ĐT tỉnh xác định nhân rộng mô hình “Trường học hạnh phúc” là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Toàn tỉnh có 1.040 cơ sở giáo dục với 465.012 học sinh, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng và đồng bộ. Để thực hiện mục tiêu này, Sở GD&ĐT tỉnh đã và đang triển khai hàng loạt giải pháp: từ rà soát quy hoạch mạng lưới trường lớp, tu sửa cơ sở vật chất, đầu tư trang thiết bị dạy học, đến bồi dưỡng nâng cao năng lực ứng xử sư phạm và đạo đức nhà giáo cho đội ngũ cán bộ, giáo viên. Đồng thời, tiếp tục tham mưu Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh ban hành các chính sách đặc thù, huy động mọi nguồn lực để chăm lo cho sự nghiệp giáo dục, đảm bảo mỗi ngôi trường trên mảnh đất Lào Cai đều là một “ngôi trường hạnh phúc”, nơi gieo mầm yêu thương và gặt hái tri thức.