Nhìn vào bức tranh kinh tế của Lào Cai những năm gần đây, dễ nhận thấy sự chuyển biến mạnh mẽ. Từ những vùng canh tác truyền thống, nhiều nhà máy chiết xuất tinh dầu quế, cơ sở chế biến chè xuất khẩu hay xưởng xẻ gỗ hiện đại đã hình thành, thay thế dần cách làm bán thô sản phẩm. Đây là bước đi đúng đắn, nâng cao giá trị thu nhập và cải thiện sinh kế cho hàng vạn hộ đồng bào dân tộc thiểu số.
Tuy nhiên, phát triển luôn đi kèm với những thách thức. Trong triết lý phát triển bền vững, con người luôn là chủ thể. Mọi công nghệ xử lý tiên tiến nhất cũng sẽ trở nên vô nghĩa nếu ý thức con người vẫn còn bị bó hẹp trong cái lợi trước mắt. Doanh nghiệp không chỉ là những đơn vị tạo ra lợi nhuận mà còn phải là những thực thể văn hóa.
Mỗi doanh nghiệp chế biến nông sản của tỉnh cần hiểu rằng, đầu tư hệ thống xử lý chất thải không phải là mất đi một khoản chi phí, mà là đầu tư cho chính thương hiệu của mình.
Bên cạnh đó, trong bối cảnh xã hội đều đang hướng tới các sản phẩm “xanh”, “sạch”, nếu doanh nghiệp Lào Cai “bỏ quên” nhiệm vụ bảo vệ môi trường, chính họ sẽ tự “đóng cửa” lối đi vươn tới sự phát triển của chính mình. Vì vậy, doanh nghiệp bảo vệ môi trường chính là bảo vệ vùng nguyên liệu, đảm bảo quan hệ bền chặt với cộng đồng dân cư xung quanh.
Ông Nguyễn Huy Thông - Giám đốc Công ty Cổ phần Lâm nông sản thực phẩm Yên Bái chia sẻ: Doanh nghiệp không thể “xanh” nếu vùng nguyên liệu không sạch. Chúng tôi sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ bà con nông dân trong canh tác hữu cơ, hạn chế hóa chất, để mỗi sản phẩm từ quế, chè, gỗ rừng trồng khi xuất xưởng đều mang giá trị nhân văn và sự trân trọng thiên nhiên. Chúng tôi mong muốn các cấp, ngành tiếp tục tạo điều kiện về cơ chế và bà con cùng giám sát chặt chẽ, để mỗi bước tiến của doanh nghiệp đều để lại dấu ấn của sự xanh tươi và bền vững...
Việc bảo vệ môi trường không chỉ là trách nhiệm của doanh nghiệp, mà còn là trách nhiệm của bà con nông dân - những người trực tiếp sản xuất và sơ chế tại hộ gia đình. Người dân cần hiểu rằng, dòng suối trong xanh trước nhà hay mảnh đất phía sau đồi chính là “cuốn sổ bảo hiểm” cho con cháu.
Do đó, quá trình chuyển đổi từ canh tác, sơ chế thủ công, tự phát sang tham gia các hợp tác xã có quy chuẩn môi trường rõ rệt đã tăng dần về số lượng và chất lượng. Người dân từng bước nhận thức giữ gìn môi trường cũng chính là giữ gìn vẻ đẹp hoang sơ - thứ tài sản vô giá thu hút khách du lịch đến với bản làng.
Chị Nguyễn Thị Thanh - công nhân Công ty Cổ phần Chế biến lâm sản Hoàng Lâm chia sẻ: Chúng tôi luôn nêu cao ý thức giữ gìn vệ sinh, bảo vệ môi trường theo quy chế của doanh nghiệp. Đồng thời, cùng nhau tuyên truyền, hướng dẫn những công nhân mới về các quy tắc bảo vệ môi trường, nhằm xây dựng môi trường xanh, sạch, đẹp…
Theo thống kê mới nhất, trên địa bàn tỉnh có 92% cơ sở chế biến nông, lâm sản quy mô công nghiệp tại các khu, cụm công nghiệp lắp đặt hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt tiêu chuẩn cột A hoặc B theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia; 100% doanh nghiệp sản xuất tinh bột sắn và chế biến giấy đã lắp đặt hệ thống quan trắc môi trường tự động, truyền dữ liệu trực tiếp về Sở Nông nghiệp và Môi trường để giám sát 24/7; trên 75% các cơ sở chế biến quy mô vừa và nhỏ đã thực hiện phân loại rác thải tại nguồn và có hợp đồng thu gom, xử lý rác thải công nghiệp đúng quy định…
Bên cạnh những thuận lợi, để giải quyết “bài toán” môi trường trong chế biến nông, lâm sản một cách trọn vẹn, cần chiến lược mang tính tổng thể, nơi chính quyền đóng vai trò kiến tạo, doanh nghiệp là “hạt nhân” và người dân là “vệ tinh” giám sát.
Việc cần làm là đảm bảo hoạt động tại các khu, cụm công nghiệp tập trung với hệ thống xử lý nước thải chung đạt chuẩn; không để các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ trong khu dân cư mà không có kiểm soát; tăng cường áp dụng mô hình “khép kín” (phế phẩm của công đoạn này là nguyên liệu của công đoạn kia).
Song song với thực hiện tốt công tác tuyên truyền, cần có chế độ khen thưởng, biểu dương xứng đáng cho “doanh nghiệp xanh”, đồng thời, cương quyết đình chỉ, xử lý các cơ sở gây ô nhiễm. Bên cạnh đó, tăng cường sử dụng mạng xã hội và truyền thông hiện đại để mỗi người dân đều có thể trở thành “giám sát viên”, phản ánh kịp thời những hành vi xâm hại tự nhiên, môi trường.
Sự nghiệp phát triển kinh tế của tỉnh đang bước vào giai đoạn tăng tốc mạnh mẽ. Những giá trị kinh tế sẽ chỉ bền vững khi chúng ta biết trân trọng giá trị sinh thái. Chúng ta không thể mang tâm thế “phát triển trước, dọn dẹp sau”, bởi cái giá của sự phục hồi môi trường luôn đắt hơn gấp nhiều lần lợi nhuận thu được.
Trình bày: Thanh Ba
