Một ngày cuối năm, chúng tôi ngược lên thượng nguồn sông Chảy. Con đường vào thôn Lù Dì Sán, xã Si Ma Cai quanh co, mờ ảo trong sương, men theo những triền núi đá sắc lạnh. Bản người Mông hiện ra cheo leo nơi lưng chừng núi. Dù cuộc sống vẫn còn nhiều khó khăn, nhưng trong cái lạnh se sắt của vùng biên, điều dễ cảm nhận nhất là sự bình yên lan tỏa ấm áp trên từng nếp nhà.
Ở Lù Dì Sán, hình ảnh thiếu tá Nguyễn Hữu Khởi cùng cán bộ, chiến sĩ Tổ công tác Biên phòng Lù Dì Sán, Đồn Biên phòng Si Ma Cai đã trở nên quen thuộc với người dân. Hằng ngày, các anh xuống thôn, đến các hộ nắm tình hình đời sống, sản xuất, kịp thời trao đổi với chi bộ, trưởng thôn những vấn đề phát sinh tại cơ sở.
Nhà anh Ma Seo Cở (sinh năm 2000) ở cuối thôn. Mới tách hộ được hơn 3 năm, vợ chồng trẻ thiếu vốn, thiếu kinh nghiệm phát triển kinh tế, cuộc sống ban đầu gặp nhiều khó khăn. Thấu hiểu hoàn cảnh, cán bộ, chiến sĩ Tổ công tác Biên phòng Lù Dì Sán không chỉ thăm hỏi, động viên mà còn trực tiếp hướng dẫn gia đình từng khâu trong chăn nuôi. Từ chọn con giống, làm chuồng trại, phòng chống dịch bệnh đến tận dụng nguồn thức ăn sẵn có, các anh đều giúp đỡ tận tình. Nhờ đó, gia đình anh Cở từng bước hình thành mô hình chăn nuôi phù hợp. Quy mô chưa lớn, nhưng đàn vật nuôi ổn định và mang lại nguồn thu nhập ban đầu, tạo thêm động lực để gia đình vươn lên. “Khi mới ra ở riêng, cái gì cũng thiếu, cũng không biết làm. Bộ đội Biên phòng đã đến tận nhà, chỉ cho từng việc để chúng tôi dần vượt qua khó khăn” - anh Cở chia sẻ.
Câu chuyện của gia đình anh Cở là minh chứng cho sự đồng hành của Bộ đội Biên phòng với người dân thôn Lù Dì Sán. Thôn hiện có 65 hộ, so với năm 2020 đã giảm 10 hộ nghèo, hiện còn 26 hộ chưa thoát nghèo. Được Bộ đội Biên phòng kiên trì vận động, người dân từ chỗ chỉ trông chờ vào cây ngô đã mạnh dạn chuyển đổi thành vùng trồng cây ăn quả. Toàn thôn có 20 hộ trồng vải với khoảng 2.000 gốc, 15 hộ trồng xoài bước đầu mang lại hiệu quả.
Trong không khí đầu xuân, Bí thư Chi bộ thôn Giàng Thị Dế phấn khởi chia sẻ về dự án trồng nho tím đang được triển khai: “Với sự phối hợp chặt chẽ giữa chi bộ thôn và Tổ công tác Biên phòng trong công tác vận động, tuyên truyền, đến nay, đã có 60 hộ dân đăng ký tham gia, chủ động chuẩn bị quỹ đất, làm giàn lưới, mở ra hướng đi mới”.
Không chỉ đổi thay trong sản xuất, nhận thức về giáo dục ở Lù Dì Sán cũng có nhiều chuyển biến tích cực. Việc đưa con em đến trường đã trở thành mối quan tâm thường xuyên của nhiều gia đình. Đặc biệt, thanh niên đầu tiên của thôn đỗ đại học là em Lù Văn Hùng - “con nuôi” của Đồn Biên phòng Si Ma Cai. Mồ côi cha từ nhỏ, mẹ đã rời khỏi địa phương, Hùng cùng em trai nương tựa vào bà nội già yếu. Từ ngày được Bộ đội Biên phòng đón về đồn chăm sóc, tạo điều kiện ăn ở, học tập, con đường học hành của em có thêm điểm tựa vững chắc: “Hơn 10 năm ở đồn biên phòng, nếu không có các chú bộ đội, chắc em đã bỏ học từ lâu. Được nuôi dưỡng, trưởng thành mỗi ngày là điều trân quý, em sẽ không bao giờ quên” - Hùng xúc động nhớ lại.
Theo Thiếu tá Nguyễn Hữu Khởi, địa bàn rộng, dân cư phân tán, đời sống người dân còn nhiều khó khăn nên cán bộ, chiến sĩ phải kiên trì, sâu sát. Có những ngày, các anh đi bộ hàng chục cây số để đến những hộ ở xa nhất. Ban ngày bà con đi làm nương, buổi tối cán bộ, chiến sĩ lại tranh thủ đến từng nhà, cùng người dân trao đổi chuyện giữ rừng, giữ đất, giữ bình yên cho thôn bản. “Giúp dân phát triển kinh tế, chăm lo cho con em học tập chính là cách giữ biên giới từ gốc rễ” - thiếu tá Khởi khẳng định.
Rời thượng nguồn sông Chảy, chúng tôi đến Lũng Pô, xã A Mú Sung - nơi con sông Hồng chảy vào đất Việt. Bên bờ sông hôm nay, thôn biên giới hiện ra với diện mạo khang trang. Tuyến đường bê tông phẳng lỳ kết nối thôn với đường tỉnh đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc giao thương, đi lại của người dân. Bí thư Chi bộ thôn Ma Seo Lằng kể, Lũng Pô từng được gọi là bản “ba không” - không đường, không điện, không nước sinh hoạt ổn định. Cái đói, cái nghèo "bám riết" người dân suốt nhiều năm. Thế nhưng hôm nay, xe máy đã có ở hầu hết các gia đình, nhiều hộ sắm được ti vi, tủ lạnh, thậm chí mua ô tô để chở nông sản. Sự đổi thay ấy không đến trong ngày một ngày hai, mà được bồi đắp từ sự giúp đỡ kiên trì, vận động của Đồn Biên phòng A Mú Sung.
Gắn với phong trào “Quân đội chung sức xây dựng nông thôn mới”, suốt gần 15 năm qua, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng A Mú Sung đã “cùng ăn, cùng ở, cùng làm” với Nhân dân, vận động người dân thay đổi tập quán canh tác. Trong gần 90 hộ dân sinh sống nơi đây đã có trên 80% hộ có nhà xây kiên cố, hơn 40 hộ khá giả. Với đại úy Lù A Lượng - Đội trưởng Đội Vận động quần chúng, Đồn Biên phòng A Mú Sung, sau mỗi hành trình tuần tra đường biên, thời gian còn lại là bám nắm cơ sở, thăm hỏi đời sống người dân. Có lẽ bởi thế mà người dân luôn trìu mến gọi anh là “cán bộ của bản”.
Theo Bí thư Chi bộ thôn Ma Seo Lằng, sự đổi thay của Lũng Pô có sự phối hợp chặt chẽ giữa Chi bộ thôn và Đảng ủy Đồn Biên phòng A Mú Sung nhiều năm qua. Từ xây dựng nghị quyết đến triển khai các phong trào phát triển kinh tế, giữ gìn an ninh trật tự, đảng viên biên phòng luôn là lực lượng đồng hành.
Trung tá Bùi Trung Thành - Chính trị viên Đồn Biên phòng A Mú Sung nhấn mạnh: “Bảo vệ biên giới không chỉ là giữ từng tấc đất, từng cột mốc, mà quan trọng hơn là giữ lòng dân. Khi đồng bào tin tưởng, đồng thuận, cuộc sống ngày càng ổn định thì thế trận biên phòng toàn dân mới thực sự bền chặt”.
Từ Lù Dì Sán đến Lũng Pô, từ thượng nguồn sông Chảy đến nơi sông Hồng chảy vào đất Việt, hai dòng sông xuôi về "đất mẹ", mang theo phù sa nuôi dưỡng biết bao thế hệ người Việt.
Trong không gian phát triển mới của tỉnh, sông Hồng và sông Chảy không chỉ là những dòng chảy tự nhiên, mà còn là trục động lực phát triển kinh tế - xã hội. Và từ thượng nguồn, những người lính mang quân hàm xanh đang lặng lẽ tạo nên “lá chắn thép”, giữ cho dòng chảy yên bình, cho biên cương vững chắc, cho tương lai thêm rộng mở.
