Trước đây, sản xuất nông nghiệp tại nhiều thôn trên địa bàn xã Chấn Thịnh chủ yếu dựa vào cây lúa, ngô và chè. Do hạ tầng chưa được đầu tư đồng bộ, sản xuất theo quy mô nhỏ, đầu ra sản phẩm thiếu ổn định khiến hiệu quả kinh tế đạt thấp. Nhiều diện tích lúa chỉ canh tác 1 vụ do không chủ động nguồn nước; đất soi bãi, vườn tạp chưa được khai thác hợp lý; một số vùng chè già cỗi, năng suất thấp, giá bán bấp bênh…
Từ thực tế đó, xã Chấn Thịnh xác định chuyển đổi cơ cấu cây trồng là giải pháp trọng tâm để nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Địa phương triển khai chuyển đổi trên cơ sở rà soát cụ thể từng khu vực, căn cứ điều kiện thổ nhưỡng, nguồn nước và khả năng tiêu thụ nông sản để lựa chọn cơ cấu cây trồng phù hợp.
Bên cạnh đó, xã Chấn Thịnh cũng triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, như rà soát, quy hoạch lại quỹ đất sản xuất; hỗ trợ giống, kỹ thuật và tập huấn cho người dân; đầu tư, nâng cấp hệ thống thủy lợi, giao thông nội đồng, đồng thời tăng cường kết nối với doanh nghiệp để tiêu thụ sản phẩm. Nhờ đó, đến nay, xã đã hình thành vùng dâu tằm hơn 60 ha, vùng tre măng Bát độ gần 100 ha và vùng cây ăn quả có múi hơn 430 ha, tạo nền tảng cho sản xuất hàng hóa.
Trên cơ sở các vùng sản xuất đã được định hình, cây dâu tằm là một trong những cây trồng đang khẳng định là hướng phát triển hiệu quả, góp phần tạo nguồn thu ổn định cho người dân. Toàn xã hiện có hơn 70 hộ tham gia trồng dâu, nuôi tằm, trong đó hơn 40 hộ đạt mức thu nhập khá.
Gia đình anh Lò Văn Phúc ở thôn Bồ là một trong những hộ tiêu biểu trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Trước đây, diện tích đất của gia đình anh Phúc chủ yếu trồng lúa, ngô kém hiệu quả. Sau khi được hỗ trợ kỹ thuật và kết nối tiêu thụ, gia đình chuyển sang trồng dâu, nuôi tằm. Đến nay, mô hình sản xuất ổn định với quy mô 1 ha dâu, cho thu nhập khoảng 200 triệu đồng/năm, cao gấp 5 - 7 lần so với trước.
Anh Phúc chia sẻ: “Từ khi chuyển sang trồng dâu, nuôi tằm, gia đình có nguồn thu theo từng lứa, chủ động hơn trong chi tiêu và tái đầu tư sản xuất. Nghề trồng dâu, nuôi tằm đòi hỏi sự tỉ mỉ, nhưng nếu làm đúng kỹ thuật thì hiệu quả khá rõ”.
Tại thôn Khe Sừng, gia đình anh Đặng Văn Vương cũng là hộ tiêu biểu trong chuyển đổi từ chè sang cây ăn quả có múi. Trước đây, gia đình anh nhiều năm gắn bó với cây chè, nhưng hiệu quả kinh tế không cao. Sau khi chuyển đổi sang trồng cây cam, giá trị sản xuất trên cùng đơn vị diện tích tăng đáng kể. Với khoảng 1 ha cam, gia đình anh Vương hiện thu nhập khoảng 400 triệu đồng/năm, cao hơn gấp khoảng 7 lần so với trồng chè.
Anh Vương chia sẻ: “Sau khi chuyển đổi từ trồng chè sang trồng cam, gia đình tôi cũng gặp không ít khó khăn trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên, khi vườn cây dần ổn định, hiệu quả kinh tế mang lại đã cho thấy hướng đi này là phù hợp và bền vững”.
Những mô hình phát triển kinh tế mới ở xã Chấn Thịnh đã góp phần từng bước thay đổi tư duy sản xuất, người dân chú trọng tính toán hiệu quả trên từng đơn vị diện tích canh tác, đồng thời, quan tâm hơn đến chất lượng giống, quy trình kỹ thuật, đầu ra sản phẩm và khả năng liên kết tiêu thụ.
Theo ông Phạm Khắc Nam - Trưởng Phòng Kinh tế xã Chấn Thịnh, để chuyển đổi cây trồng trên địa bàn xã được triển khai hiệu quả, bền vững, thời gian qua, địa phương đã rà soát đất lúa kém hiệu quả, đất không chủ động nước, đất soi bãi và vườn tạp để bố trí lại sản xuất, đồng thời hỗ trợ giống, quan tâm đầu tư hệ thống thủy lợi, giao thông nội đồng, tập huấn kỹ thuật và xây dựng mô hình điểm.
Bên cạnh đó, các tổ hợp tác, hợp tác xã được khuyến khích làm đầu mối sản xuất, tiêu thụ; hỗ trợ người dân đăng ký mã số vùng trồng, xây dựng thương hiệu nông sản địa phương (OCOP). Chấn Thịnh hiện có 5 sản phẩm OCOP đạt 3 sao và đang hoàn thiện hồ sơ đăng ký thêm 2 sản phẩm trong năm 2026.
Ông Phạm Khắc Nam nhấn mạnh: “Chuyển đổi cơ cấu cây trồng phải phù hợp với điều kiện từng vùng, từng thôn, đồng thời gắn với nhu cầu thị trường. Không chỉ vận động người dân thay đổi cây trồng, mà phải đồng thời hỗ trợ giống, kỹ thuật, hạ tầng và kết nối tiêu thụ. Khi các khâu được triển khai đồng bộ, hiệu quả sử dụng đất và thu nhập của người dân mới được nâng lên bền vững”.
Dù vậy, chuyển đổi cơ cấu cây trồng tại xã Chấn Thịnh vẫn còn nhiều “điểm nghẽn”, như: đất sản xuất manh mún; hạ tầng chưa đồng bộ; chế biến sâu hạn chế; liên kết giữa người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp chưa thật bền vững. Những hạn chế nêu trên cho thấy chuyển đổi cơ cấu cây trồng không thể chỉ đánh giá bằng quy mô diện tích. Việc mở rộng sản xuất thiếu gắn kết với thị trường tiềm ẩn nguy cơ dư thừa sản phẩm, chạy theo cây trồng có giá trị nhưng xem nhẹ yếu tố kỹ thuật sẽ khó bảo đảm chất lượng, trong khi liên kết sản xuất - tiêu thụ chưa chặt chẽ khiến người dân dễ bị tác động khi giá cả biến động.
Thời gian tới, Chấn Thịnh tiếp tục rà soát các chân ruộng 1 vụ, diện tích năng suất thấp để chuyển sang cây trồng phù hợp; phát triển cây ăn quả theo vùng; đẩy mạnh ứng dụng khoa học - kỹ thuật, tưới tiết kiệm và sản xuất sạch. Cùng với đó là củng cố tổ hợp tác, hợp tác xã, mở rộng liên kết bao tiêu, nâng chất lượng sản phẩm OCOP và thu hút đầu tư vào chế biến
Từ những thửa đất “ngủ quên”, những mầm xanh mới đang đánh thức tiềm năng, mở lối cho nông nghiệp Chấn Thịnh vươn mình.
