Thực hiện Chỉ thị số 25/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ và các văn bản chỉ đạo của Tỉnh ủy, UBND tỉnh đã yêu cầu các sở, ngành, lực lượng chức năng và chính quyền địa phương tập trung triển khai các giải pháp phòng, chống buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ và sử dụng trái phép thuốc lá trong tình hình mới.
Lực lượng công an, bộ đội biên phòng, quản lý thị trường cùng các ngành chức năng được giao nhiệm vụ tăng cường kiểm tra, kiểm soát tại khu vực biên giới, cửa khẩu, các tuyến giao thông trọng điểm, đồng thời quản lý chặt hoạt động kinh doanh trên môi trường mạng để kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm.
Chỉ thị số 25/CT-TTg thể hiện quyết tâm lớn của Chính phủ trong đấu tranh, ngăn chặn và tiến tới chấm dứt tình trạng buôn lậu, kinh doanh, sử dụng trái phép thuốc lá điếu, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Điểm mới là gắn trách nhiệm của người đứng đầu địa phương với kết quả thực hiện, tạo cơ sở để các lực lượng chức năng triển khai đồng bộ các biện pháp kiểm tra, xử lý vi phạm.
6 tháng đầu năm 2026, lực lượng quản lý thị trường tỉnh đã phát hiện và xử lý 9 vụ vi phạm liên quan đến thuốc lá nhập lậu, xử phạt hành chính 148 triệu đồng và tịch thu 2.000 bao thuốc lá các loại.
Tuy nhiên, theo đánh giá của các cơ quan chức năng, đây mới chỉ là phần nổi của thực trạng buôn lậu các loại thuốc lá khi các đối tượng lợi dụng không gian mạng, dịch vụ chuyển phát và nhiều phương thức tinh vi để tiêu thụ thuốc lá lậu.
Không chỉ lực lượng chức năng, các cơ sở kinh doanh trên địa bàn cũng tích cực hưởng ứng chủ trương nói không với thuốc lá nhập lậu và thuốc lá thế hệ mới thông qua ký cam kết không kinh doanh các sản phẩm bị cấm.
Theo bà Nguyễn Thị Xuân - chủ cửa hàng tạp hóa Xuân Cầm, phường Yên Bái, cửa hàng đã ký cam kết với lực lượng quản lý thị trường không kinh doanh thuốc lá nhập lậu, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.
“Chúng tôi xác định chấp hành đúng quy định của pháp luật cũng là bảo vệ uy tín của cửa hàng và sức khỏe người tiêu dùng. Chúng tôi cam kết không buôn bán thuốc lá không rõ nguồn gốc, xuất xứ...” - bà Xuân chia sẻ.
Song song với kiểm soát thị trường, công tác tuyên truyền trong trường học cũng được các địa phương đặc biệt quan tâm. Đây được xem là giải pháp lâu dài nhằm ngăn chặn thuốc lá điện tử vào học đường, nhất là khi các sản phẩm này thường được ngụy trang dưới nhiều mẫu mã bắt mắt và quảng bá rộng rãi trên mạng xã hội.
Mặc dù đang trong thời gian nghỉ hè, công tác tuyên truyền phòng, chống tác hại của thuốc lá, đặc biệt là thuốc lá điện tử vẫn được các trường học trên địa bàn tỉnh duy trì.
Theo ông Nguyễn Văn Lịch - Hiệu trưởng Trường THPT Hoàng Quốc Việt, phường Âu Lâu, ngay khi có các văn bản chỉ đạo của Chính phủ, UBND tỉnh và ngành giáo dục về tăng cường phòng, chống thuốc lá thế hệ mới, nhà trường đều triển khai đến toàn thể cán bộ, giáo viên; đồng thời yêu cầu giáo viên chủ nhiệm chuyển tải nội dung tuyên truyền trên các nhóm Zalo của lớp và nhóm Zalo phụ huynh để học sinh, cha mẹ học sinh nắm kịp thời.
“Chúng tôi đặc biệt chú trọng phối hợp với phụ huynh trong quản lý, nhắc nhở con em; đồng thời thường xuyên chia sẻ các thông tin, cảnh báo về tác hại của thuốc lá điện tử và các quy định xử lý vi phạm để học sinh nâng cao nhận thức, tránh bị lôi kéo, tiếp cận các sản phẩm bị cấm” - ông Nguyễn Văn Lịch cho biết.
Đối với tỉnh biên giới như Lào Cai, cuộc chiến với thuốc lá nhập lậu và thuốc lá thế hệ mới vẫn còn nhiều khó khăn khi các đối tượng liên tục thay đổi phương thức hoạt động.
Vì vậy, bên cạnh sự vào cuộc quyết liệt của lực lượng chức năng, rất cần sự chung tay của các hộ kinh doanh, nhà trường, gia đình và mỗi người dân. Khi ý thức chấp hành pháp luật được nâng lên, cùng với kiểm soát chặt chẽ khu vực biên giới và không gian mạng, sẽ tạo thành “lá chắn” vững chắc, góp phần ngăn chặn thuốc lá nhập lậu và thuốc lá thế hệ mới xâm nhập vào đời sống, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Theo quy định tại Nghị định số 90/2026/NĐ-CP, người sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng có thể bị xử phạt từ 3 - 5 triệu đồng; hành vi chứa chấp người khác sử dụng tại địa điểm thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý cũng bị xử phạt nghiêm. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để các lực lượng chức năng tiếp tục tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm.
