Theo ghi nhận của phóng viên, dọc tuyến đường sắt Yên Viên - Lào Cai, đoạn qua xã Bảo Hà hiện đang có hàng trăm đường dây điện sinh hoạt được người dân kéo vắt ngang hành lang đường sắt.
Theo đó, các hộ dân đã tận dụng thân cây hoặc tự dựng cột bằng bê tông, thép hộp không bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật để làm cột đỡ khiến nguy cơ bị đổ, bị hở điện gây mất an toàn giao thông đường sắt và an toàn điện.
Có mặt tại đoạn đường sắt qua các thôn: Liên Hải, An Khánh, Liên Hà và Khe Đinh, chúng tôi thấy dù hệ thống đường gom dân sinh đã được đầu tư khang trang, giúp việc đi lại thuận lợi hơn, nhưng hạ tầng lưới điện sinh hoạt lại chưa được xây dựng.
Không có lưới điện sinh hoạt tiêu chuẩn, nhiều hộ dân buộc phải kéo điện từ trục 0,4 kV trên Đường tỉnh 161 (Kim Sơn - Bảo Hà), vượt qua đường sắt để phục vụ sinh hoạt và sản xuất.
Việc kéo điện tự phát không chỉ tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn điện mà còn ảnh hưởng đến giao thông đường sắt. Mỗi mùa mưa bão, nguy cơ cột điện gãy đổ, dây điện võng xuống hành lang đường sắt luôn hiện hữu.
Ông Lại Phương Đông ở thôn Liên Hải, vẫn nhớ sự cố vào sáng 09/8/2025. Trận dông lốc làm cột điện tự chế của gia đình ông và 4 hộ khác bị gãy gục, dây điện võng xuống đường sắt. Đúng lúc đó, đoàn tàu chở hàng đi qua vướng vào dây điện, kéo đổ toàn bộ cột xuống hành lang. Rất may không có thiệt hại về người nhưng các hộ đều mất điện nhiều ngày. Từ đó đến nay, cứ vào mùa mưa lũ, ai cũng lo lắng.
“Sau sự cố, chính quyền địa phương và ngành chức năng yêu cầu các hộ dân ký cam kết bảo đảm an toàn giao thông đường sắt. Tuy nhiên, do chưa có nguồn điện thay thế, các hộ vẫn phải góp tiền dựng cột thép mới để tiếp tục kéo điện qua đường sắt” - ông Đông cho biết.
Không chỉ đối mặt với nguy cơ mất an toàn, người dân còn phải sử dụng nguồn điện chất lượng thấp.
Ông Nguyễn Văn Nhã ở thôn Liên Hải cho biết, khoảng 6 hộ dân đang dùng chung một cột bắc qua đường sắt và tuyến dây điện tự kéo có tiết diện nhỏ. Vào giờ cao điểm, điện áp sụt giảm nghiêm trọng. Điện yếu đến mức tivi chập chờn, bóng đèn nhấp nháy, muốn bơm nước hay nấu cơm cũng phải chờ lúc các nhà khác ít sử dụng điện, dùng xong lại phải ngắt để nhường nguồn cho nhà khác.
Theo ông Trần Văn Bái - Trưởng thôn An Khánh, có những hộ phải kéo đường dây điện dài hơn 1 km mới tới nhà. Điện áp thực tế chỉ còn khoảng 150 V, thấp hơn nhiều so với điện áp tiêu chuẩn 220 V. Nguồn điện yếu khiến thiết bị điện nhanh hỏng, đồng thời ảnh hưởng đến phát triển các mô hình kinh tế hộ, trang trại và sản xuất nhỏ. Người dân nhiều lần kiến nghị tại các cuộc tiếp xúc cử tri nhưng đến nay vẫn chưa có giải pháp căn cơ.
Theo thông tin từ UBND xã Bảo Hà, dọc tuyến đường sắt Yên Viên - Lào Cai qua các thôn: Liên Hải, An Khánh, Liên Hà và Khe Đinh (dài 12,7 km) hiện có gần 200 hộ dân phải tự kéo điện qua hành lang đường sắt. Hệ thống đường dây đã qua nhiều năm sử dụng và chỉ được sửa chữa chắp vá sau mỗi lần xảy ra sự cố nên tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn về điện và an toàn giao thông đường sắt.
Ông Nguyễn Thành Công - Phó Chủ tịch UBND xã Bảo Hà cho biết, sau khi các dự án đường gom dân sinh hoàn thành, việc đi lại của người dân thuận lợi hơn. Nhiều lối đi tự mở qua đường sắt đã được xóa bỏ, góp phần bảo đảm an toàn giao thông đường sắt trên địa bàn. Tuy nhiên, hệ thống điện chưa được đầu tư đồng bộ gây ảnh hưởng lớn đến đời sống và phát triển kinh tế của người dân. Địa phương đã nhiều lần kiến nghị với ngành điện và cấp có thẩm quyền sớm đầu tư lưới điện dân dụng dọc tuyến đường gom để phục vụ người dân, nhưng đến nay, việc thực hiện vẫn chưa được triển khai.
“Trong thời gian chờ dự án, hằng năm, trước mùa mưa bão, UBND xã đã chỉ đạo các thôn rà soát, yêu cầu người dân gia cố cột điện, phát quang cây cối gần đường dây nhằm hạn chế nguy cơ mất an toàn” - ông Công nhấn mạnh.
Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Văn Du - Giám đốc Điện lực khu vực Bảo Yên cho biết, việc người dân tự kéo dây điện qua hành lang đường sắt là không đúng quy định và không có giải pháp kỹ thuật để hợp thức hóa. Về lâu dài, giải pháp căn cơ vẫn là đầu tư mới hệ thống điện hạ áp 0,4 kV dọc tuyến đường gom để cấp điện an toàn cho các hộ dân.
"Từ thực tế địa phương, hằng năm, Điện lực khu vực Bảo Yên vẫn phối hợp với UBND xã Bảo Hà kiểm tra, tuyên truyền, nhắc nhở các hộ dân không tự dựng cột, kéo dây điện qua hành lang đường sắt nhằm giảm nguy cơ mất an toàn”, ông Du cho biết.
Được biết, tháng 5/2026, Sở Công Thương tỉnh đã nghiên cứu lập Dự án cấp điện nông thôn cho các cụm dân cư xã Bảo Hà giai đoạn 2026 - 2030, trong đó có các hạng mục lắp đặt 7 trạm biến áp, xây dựng 26,7 km đường dây hạ áp 0,4 kV dọc các tuyến đường gom dân sinh.
Người dân địa phương mong muốn dự án sẽ sớm được triển khai nhằm chấm dứt tình trạng nhiều hộ dân xã Bảo Hà phải kéo điện qua đường sắt, đồng thời nâng cao chất lượng điện sinh hoạt, tạo điều kiện phát triển sản xuất và bảo đảm an toàn giao thông.
Thực tế cho thấy, sau khi hạ tầng giao thông được đầu tư, việc hoàn thiện hạ tầng điện là yêu cầu cấp thiết để đảm bảo đời sống dân sinh dọc tuyến đường sắt Yên Viên - Lào Cai. Trong thời gian chờ dự án cấp điện nông thôn được triển khai, chính quyền địa phương và ngành điện cần tiếp tục tăng cường kiểm tra, hướng dẫn người dân gia cố các vị trí cột, đường dây tự kéo, hạn chế thấp nhất nguy cơ xảy ra sự cố mất an toàn.
Trình bày: Hữu Huỳnh
