Quyết định hợp nhất hai địa phương Lào Cai và Yên Bái không đơn thuần là phép cộng cơ học về địa giới hành chính, mà là chiến lược nhằm kiến tạo cực tăng trưởng, trung tâm kết nối giao thương kinh tế quốc tế. Tỉnh Lào Cai sở hữu không gian phát triển mới với hơn 13.000 km², gần 1,8 triệu người, đưa Lào Cai vào nhóm dẫn đầu khu vực, tạo lợi thế cạnh tranh về quỹ đất và nguồn nhân lực.
Những hoài nghi ban đầu về khó khăn trong quản lý sau hợp nhất đã nhanh chóng bị xóa tan bởi chỉ số kinh tế ấn tượng. Kết thúc năm 2025, mặc dù chịu tác động tiêu cực từ thiên tai và biến động thị trường, nhưng tốc độ tăng trưởng GRDP hơn 8%, xếp thứ 2/9 tỉnh vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ.
Đáng chú ý, thu ngân sách nhà nước trên địa bàn đạt mốc kỷ lục 21.689 tỷ đồng, vượt xa dự toán Trung ương giao; khẳng định sự tăng trưởng kinh tế cũng như nội lực để tỉnh hiện thực hóa các quy hoạch đô thị quan trọng.
Sự thay đổi rõ nét nhất trong tư duy quy hoạch của tỉnh Lào Cai sau hợp nhất chính là việc xác định sông Hồng là trục động lực phát triển chính. Theo Đồ án quy hoạch chung, hành lang kinh tế sầm uất trải dài hơn 100 km đường sông, kết nối chuỗi đô thị liên hoàn: Bát Xát - thành phố Lào Cai (cũ) - Phố Lu - Bảo Hà - Mậu A - thành phố Yên Bái (cũ).
Trước đây, các đô thị thường phát triển quay lưng ra sông, nhưng nay, sông Hồng trở thành mặt tiền, là không gian cảnh quan trung tâm. Tại khu vực phía Nam của tỉnh (thành phố Yên Bái cũ), hàng loạt cây cầu hiện đại như: Giới Phiên, Bách Lẫm, Tuần Quán đã được đầu tư xây dựng. Tại phía Bắc (thành phố Lào Cai cũ), hệ thống cầu Cốc Lếu, Phố Mới, Phú Thịnh... tiếp tục được nâng cấp, xây mới tạo nên sự đồng bộ về hạ tầng giao thông đôi bờ.
Không chỉ dừng lại ở giao thông đường bộ, tầm nhìn chiến lược về logistics của tỉnh đang được hiện thực hóa bằng Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Dự án này vừa được khởi công tháng 12/2025, được kỳ vọng sẽ kết nối thẳng cảng biển Lạch Huyện (Hải Phòng) với Vân Nam (Trung Quốc). Khi hoàn thành, tuyến đường sắt kết hợp với cao tốc Nội Bài - Lào Cai, biến chuỗi đô thị dọc sông Hồng thành trung tâm trung chuyển hàng hóa (Logistics Hub) lớn nhất giữa ASEAN và Trung Quốc.
Diện mạo đô thị mới không chỉ được định hình bởi những tòa nhà cao tầng hay những cây cầu, còn bởi sức sống của các ngành kinh tế mũi nhọn. Năm 2025, du lịch Lào Cai bùng nổ với 10,5 triệu lượt khách, doanh thu gần 46.600 tỷ đồng.
Việc hợp nhất đã hình thành một cung đường du lịch di sản khép kín: Sa Pa (nghỉ dưỡng núi) - Mù Cang Chải (di sản ruộng bậc thang) - hồ Thác Bà (sinh thái mặt nước). Du khách giờ đây có thể trải nghiệm hành trình “một điểm đến, đa trải nghiệm” giàu cảm xúc.
Song song với du lịch, bức tranh công nghiệp cũng được “xanh hóa” mạnh mẽ. Tại các khu công nghiệp trọng điểm như Tằng Loỏng, tỉnh đang quyết liệt thực hiện chuyển đổi sang mô hình khu công nghiệp sinh thái, xử lý dứt điểm các vấn đề môi trường tồn đọng từ bãi thải Gyps. Ngành công nghiệp đang chuyển dịch tích cực, giảm tỷ trọng khai thác thô, tăng tỷ trọng chế biến sâu gắn với các mỏ đất hiếm Bến Đền hay mỏ đồng Sin Quyền.
Một đô thị hiện đại không thể tách rời yếu tố con người. Dù tập trung nguồn lực cho phát triển hạ tầng, chính quyền tỉnh Lào Cai vẫn luôn quan tâm đến an sinh xã hội, đặc biệt tại các vùng lõi nghèo và vùng chịu ảnh hưởng thiên tai.
Năm 2025 chứng kiến sự tàn phá của hoàn lưu các cơn bão số 9, 10, 11. Tuy nhiên, với sự chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo tỉnh, sự đồng tâm, hiệp lực của cộng đồng, sự sẻ chia của các địa phương trong cả nước, công tác khắc phục hậu quả đã được triển khai thần tốc. Đời sống Nhân dân sớm ổn định, các công trình hạ tầng thiết yếu được sửa chữa, phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội.
Thành quả của những nỗ lực được phản ánh qua con số tỷ lệ hộ nghèo giảm nhanh và bền vững, hiện chỉ còn 5,5%. Chương trình xây dựng nông thôn mới đi vào thực chất với 37 xã đạt chuẩn và 533 thôn, bản kiểu mẫu. Đây là nền tảng vững chắc để đảm bảo rằng, sự phát triển của đô thị sầm uất ven sông không bỏ lại phía sau những thôn, bản vùng cao.
Chỉ số hạnh phúc - di sản của tỉnh Yên Bái cũ tiếp tục được duy trì và lan tỏa, trở thành triết lý phát triển xuyên suốt của tỉnh Lào Cai mới “xanh, hài hòa, bản sắc và hạnh phúc”.
Nhìn vào bản đồ quy hoạch và kết quả đạt được trong năm 2025, có thể khẳng định diện mạo đô thị Lào Cai đang khởi sắc từng ngày. Từ một tỉnh biên giới còn nhiều khó khăn, Lào Cai sau hợp nhất đã vươn mình trở thành một thực thể kinh tế đầy nội lực.
Trục đô thị sông Hồng đang dần hiện ra không chỉ là trục cảnh quan mà là trục giao thương quốc tế. Nhiệm kỳ này, với mục tiêu tăng trưởng hai con số và hạ tầng kết nối đồng bộ từ đường bộ, đường sắt đến đường hàng không, Lào Cai đang tiến vững chắc tới mục tiêu trở thành tỉnh phát triển hàng đầu của vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ vào năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Câu chuyện về sự hợp nhất và phát triển của Lào Cai không chỉ là bài toán về mở rộng không gian, mà là minh chứng cho tư duy đột phá: dám thay đổi để kiến tạo vị thế mới, sẵn sàng cho hành trình vươn ra biển lớn.
